kritiken hemeroteka

8.068 kritika

Azken kritikak

« | »

Ohe hutsetan / Izaskun Gracia Quintana / Balea Zuria, 2018

Hitzak argi-ilunari Peru Iparragirre / Berria, 2018-05-27

Definizio batekin hasten da Izaskun Gracia Quintanaren (Bilbo, 1977) Ohe hutsetan poema-bilduma (Balea zuria, 2018): Ohe hitzarena. Lehen ohe horretan pilatzen dira datozen hitzak, lerroak eta orriak, hasierako ohe hutsak gainezka egiteraino. Pentsakor utzi nau liburuak. Pentsamendu-aleak iruditu zaizkit poemok, poetaren introspekzioaren emaitza, baina irakurlearentzat beste dimentsio bat har dezaketenak. Ez dira gogoeta antzuak bilduma honetakoak, pentsamendua baitakar pentsamenduak.

Ez zuen alferrik esan liburuaren aurkezpenean Aritz Gorrotxategi editoreak Graciak ahots propio eta ezohikoa garatu duela. Poemez aparteko egiturarik ez du liburuak, baina batasuna ematen dio bilbotarraren poetikak. Nabari da ez dela egilearen lehen lana; ikuspegi argi batekin bildutako poemak iruditu zaizkit, eta ez dut faltan edo sobran sentitu testurik. Neurriz laburrak dira poemak, beren baitan bilduak kasik, bere espazioa du bakoitzak. Poema batetik bestera errepikatzen diren irudi eta sentsazioek, halere, irakurketa jarraituan zentzu osoagoa hartzen dute. Testu bakoitza gogoeta bat bezala ulertu daiteke, baina ez gogoeta amaitu bezala, prozesu baten baitako arrazoiketa bezala baino.

Poemak irakurri ahala Antonio Gramscirena delakoan han eta hemen irakurritako aipu baten oihartzuna etorri zait gogora. Honela dio, gutxi gorabeherako itzulpenean: “Mundu zaharra hilzorian dago, mundu berria ez da ageri oraindik eta argi-ilun horretan sortzen dira munstroak”. Badu argi-ilunetik liburu honek, eta argi-ilun horretan sortzen diren munstroak ere ez dira falta. Kasu honetan, iragana da mundu zaharra poetaren baitan, etorkizuna mundu berria. Krisi hori hitzez ageri zaigu, poema batetik bestera. Ez dago ziurtasun absoluturik, baina ezta isiltasun derrotaturik ere. Hitza eta existentzia gailentzen zaizkio, iruditu zait, zalantza etsiari. Hotsak (hitzak) eta isiltasunak kontrajartzen dira, presentziak eta absentziak, eta tentsio horrek zeharkatzen du liburua

Liburuaren gaietako bat da identitatea, deserrotzearekin eta doluarekin lotutakoa gehienbat. Bakardadea, distantzia, desamodioa dira aipagai, eta baita zenbait ohe huts ere. Ez da, baina, leku edo izenik esplizitatzen poemetan. Testuek ez dute ez hizki larririk ezta puntuazio markarik ere; ez dute, ordea, halakorik eskatzen. Horregatik, agian, ez dagoelako erreferentzia konkretu edo espliziturik, poetak irakurleari ematen dionik, behintzat, poemek hartzen dute dimentsio abstraktuago bat, urrunago bat. Distantzia hori, aldiz, segituan laburtzen da testuan gehiago barneratuz gero. Poema oso iradokitzaileak dira, irudi indartsuz jantziak gehienak, imajinazioaren eta arrazoiketaren pizgarri.

Liburu xumea da, pirotekniarik eta pretentsiorik gabea, baina mundu bat eskaintzen dio irakurleari; mundu ezegonkor bat, zalantza mundu bat, baina baita zalantza horren aurrean bizitzen irauteko tresnak ere: hitzak. Honela dio poemetako batek: “bizitzaren poderioz/ galtzen ditugu denbora/ eta kemena/ ahaztu nahi dugun guztia/ ez gogoratzen saiatzen garen bitartean/ egiak bere burua ezagutzera eman/ eta setiatzen gaituen bakoitzean”. Ez dakit egiaren setiotzat har daitezkeen poema hauek ere, baina, kurioski, argi-ilunari aurre egiteko denbora eta kemena topatu ditut poemotan.

Azken kritikak

Keinura itzuli
Elena Olave

Irati Majuelo

Poema liburu bat ---irakurtzeko jarraibideak---
Angel Erro

Maddi Galdos Areta

Ipuina engainua da
Iban Zaldua

Aitor Francos

Isildutako eskuak
Jon Abril

Aitor Francos

Atsoa
Victor Catala

Nagore Fernandez

Erretzaile damutuen konpainia
Aingeru Epaltza

Asier Urkiza

Borrokalari transgeneroak
Leslie Feinberg

Amaia Alvarez Uria

Berriz zentauro
Katixa Agirre

Ibon Egaña

Amatu
Maite Lopez Las Heras

Mikel Asurmendi

Berriz zentauro
Katixa Agirre

Irati Majuelo

Kale gorriko umeak
Pier Paolo Pasolini

Ibai Atutxa Ordeñana

Berriz zentauro
Katixa Agirre

Jon Martin-Etxebeste

Azken etxea
Arantxa Urretabizkaia

Mikel Asurmendi

Hamahiru ipuin
Luisa Carnes

Asier Urkiza

Artxiboa

2022(e)ko abendua

2022(e)ko azaroa

2022(e)ko urria

2022(e)ko iraila

2022(e)ko uztaila

2022(e)ko ekaina

2022(e)ko maiatza

2022(e)ko apirila

2022(e)ko martxoa

2022(e)ko otsaila

2022(e)ko urtarrila

2021(e)ko abendua

Hedabideak