kritiken hemeroteka

7.224 kritika

Azken kritikak

« | »

Bioklik / Asel Luzarraga / Elkar, 2018

Gaur erein, bihar jaso Iratxe Esparza / Gara, 2018-06-02

Asel Luzarragaren azken liburuko protagonistak biodemokrazia sistema politiko fikziozkoan bizi dira; esate baterako, telebistako biokateak soilik ikusten dituzte, biopantailen bidez komunikatzen dira, biozorrotik ordaintzen dute edo pertsonen biofitxez baliatzen dira biztanleria manipulatzeko. Hola azalduta eta “bio” aurrizkia kenduta, gaur egungo gizartea deskribatzen ari naizela irudi lezake; alabaina, eleberria 2044. urteko Bilbon girotuta dago eta sortutako gizarte distopikoa maila globalean hedatzen da; beraz, etorkizun hurbileko begiradatik zientzia fikzioaren barruan eta bizimodu desitxuratu batean sartzen gara.

Idazleak mota honetako testuek lortu nahi duten efektua lortzen du, nahiz eta neure buruari galdetzen diodan asmatutako distopiak dagoeneko harrapatu ote gaituen. Ezaguna da segurtasuna bermatzeko aitzakiarekin herritar askok bideo-zaintza pozez hartzen dutela edo gero eta gutxiago direla komunikabideek emandako gizateriaren pairamenei buruzko berri eta irudiak. Izan ere, “Bioklik”-en ez dugu gosez hiltzen den jenderik eta egun irekitako nekropolitikaren bidea burututa dago jadanik; gauzak horrela, balizko gizartean aberatsak, burgesak eta gogor lan egiten dutenak besterik ez ditugu topatuko.

Eleberriaren hasieran aurkezten den familia eredua zaharkitua dago. Txetxu, aita, mekanikoa da eta, ondorioz, maila baxuko hiritarra; Nere, ama, enpresa bateko buru nagusietariko bat da, zorrotza eta lanagatik dena prest emateko dagoena; Aiora, alaba nagusia, Politika Zientziak ikasten ari da, arduratsua, azkarra, sisteman bete-betean sinesten duena; Naomi, alaba txikia, menderakaitza da eta gizartearen alienazioaz kontzientea; azkenik, Xabier, seme nerabea, erdigunean dago eta sistemak markatzen dituen arau makillatuen sarean erortzen doa. Pertsonaiak oso garatuta daude, gizarteko esparru desberdinen isla dira eta aurkako jokoa ondo islatzen dute, hori bai, agintariek uzten dieten parametroetatik atera ezinik.

Batetik, Nere eta Aiora daude, eraikitako biodemokraziaren onuren defendatzaile sutsuak; Txetxuk eta Naomik, berriz, kolokan jartzen dituzte arauak. Txetxu langileak garai bateko klase-borrokaren nostalgia dauka; Naomik matxinatu egin nahi du, eremu guztietan sistemaren kontrako desadostasunak erakutsiz. Trama nagusian, Nere hiltzen dute etxeko bulegoan eta, Txetxu atxilotu ostean, protagonistek oinarrizko eskubideak galtzen dituzte beti sistemaren komenentziaren alde. Zorionez, erresistentzia irlak daude bidean, utopia ere distopiari kontrajarriz; horiek itxaropen eremuak eta arnas tokiak osatzen dituzte.

Interesgarriak dira eleberrian dauden narrazio mailak, laurak neurri ezberdinetan landuta eta dosifikatuta. Lehenengo mailan aipatu berri dudan istorioaren kontakizuna dago, familiaren nondik norakoak, erailketatik Txetxuren telebistako-epairaino. Hasieratik azken orriraino misterioa zabaldu eta tentsioa mantentzen da. Hala ere, iradokitzaileagoak iruditu zaizkit beste hiru mailetan irakurri ditudanak, istorio nagusian testua astuntzen eta moteltzen duten pasarte ugari baitaude, sarritan neurriz gainekoak. Bigarren mailan, familiaren bizipenak arakatzen eta idazten ari den txostengilearen narrazioa dago, berebiziko testigantza, berari esker gertaeren berri baitugu. Hirugarren harian, Txetxu Urrutik kartzelatik bidaltzen dituen gutunak edo testuak daude, pertsonaia honen garapenaz ohartzeko oso garrantzitsuak direnak; eta, laugarrenik, zenbait liburutatik txostengileak aukeratzen dituen adituen pasarteak irakur ditzakegu, gizarte distopikoaren ezaugarriak eta helburuak argitzeko baliagarriak; etorkizuneko mundu perfektua mozorrotuta.

Azken kritikak

Winston
Martin Etxeberria

Aiora Sampedro

Laranja mekanikoa
Anthony Burgess

Joannes Jauregi

Etsaiak, lagunak, ezkongaiak, maitaleak, senar-emazteak
Alice Munro

Amaia Alvarez Uria

Aingurak eta arrangurak
Josu Jimenez Maia

Alex Uriarte

Larrutik ordaindua
Joseba Lozano

Iratxe Esparza

Amek ez dute
Katixa Agirre

Hasier Rekondo

Rosa itzuli da
Pako Aristi

Javier Rojo

Ostadarrak lurra ukitzen duen lekua
Edorta Jimenez

Peru Iparragirre

Winston
Martin Etxeberria

Javier Rojo

Berriro itzuliko balitz
Xabier Etxeberria

Joannes Jauregi

Aldi baterako
Manu Lopez Gaseni

Igor Estankona

Disoluzio agiriak
Jose Luis Otamendi

Igor Estankona

Duvoisin kapitainaren malura
Kepa Altonaga

Javier Rojo

Aingurak eta arrangurak
Josu Jimenez Maia

Aitor Francos

Artxiboa

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Azaroa 2018

Urria 2018

Iraila 2018

Abuztua 2018

Uztaila 2018

Ekaina 2018

Maiatza 2018

Apirila 2018

Hedabideak