kritiken hemeroteka

7.296 kritika

Azken kritikak

« | »

Barbaroak baratzean / Luis Garde / Balea Zuria, 2017

Murruen hermetismo errepikakorra Hasier Rekondo / Deia, 2018-01-13

Albiste pozgarria da argitaletxe batek bere ibilbideari ekitea. Kasu honetan, Luis Garderen (Iruñea, 1963) lan sendoa nahi izan dute babesgarri argitaletxeko buruek, luzea bezain zaila beharko lukeen nabigazioa abiarazteko, kontutan izanda, poesia azken bagoian dabilela argitaletxe bati leungarri zaizkion salmenta kontuetan. Printzipioz, ez zen aukeraketa txarra enkarguzko lana omen den Barbaroak baratzean. Nola ahaztu nagusiki poeta izan arren, 2016an Euskadi Saria jaso zuena Ehiztariaren isilaldia (Pamiela, 2015) nobela gogoangarriaren egilea dela Garde.

Balea Zuria argitaletxeko kideek (Pentsamenduaren Poesia manifestuaren sinatzaile Felipe Juaristi, Juan Ramon Makuso, Pello Otxoteko eta Aritz Gorrotxategi idazleak eta Imanol Larrinaga margolaria) enkargu bat luzatu zioten Garderi, beren estreinako argitalpena ondu zezan. Esan dezadan, emaitza gorabeheratsua izan dela.

Gurean azken aldian ohikoa ez den esparru kontzeptuala jorratzen du liburuak, hiruzpalau ideia nagusitik tiraka: harresien, migrazioen, itsasoaren eta gizakiaren garraztasuna. Betiere, molde narratiboak aukeratuz tonu hermetikoa barreiatzen da. Alta bada, poesia kontzeptualak badu arriskurik, besteak beste, errepikakorra gertatzekoa, eta nago Gardek ezin izan duela errepikakor ez suertatzea gailendu.

Harresian itzalak lehen atalean, hermetikoena ene irudikoz, liburuko irudirik sinbolikoenak aurkituko ditu irakurleak, hala nola: “Burdin hesiaren gristasuna / zikintzen eta arazten ditu grafiti anonimo batek: / bihotz hautsi hori, / esaldi lizun hori, agintzailearen karikatura / edo irain zahar hori…”. Murruak, harresiak eta mugak ditu hizpide poetak atal honetan, batzuetan Seamus Heaney poeta irlandarraren zipriztinak usaindu ditut, alta bada, poetak ez du lortu sinboloez gaindiko poema erakargarririk. Bigarren partean, Hitzezko hesiak, hesiko hitzak, Garde poetaren ezaugarririk nabarmenenak eta landuenak aurkitu daitezke: iruditeria sotila ondo ehuntzeko ahalmena. Iruindarrak literatur ibilbide esanguratsua eraikitzeko erabilitako teknika eraginkorrak darabiltza. “Errauts tontortxoak mahai gainean, / alegiazko paisaien argazki erreen hondakinak. / Inork zure izenean / zuk zeuk / zuregatik / azkenaurreko zigarretaren larritasunaz erreak.” Aipatu aurreko liburuan egin bezala, poesia eta narrazioa uztartzeko joera agertzen du Gardek. Atal honetan poema narratiboenak eta narrazio bat idatzi ditu, nago oraingo honetan ez duela asmatu nolabaiteko lotura sortzean, eta Azken ikuskizuna narrazioa eldarnio surrealista bitxi baten modura gehitu da.

Uhinei iltzatuak azken kapituluan, edukirik soziologikoenak edota salaketarako beta jorratuko ditu Gardek. Eskertzen zaio eskema demagogikoetan ez arakatzea, gaiak horretarako aukera eman arren. Deskripzio lazgarriak nagusituko dira, eta baita poetaren nia gehiago gailenduko: “Ni naizelako behatua / ni galdekatua / begi arakatzailez zipriztindutako horma ilun batek / bere begi zaurtzaileak iltzatzen dizkidanean.”

Azken kritikak

Maitasun keinu bat besterik ez
Hasier Arraiz

Peru Iparragirre

Mila ezker
Garbiñe Ubeda

Aritz Galarraga

Atzerrian
Nerea Balda

Javier Rojo

Kontrako eztarritik
Uxue Alberdi

Maddi Ane Txoperena Iribarren

Analfabetoa
Iñigo Astiz

Joannes Jauregi

Poesia kaiera
Cesare Pavese

Aiora Sampedro

Deklaratzekorik ez
Beñat Sarasola

Estibalitz Ezkerra

Basa
Miren Amuriza

Hasier Rekondo

Basa
Miren Amuriza

Javier Rojo

Bulkada
Jon Benito

Irati Jimenez

Goseak janak
Idurre Eskisabel Larrañaga

Mikel Asurmendi

Olerki, ipuin eta eleberriak
Mayi Pelot

Peru Iparragirre

Poesia kaiera
Cesare Pavese

Javier Rojo

Kamisoi zuri zetazkoa
Alaine Agirre

Alaitz Andreu

Artxiboa

Ekaina 2019

Maiatza 2019

Apirila 2019

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Azaroa 2018

Urria 2018

Iraila 2018

Abuztua 2018

Uztaila 2018

Hedabideak