kritiken hemeroteka

7.468 kritika

Azken kritikak

« | »

Ohe hutsetan / Izaskun Gracia Quintana / Balea Zuria, 2018

Hitzak argi-ilunari Peru Iparragirre / Berria, 2018-05-27

Definizio batekin hasten da Izaskun Gracia Quintanaren (Bilbo, 1977) Ohe hutsetan poema-bilduma (Balea zuria, 2018): Ohe hitzarena. Lehen ohe horretan pilatzen dira datozen hitzak, lerroak eta orriak, hasierako ohe hutsak gainezka egiteraino. Pentsakor utzi nau liburuak. Pentsamendu-aleak iruditu zaizkit poemok, poetaren introspekzioaren emaitza, baina irakurlearentzat beste dimentsio bat har dezaketenak. Ez dira gogoeta antzuak bilduma honetakoak, pentsamendua baitakar pentsamenduak.

Ez zuen alferrik esan liburuaren aurkezpenean Aritz Gorrotxategi editoreak Graciak ahots propio eta ezohikoa garatu duela. Poemez aparteko egiturarik ez du liburuak, baina batasuna ematen dio bilbotarraren poetikak. Nabari da ez dela egilearen lehen lana; ikuspegi argi batekin bildutako poemak iruditu zaizkit, eta ez dut faltan edo sobran sentitu testurik. Neurriz laburrak dira poemak, beren baitan bilduak kasik, bere espazioa du bakoitzak. Poema batetik bestera errepikatzen diren irudi eta sentsazioek, halere, irakurketa jarraituan zentzu osoagoa hartzen dute. Testu bakoitza gogoeta bat bezala ulertu daiteke, baina ez gogoeta amaitu bezala, prozesu baten baitako arrazoiketa bezala baino.

Poemak irakurri ahala Antonio Gramscirena delakoan han eta hemen irakurritako aipu baten oihartzuna etorri zait gogora. Honela dio, gutxi gorabeherako itzulpenean: “Mundu zaharra hilzorian dago, mundu berria ez da ageri oraindik eta argi-ilun horretan sortzen dira munstroak”. Badu argi-ilunetik liburu honek, eta argi-ilun horretan sortzen diren munstroak ere ez dira falta. Kasu honetan, iragana da mundu zaharra poetaren baitan, etorkizuna mundu berria. Krisi hori hitzez ageri zaigu, poema batetik bestera. Ez dago ziurtasun absoluturik, baina ezta isiltasun derrotaturik ere. Hitza eta existentzia gailentzen zaizkio, iruditu zait, zalantza etsiari. Hotsak (hitzak) eta isiltasunak kontrajartzen dira, presentziak eta absentziak, eta tentsio horrek zeharkatzen du liburua

Liburuaren gaietako bat da identitatea, deserrotzearekin eta doluarekin lotutakoa gehienbat. Bakardadea, distantzia, desamodioa dira aipagai, eta baita zenbait ohe huts ere. Ez da, baina, leku edo izenik esplizitatzen poemetan. Testuek ez dute ez hizki larririk ezta puntuazio markarik ere; ez dute, ordea, halakorik eskatzen. Horregatik, agian, ez dagoelako erreferentzia konkretu edo espliziturik, poetak irakurleari ematen dionik, behintzat, poemek hartzen dute dimentsio abstraktuago bat, urrunago bat. Distantzia hori, aldiz, segituan laburtzen da testuan gehiago barneratuz gero. Poema oso iradokitzaileak dira, irudi indartsuz jantziak gehienak, imajinazioaren eta arrazoiketaren pizgarri.

Liburu xumea da, pirotekniarik eta pretentsiorik gabea, baina mundu bat eskaintzen dio irakurleari; mundu ezegonkor bat, zalantza mundu bat, baina baita zalantza horren aurrean bizitzen irauteko tresnak ere: hitzak. Honela dio poemetako batek: “bizitzaren poderioz/ galtzen ditugu denbora/ eta kemena/ ahaztu nahi dugun guztia/ ez gogoratzen saiatzen garen bitartean/ egiak bere burua ezagutzera eman/ eta setiatzen gaituen bakoitzean”. Ez dakit egiaren setiotzat har daitezkeen poema hauek ere, baina, kurioski, argi-ilunari aurre egiteko denbora eta kemena topatu ditut poemotan.

Azken kritikak

Ahanzturaren bezperan
Mikel Arruabarrena Larrarte

Irati Majuelo

Miren eta erromantizismoa
Ramon Saizarbitoria

Xabier Etxaniz Erle

Amua
Aritz Gorrotxategi

Hasier Rekondo

Pentaedroa
Kartxi - Txema Garcia-Viana

Javier Rojo

Hondarrak
Ruben Sanchez Bakaikoa

Txema Arinas

Aitaren etxea
Karmele Jaio

Amaia Alvarez Uria

Txipiroiak bere beltzean
Rafa Egiguren

Aiora Sampedro

17 segundo
Kirmen Uribe

Joannes Jauregi

Txipiroiak bere beltzean
Rafa Egiguren

Estibalitz Ezkerra

Francoren bilobari gutuna
Askoren artean

Javier Rojo

Pentaedroa
Kartxi - Txema Garcia-Viana

Amaia Serrano Mariezkurrena

Airea ez da debalde
Joseba Sarrionandia

Irati Majuelo

Amua
Aritz Gorrotxategi

Felipe Juaristi

Andrezaharraren manifestua
Mari Luz Esteban

Igor Estankona

Artxiboa

Otsaila 2020

Urtarrila 2020

Abendua 2019

Azaroa 2019

Urria 2019

Iraila 2019

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Maiatza 2019

Apirila 2019

Martxoa 2019

Hedabideak