kritiken hemeroteka

7.020 kritika

Azken kritikak

« | »

Stereo / Miren Gaztañaga / EHAZE, 2017

Generoarekin jolasean Estibalitz Ezkerra / Gara, 2018-03-10

Duela bederatzi urte, 2009ko azaroaren 3an zehazki, estreinatu zuten “Stereo” lana BAD Bilbao Antzerki Dantza jaialdiaren barruan. Formatu txikiko obra zen hura (aktore bakarra oholtzan, 30 minutuko iraupena); arras ausarta gaiari zein formari begira. Generoaren inguruko gaiek, gaur egungo egoerarekin konparatuta, hainbeste oihartzunik ez zutenean bata bestearekiko kontrajarrita baleude bezala aurkeztu izan diren gizon / emakume, maskulino / femenino, pribatu / publiko bezalako kontzeptuei heltzen zien lanak, modu probokatiboan heldu ere, ikusleengan gogoeta kritikoa pizteko helburuarekin. 1990eko hamarkada hasieratik (1990ekoa da Judith Butlerren “Gender Trouble”) filosofia arloan bereziki generoaren gainean plazaratutakoaren oihartzuna antzeman zitekeen lanean, besteak beste, kulturak, gizarteak eta eguneroko jarduerek generoaren formakuntzan eta adierazteko moduan duten eragina. Halako gaia jorratzeko antzerkia baino bitarteko egokiagorik ez dagoela esango lukete askok, antzerkia bera performance-a den aldetik. Antzezlana da “Stereo”, ordea? Edukian bezala forman ere konbentzionala denaren kontra egiten du obrak, antzerkia, dantza eta poesiaren arteko uztarketa, formen arteko jolasa azken batean, proposatuz. Gaztañagak berak azaltzen duen bezala, jolastearen modukoa da antzeztea egoerekin eta nortasunekin esperimentatzeko aukera eskaintzen duelako. Ingelesez, hain zuzen, “to play”, hots, jolastea, esaten diote antzezteari. Baina horretarako, hau da, jolastu ahal izateko, “besteak beste, burua isilaraztea lortu behar izaten dugu eta barne eta kanpo epaiei jaramonik ez egitea” (25). Ikusleek ez ezik sortzaileak eta aktoreak berak jarraitu behar duten printzipioa da hori, bestelako aukeretan (bestelako larruazaletan) murgildu ahal izateko.

Aretoetara iritsi zenetik ia hamarkada geroago ezin esan “Stereo”-k aurkezten dituen ideiek gaurkotasunik galdu dutenik. Aitzitik, aurtengo Martxoaren 8ko greba deialdiek azalarazi duten bezala, generoa oso kontu presentea da. Horregatik, hain zuzen, eskertzekoa da EHAZE Euskal Herriko Antzerkizale Elkarteak duela bi urte abian jarritako argitalpen bildumaren barruan “Stereo” liburu formatuan kaleratu izana. Bertan obraren sorrera eta garapen prozesua disekzionatzeaz gainera, aktore moduan obra nola bizi izan duen, untxiaren, esprai arteko neskaren, ilehoriaren zein Ralphen azalean sartu eta haiek ikusleen aurrean aurkeztearen esperientzia azaltzen du Gaztañagak. Zentzu horretan, ukitu etnografikoa badu liburuak, egile / aktorearen rolaren azterketa ere baden aldetik.

“Stereo” eta, oro har, aipatu lana oinarri duen liburuak ardatz duen antzerki mota ez da egile / aktorearekin hasi eta amaitzen. Antzerkia talde lana dela esaten du une batean Gaztañagak eta espiritu horren beraren isla da argitalpena bera (azpitituluan bertan, “Miren Gaztañagaren sorkuntza batetik abiatutako talde-lana” dela esaten zaigu). Gaztañagaren gogoetak ez ezik Uxue Alberdiren hitzaurrea, bi elkarrizketa (Gaztañaga eta “Stereo”-n harekin batera zuzendari lanetan ibilitako Ainhoa Jauregiri egindakoa bata eta irudi eta argazkilaritzaren arduradun izandako Ainhoa Resanorekin bestea), obraren soinu arduradun izandako Ibon Aguirreren testua, beste gonbidatu batzuen ekarpenak (Kattalin Miner, Jokin Azpiazu, Miren Narbaiza eta Oihana Garro) eta Oier Guillanek idatzitako hitzatzea biltzen ditu liburuak. Testu bakoitzak “Stereo”-ri berari zein haren oinarrian dauden ideia zein kezkei hainbat modutan heltzen die. Haiek irakurrita, “Stereo” berriro ikusteko gogoa pizten zaio irakurleari.

Azken kritikak

Keinu konplizeak
Karlos Cid Abasolo

Igor Estankona

Neska bat leku inposiblean
Xabier Amuriza

Joannes Jauregi

Emakume burugabea
Antxiñe Mendizabal Aranburu

Aiora Sampedro

Azala erre
Danele Sarriugarte

Iratxe Esparza

Poesia kaiera
Ezra Pound

Igor Estankona

6012
Karlos Linazasoro

Javier Rojo

Girgileri Anderea
Maialen Hegi-Luku

Peru Iparragirre

Septentrio
Aurelia Arkotxa

Aritz Galarraga

Ohe hutsetan
Izaskun Gracia Quintana

Javier Rojo

Ahotsak eta itzalak
Maixa Zugasti

Aiora Sampedro

Arrotza
Albert Camus

Joannes Jauregi

Zauri Bolodia
Oier Guillan

Estibalitz Ezkerra

Azala erre
Danele Sarriugarte

Hasier Rekondo

Zu entzuteko gaude
Xabier Mendiguren Elizegi

Javier Rojo

Artxiboa

Maiatza 2018

Apirila 2018

Martxoa 2018

Otsaila 2018

Urtarrila 2018

Abendua 2017

Azaroa 2017

Urria 2017

Iraila 2017

Abuztua 2017

Uztaila 2017

Ekaina 2017

Hedabideak