kritiken hemeroteka

8.335 kritika

« | »

Deserria haurtzaro / Maddi Zubeldia / Elkar, 2017

Deserrotzetik berrerrotzerako esperientzia: bizipenak eta ametsak Mikel Asurmendi / argia.eus, 2017-06-15

Maddi Zubeldia irakasle ari da, berrogei urtez honezkero. Doinuaren eta hitzaren dohainak haur eta nerabeei eskaini dizkie nahasiki.

Musikari gisa ezagutu dugu azken bost urteotan, H-Eden taldearen kantaria eta arima baita. Hamaika aztarna (2013) eta Intimitatean (2015) diskoak kaleratu ditu, baita hainbat poema ezagutzera eman ere. Euskal doinu eta letretan aldian behin plazaratzen den kasuetako bat da, bakan eta bitxia. Bere ele kantatuak dastatu izan ditugu, eta berriki, hitz-lauz landua idatzirik jalgi da plazara.

Deserria haurtzaro nobela Maddi Zubeldiaren estreinako ekarpena da. Berau idazteko bere mundualdiko bidaia edota esperientzia hartu ditu ardatz. Hots, lan autobiografikoa da, bi partetan emana —erran gabe doa, literatura emari autobiografikoa izaten da hein batean edo bestean—. Lehen zatian, Ana da protagonista; bigarrenean, Mila. Epilogoa ere badakar nobelak.

Deserria haurtzaro izenburuak nobelaren gai nagusia salatzen du: Ana (Espainiako) 1936ko gerra osteko familia batean sorturiko haurra da, Gipuzkoatik —Hego Euskal Herritik— Landak eskualde aldera —Frantziara, alegia— bizitzera aldatzen dena, lan egin beharra dela eta.

1. partearen ezaugarri nagusiak bi dira: egileak Landak eskualdeari buruzko ezaugarri sozial eta kulturalen azalpen doituak egiten ditu, baita pertsonaien deskribapen bipilak egin ere. Gurasoetatik hasita, familia-kideak eta tokiko lagunak ederki erretratatu ditu idazleak. Nobela, deserrotze batetik berrerrotze baterako esperientzia da, hainbat istorioz harilkatutakoa. Deserria haurtzaro-aren funtsa, oroi-mina eta herrimina dira. Beste ezaugarria, nobelaren ardatza: Anaren amets bidaiak dira. Horiexek berak izaki lehen parte honen bi atalen izenburuak: Amets bidaiak eta Azken amets-bidaia.

2. partea: Ana protagonista haurtzarotik helarora aldatzen da, Ana baina ez dago jada. Mila izeneko gaztetxoa bilakatua da protagonista. Familia Landetatik Ziburura aldatu da. Euskal Herrian bizi da. Lapurdin. Parte honek ere merezi du, merezi duenez, Lapurdi aldeko jendartea amiñi ezagutu alderat, besteak beste. Ez da gizarte horren erretratu soilik ageri horregatik. Ametsek eta bizi-bidaiek harat eta honat bide egiten dute. Pertsonaien oroi-mina arnasten dugu irakurleok, euren nostalgia geurea ere badela sentituz. Bigarren parte honetan, nobela harilkatzen dituen gaiak eta bizipenak biderkatzen dira. Hartara, gaiak gai, pertsonaiak pertsonaia, horiek guztiak zuri kausitzea eta uztartzea dagozkizu irakurle. Deserria haurtzaro ezagutzeak merezi dizu inolaz ere.

Nire epilogoa: deus aitzin, erran dezadan Deserria haurtzaro nobela duina dela. Maddi Zubeldiaren idazmoldea goxoa, berezkoa eta preziagarria da. “Baina” bakarra, nork bere baina(k) bizi ditu eta, baina madarikatua(k):

Literatura esperientziaren eta imajinazioaren ondorio eta emaria da. Nobela honetan, esperientziaren eta amets-bidaien bidezko kontakizunak uztartzen dira. Literaturgintzan bi ezaugarri horien uztartzea lantegi zaila begitantzen zait. Hein batean, bi alde horien uztarketa egin zait trabagarriena nobelan.

Edonola den ere, hori nire “baina” baino ez da. Literaturan nola bizitzan, gustuak eta gustuak daude, norberaren aburuak aburu baino ez dira, izan ere.

Azken kritikak

Horma
Marlen Haushofer

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Ura ez baita beti gardena
Xabi Lasa

Joxe Aldasoro

Zoo
Goiatz Labandibar

Paloma Rodriguez-Miñambres

Xomorroak
Julia Guillamon

Nagore Fernandez

Monogamoak
Iñigo Astiz

Asier Urkiza

Metamorfosia
Franz Kafka

Aritz Galarraga

Mesfida zaitez
Bea Salaberri

Jon Jimenez

Nazionalismoaren alde eta aurka
Joxe Manuel Odriozola

Mikel Asurmendi

Itzalen tektonika
Itxaro Borda

Paloma Rodriguez-Miñambres

Manttalingo alaba
Mikel Etxaburu

Jose Luis Padron

Nazioa eta hizkuntza Humboldten pentsamenduan
Iñaki Zabaleta Gorrotxategi

Jon Jimenez

Etxe bat norberarena
Yolanda Arrieta

Irati Majuelo

Hormako atea eta beste ipuin batzuk
H.G. Wells

Hasier Rekondo

Zeru-lurren liburua
Jon Gerediaga

Jon Martin-Etxebeste

Artxiboa

2024(e)ko ekaina

2024(e)ko maiatza

2024(e)ko apirila

2024(e)ko martxoa

2024(e)ko otsaila

2024(e)ko urtarrila

2023(e)ko abendua

2023(e)ko azaroa

2023(e)ko urria

2023(e)ko iraila

2023(e)ko abuztua

2023(e)ko uztaila

Hedabideak