kritiken hemeroteka

7.325 kritika

Azken kritikak

« | »

Epailea eta haren borreroa / Friedrich Dürrenmatt (Idoia Santamaria) / Erein / Igela, 2018

Ehiztaria ehizatzen Aiora Sampedro / Berria, 2018-06-03

Friedrich Dürrenmatt suitzarraren Epailea eta haren borreroa argitaratu dute berriki Erein eta Igela argitaletxeek. Literatura Unibertsaleko sailean argitaratu dute, eta Idoia Santamaria Urkaregik egin du itzulpena. Epaileez eta borreroez ari den nobela beltzak generoaren jatorrizko moldeetara eramaten du irakurlea izenburutik bertatik, botere-harremanei erreferentzia eginez.

Gaur egungo fikzioan, nobela beltzak lekukoa pasatu dio thrillerrari, politikaren barrunbeak erakusteko: zenbaitetan ironiaz, giro makiaveliko kitsch bat irudikatzen dute. Agian horregatik, gaurko kontaketa beltzetan edo poliziakoetan ia desagertua da giro politikoaren kritika, beste fikziozko genero batzuek hartua dietelako establishment-aren kritikarekiko monopolioa. Hala ere, thriller politikoek politikarien azpikeriak agerian jartzen dituzten garai hauetan, onartu behar dut zenbaitetan XX. mende hasierako nobela beltzetan marrazten zen giro hitsaren falta sentitzen dudala, gaur egungo fikzioak era askoz gordinagoan marrazten duena. Hutsune hori betetzeko balio izan dit nobela honek: suitzarrak maisuki irudikatzen du burgesia, botere-legegilea eta botere politikoa gurutzatzen direnean esperantza oro galarazteko duten ahalmena.

Aurrekoari loturik, Santamariak idatzitako hitzaurrean Durrenmattek nobela beltza idazteko izan zuen motibazioa azaltzen da, eta nabarmentzen du Europako topiko politikoak hausteko egiten duen ahalegina balioztatzekoa dela.

Hitzaurrean, artista suitzarraren idazketa-jarduna azaltzeaz gain, nobela irakurtzeko gakoak ematen dira. Antzerkigile gisa Brechtekin konparatu den idazle honek “ongiaren eta gaizkiaren arteko muga lausoa” erakutsi nahi du, Santamariaren hitzetan. Hitzaurre zabala eskaini dio lanari, idazlearen maisutasuna azpimarratuz; hitzaurreak ez du, hala ere, irakurlearen esperientzia mugatuko, Durrenmatt abila baita testuan irakurleak betetzeko hutsuneak uzten. Bide batez, hitzaurreak beren-beregi irakurketako zenbait alderdi zehazten baditu ere, beste bide batzuk zabaltzen ditu; izan ere, ez da irakurketa-gida hutsean geratzen, eta nobelaren inguruko testuak ezagutzeko ere balio du.

Iruditzen zait nobela ulertzeko beste datu esanguratsu bat izan daitekeela suitzarrak lana enkarguz idatzi zuela, eta gero egunkari batean atalka agertuz joan zela. Horrek irakurketa esperientzia xelebre bilakatzen du nobela hau; izan ere, kapitulu batetik bestera errepikatzen diren irudiak eraikitzeko duen maisutasunak trama zimendu egonkorren gainean aurreratzeko aukera ematen dio idazleari, irakurleak haririk galdu gabe kontaketaren gaineko iruditegi oso bat eraiki dezan ahalbidetuz.

Amaieran, generoari dagokion bezala, tramari aurreikusi gabeko bira bat emango zaio, irakurlea harrituko du, eta traidorearen eta heroiaren arteko nahastea eragingo du. Egia esan, azken maniobra iruditu zait nobelaren alderdirik ahulena, entretenimenduzko irakurketaren gustu gazi-gozoa utzi didana.

Azken kritikak

Kontrako eztarritik
Uxue Alberdi

Sustrai Colina

Jamaikako neska
Joxemari Iturralde

Javier Rojo

Mari-mutil handi baten bluesa
Leslie Feinberg

Onintza Irureta Azkune

Idazleen gorputzak
Eider Rodriguez

Javier Rojo

Oroimenaren xaflakortasunaz
Paloma Rodriguez Miñambres

Javier Rojo

Urtaroak eta zeinuak
Jon Gerediaga

Igor Estankona

Maitasun keinu bat besterik ez
Hasier Arraiz

Iratxe Esparza

Hezurren erretura
Miren Agur Meabe

Hasier Rekondo

Deklaratzekorik ez
Beñat Sarasola

Javier Rojo

Mundutik mundua
Edu Zelaieta

Javier Rojo

Hezurren erretura
Miren Agur Meabe

Amaia Alvarez Uria

Iraganaren izterrak
Gorka Salces Alcalde

Igor Estankona

Jamaikako neska
Joxemari Iturralde

Estibalitz Ezkerra

Iraganaren izterrak
Gorka Salces Alcalde

Javier Rojo

Artxiboa

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Maiatza 2019

Apirila 2019

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Azaroa 2018

Urria 2018

Iraila 2018

Hedabideak