kritiken hemeroteka

7.020 kritika

Azken kritikak

« | »

Hodien metafisika / Amelie Nothomb (Garazi Arrula Ruiz) / Igela, 2017

Haur metafisikariaren alegia Peru Iparragirre / Berria, 2017-11-12

Garazi Arrula Ruizek (Tafalla, Nafarroa, 1987) 2014ko azaroan argitaratu zuen Elearazi atarian Amelie Nothomb (Kobe, Japonia, 1967) belgikarraren Metaphysique des tubes (Albin Michel, 2000) liburuaren lehen pasartearen itzulpena, argitaletxeei, bide batez, amua ipiniz. Hiru urte igaro diren honetan heldu da Hodien metafisika (Igela, 2017), osorik, gure artera. Euskaraz irakurgai dagoen Nothomben hirugarren lana da hau, Joxean Elosegik itzulitako Durduzaz eta dardaraz (2003) eta Katilinarenak (2006) nobelak ere argitaratu baitzituen Igelak.

Autobiografikoa dela dirudien eran ematen ditu Hodien metafisika liburuko narratzaile helduak bere bizitzako lehen hiru urteen memoriak, haurraren ikuspuntutik betiere, kontatzen duenaren gaineko aipamenak egiten dituelarik, istorioari tonu ironikoa eta ondorio filosofikoak gehituz. Baina hau ez da, inondik inora, autobiografia bat stricto sensu. Urrunago joan gabe, jatorrizko edizioaren azalean roman hitza bezain argi eta garbi ageri da euskarazkoaren kontrazalean liburua nobela bat dela. Autobiografia nobelatu edo autofikziozko lan bezala har genezake, beharbada, emaitza. Baina, eta Helene Jaccomard ikertzaileak Amélie Nothomb. Authorship, Identity and Narrative Practice (Peter Lang, 2003) liburuko Self in Fabula: Amélie Nothomb’s Three Autobiographical Works artikuluan dioenarekin bat eginez, norberari buruzko alegiara gerturatzen da gehiago nobela hau, eta biografia bat baino, imajinario bat da bertan bilatu behar dena.

Liburuaren hasierako zatia Bibliaren pastiche moduko bat da, zeinaren bidez narratzaileak bere Genesi propioa azaltzen baitu. Existentziaren lehen bi urteetan hodi baten gisan aurkezten du bere burua, baina baita Jainko inerte eta bizigabe bezala ere. Hasierako egoera horretarik abiatuta garatzen joango da pertsonaia nagusia. “Gogo-istripu” bat dela medio esnatutakoan bere inguruan eragiteko duen inpotentziak amorratuta emango du denboraldi bat, plazeraren bidez identitatea, bizitzea merezi duen bizitza, ezagutzen duen arte. Ordutik aurrerakoan datza gehienbat nobelaren mamia, bi urte eta erdi dituenetik hiru bete ostera arteko tartean gertatzen denaren kontaketan luzatzen baita nagusiki. Liburuan garatzen den aipatu imajinario hori osatzen duen mitologia baten zantzuak ere ageri dira nobelan zehar, Nothomben beste lan batzuetan ere pisua izango dutenak. Hizkuntzaren garrantziaren eta narrazio propioen beharrezkotasunaren kontzientzia aipagarriak dira, baita Japoniarekiko atxikipen existentziala ere. Narratzailearen genero eta nazio identitatearen eraikuntzaren zertzeladak ere ageri dira liburuan.

Istorioaren erritmoa ez da bereziki bizia, baina Nothombek darabilen idazkerak, lexiko zaindu eta zehatzak, patxada eskatzen du. Maisuki heldu dio belgikar idazlearen prosari Arrulak, narratzailearen erretorika iradokitzailea eta pertsonaien arteko elkarrizketa existentzialak egokiro ekarriz. Amelie pertsonaiaren sorrera kontatzen du liburu honek, eta horretan datza, ene iritziz, bere interes puntuetako bat. Baina hori baino gehiago ere bada nobela hau, haurtzaro hain urrun hura idatzita beste hamaika kontu ere idaztea lortzen baitu Nothombek.

Azken kritikak

Keinu konplizeak
Karlos Cid Abasolo

Igor Estankona

Neska bat leku inposiblean
Xabier Amuriza

Joannes Jauregi

Emakume burugabea
Antxiñe Mendizabal Aranburu

Aiora Sampedro

Azala erre
Danele Sarriugarte

Iratxe Esparza

Poesia kaiera
Ezra Pound

Igor Estankona

6012
Karlos Linazasoro

Javier Rojo

Girgileri Anderea
Maialen Hegi-Luku

Peru Iparragirre

Septentrio
Aurelia Arkotxa

Aritz Galarraga

Ohe hutsetan
Izaskun Gracia Quintana

Javier Rojo

Ahotsak eta itzalak
Maixa Zugasti

Aiora Sampedro

Arrotza
Albert Camus

Joannes Jauregi

Zauri Bolodia
Oier Guillan

Estibalitz Ezkerra

Azala erre
Danele Sarriugarte

Hasier Rekondo

Zu entzuteko gaude
Xabier Mendiguren Elizegi

Javier Rojo

Artxiboa

Maiatza 2018

Apirila 2018

Martxoa 2018

Otsaila 2018

Urtarrila 2018

Abendua 2017

Azaroa 2017

Urria 2017

Iraila 2017

Abuztua 2017

Uztaila 2017

Ekaina 2017

Hedabideak