kritiken hemeroteka

7.352 kritika

Azken kritikak

« | »

Gerrak ez du emakume aurpegirik / Svetlana Aleksievitx (Iker Sancho) / Elkar, 2017

Gerrak Peru Iparragirre / Berria, 2017-10-29

Ekainean aurkeztu zuten Svetlana Aleksievitxen (Ivano-Frankivsk, Ukraina, 1948) Gerrak ez du emakume aurpegirik liburua (Elkar, 2017). 2015eko Literaturako Nobel sariduna izan zen Aleksievitx, eta Nobel Saridunen lanak itzultzera bideratutako Jokin Zaitegi Itzulpen Sariari esker ekarri du Iker Sancho Insaustik euskarara, ederki ekarri ere. Beka honengatik ez balitz, nekez geneukake liburu hau euskaraz.

Bere maisutzat aitortzen duen Adamovitxen bidea jarraituz eta zabalduz nobela-koralak osatzen ditu Aleksievitxek, elkarrizketa literarioen bitartez. Eta hala definituta ikusi dudan arren, erreparoa ematen dit liburu hau nobela izendatzeak, ez merezi ez duelako (nobela merezimenduzko etiketa balitz bezala, galoi edo ordena bat) baizik eta kazetaritza lan bat delako beste ezeren gainetik eta, gaur egun ulertzen dugun bezala, nobelen zakuan sartzeak lan hori lausotu edo estaliko lukeelakoan nagoelako. Arrazoi gehiagoren faltan, Elkar argitaletxeak halako lanei gordetako Lekuko sailean argitaratu du liburua.

Sobietar Batasuna desegin ostean jaio eta Bigarren Mundu Gerra estatubatuar filmen bidez (edo bestelako propagandaren bidez, orokorrean) irudikatu dugunontzat zaplada galanta da Gerrak ez du emakume aurpegirik. Egia da, gainera, Ekialdeko Fronteaz bestela ere ez dakigula askorik. Baina, batez ere, gerran parte hartu zuten emakumeez ez zaigu ia ezer iritsi, eta gu ere ez gara historia horien bila joan. Prestatu, beraz, zaplada jasotzeko. Aberriaren Aldeko Gerra Handia da liburuko protagonistek kontatzen dutena, aldi berean sobietar gizaki eta gizartearen barrura begiratzeko leiho txiki asko zabalduz. Pertsonak ardatzean jarrita gerra kontatzeko haien ikuspegiei ematen die garrantzia idazleak, 2004an Berriari eskainitako elkarrizketan aldarrikatu zuen bezala. Garaipenaren ostean bigarren gerra bat biziraun behar izan zuten emakumeen ikuspegiak plazaratzen ditu kasu honetan. Emakume gisa zapalduak izateaz gain frontetik etxera itzulitakoan emakumetasuna galdu zutelakoan estigmatizatuak eta baztertuak izan baitziren asko.

Egunkari batean irakurritako albiste txiki batetik tiraka hasi zen Aleksievitx gerran aritutako emakumeak elkarrizketatzen. 70eko eta 80ko hamarkadetan zehar haietako ehunka elkarrizketatu, eta entzundakoak paperera eraman zituen. Partisano eta soldadu ohi hauen ahotsek osatzen dute, beraz, liburu hau. Oroitzapenak izanik, zatikatutako kontakizunak dira gehienak, ahozko formak jarraituz, gainera. Aniztasuna kudeatzeko, gaika antolatuta daude hautatutako pasarteak, nahiz eta azken buruan ahots bakoitzak bere leku propioa hartzen duen testigantzen segidaren baitan. Gerra amaitutakoan ezkutatu eta isilarazi ziren emakumeak ziren, ez gerraren lekuko bakarrik, baizik eta agente aktibo, protagonista izandakoak. Kontatzen duten gerra ez da gertakari handi, heroi eta loriarena, gertakarietatik ezabatuak izan baitira haien izenak, Aleksievitxek ilunpetik paperera dakartzanak. Haien parte-hartzea funtsezkoa izan zen gerran Nazismoa garaitzeko, eta funtsezkoa da gaur haien bizipenak irakurtzea eta zabaltzea; irabazi zuten gerra kontatzen dugunean haietaz ez ahaztea.

Azken kritikak

Irautera
Castillo Suarez

Irati Majuelo

Txikiaren handitasuna literaturan
Mariasun Landa

Amaia Alvarez Uria

Itsas bizimina
Pello Otxoteko

Hasier Rekondo

Bertsoak
Juan Mari Lekuona

Javier Rojo

Basa
Miren Amuriza

Txema Arinas

Maitasun keinu bat besterik ez
Hasier Arraiz

Ibai Atutxa Ordeñana

Auschwitzeko tatuatzailea
Heather Morris

Joannes Jauregi

Diplomatikoa
Machado de Assis

Aiora Sampedro

Enarak itzuli dira
Gari Berasaluze

Igor Estankona

Kontrako eztarritik
Uxue Alberdi

Irati Majuelo

Blues bat bizitzari
Patxi Ezkiaga

Igor Estankona

Mugi/atu
Beatriz Chivite

Javier Rojo

Larrosak, noizean behin
Jon Iriberri

Aritz Galarraga

Kabitu ezina
Aintzane Usandizaga

Javier Rojo

Artxiboa

Urria 2019

Iraila 2019

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Maiatza 2019

Apirila 2019

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Azaroa 2018

Hedabideak