kritiken hemeroteka

8.545 kritika

« | »

Testamentua / François Villon (Matias Mugica) / Erein-Igela, 2016

Testamentua Aitor Francos / Bilbao, 2017-11

François Villonen izena ezaguna da, beste obra batzuen artean, Urkatuen balada izeneko poemagatik. 1431 urtean Parisen jaioa, Villonen ibilera nahasia eta gorabeheratsua izan zen zalantzarik gabe, garai neketsu batean murgildurik gainera. Egiazko izena François de Montcorbier zuen, umezurtza zen, jaio eta gutxitara benefizentzia etxe batean igaro zituen lehengo urteak, bere adopziozko aita, Guillaumen de Villon, agertu zen arte. Honek edukazio zintzo bat eman nahi arren, Françoisen izaera bihurriagatik ezinezkoa izan zen. Halere, La Sorbona unibertsitatean irakasle titulua ateratzea lortu zuen Villonek. Apaiz baten hilketa leporatu zioten, kartzelan behin baino gehiagotan ikusi izan zuen bere burua eta heriotzaren mugan behin eta berriz egon zen,justizia zela medio batzuetan, bizitzaren tranpen arabera besteetan. Urkatzera kondenatua izan zen, nahiz eta azkenean barkatu zuten. Epitafioa ez ezik bi testamentu idatzi zituen, bata Petit Testament tituloarekin (1456an) eta Grand Testament (1462). Batetik bestera ibiltze horretan, esan behar da, 1462 urtetik aurrera betirako bere arrastoa galdu genuela, aztarnarik utzi gabe desagertu egin zen.

Itzela bezain titanikoa izan behar du poeta frantziar honen Testamendua euskeratzea. Matias Mugicak (Iruñea, 1961) Euskadi saria irabazi du aurten Erein argitaletxeak kaleratu duen lan honegatik. Itzultzaile baten lana, poesia arloan dagokionari behintzat, originala bertsionatzea dela esan da askotan, poema desberdindu behar da originaletik. Entzuna dugu, era berean, poeta bat beste poeta batek soilik itzul dezakeela, eta harrezkero ezagunak dira zenbait poetak beste poeta batzuen lanak itzultzen egin dituzten ahaleginak, Kavafisekin esaterako. Nik neuk gehienetan, atzerritarra den edozein poeta bat irakurtzean, ezaguna ez zaidan hizkuntza batean idazten badu batez ere, itzulpen hori nork egin duen da behatzen dudan gauzarik lehentasunezkoena. Bere poesia lotsagabea da, satirikoa oso, eta heriotzaren itzala zapalduz doa. Bizitzaren ankerkeria erakutsiz, behartsuen desesperantza eta sufrimendua kantatu zituen, ironiaz. Aukera ezin hobea dauka egungo irakurleak liburu honen bitartez hain bitxia den Villonen poesiara hurbiltzeko.

Azken kritikak

Josefa, neskame
Alaitz Melgar Agirre

Jon Jimenez

Oihaneko ipuinak
Horacio Quiroga

Jon Jimenez

Reset
Aitziber Etxeberria

Mikel Asurmendi

Baden verboten
Iker Aranberri

Jose Luis Padron

Gizaberetxoak gara
Mikel Urdangarin Irastorza

Jon Jimenez

Iragan atergabea
Julen Belamuno

Hasier Rekondo

Haragizko erreformak
Mari Luz Esteban

Mikel Asurmendi

Eusqueraren Berri onac
Agustin Kardaberaz

Gorka Bereziartua Mitxelena

Juana
Jon Artano Izeta

Mikel Asurmendi

Kontra
Ane Zubeldia Magriñá

Jon Jimenez

Simulakro bat
Leire Ugadi

Maddi Galdos Areta

Carmilla
Joseph Sheridan Le Fanu

Ibon Egaña

Kontra
Ane Zubeldia Magriñá

Paloma Rodriguez-Miñambres

Patrizioak eta plebeioak
Kepa Altonaga

Mikel Asurmendi

Artxiboa

2025(e)ko abuztua

2025(e)ko uztaila

2025(e)ko ekaina

2025(e)ko maiatza

2025(e)ko apirila

2025(e)ko martxoa

2025(e)ko otsaila

2025(e)ko urtarrila

2024(e)ko abendua

2024(e)ko azaroa

2024(e)ko urria

2024(e)ko iraila

Hedabideak