kritiken hemeroteka

7.044 kritika

Azken kritikak

« | »

Trilogia hiperlaburra / Karlos Linazasoro / Elkar, 2016

Talentua, molde txikian Hasier Rekondo / Berria, 2017-01-29

Karlos Linazasoro (Tolosa, 1962) idazle oparoa dela erredundantzian erortzea litzateke. Izan ere, oparotasuna, atrebentzia, zirriparra-mentala eta Karlos Linazasoro gauza bera ote diren galdetzen diot maiz neure buruari. Eta halaber, zenbat Karlos Linazasoro ote dauden tamaina horretako lan produkzioa ekoiztu ahal izateko. Edozein literatur genero fintasunez jorratzeko gaitasuna erakutsi digu sarri baino sarriago liburuzainak. Berriki hiru liburu argitaratu ditu jarraian: bi euskaraz, iruzkintzera goazen Trilogia hiperlaburra (Elkar, 2016) eta Zerua beti behera dago (Utriusque Vasconiae, 2016) poemarioa; eta gaztelerazko lehen antologia poetikoa, Llueve siempre y no es en vano (Ediciones Oblicuas, 2016), idazle gisa bete duen 25. urteurrenaren karietara, lehendik euskaraz argitaratutako zenbait liburutatik hartutako poemen itzulpenekin.

Zenbaitzuek absurdoaren kronistatzat jo izan duten arren, bizitzaren absurdoaz gain, bildutako materiala anitza da oso gaiei dagokienez. Trilogia honetako hirugarren partean —Kaxako umea eritegian—, Trinitate Sainduaren gisara, lazgarri bihurtzen baitu, zentzu guztietan, gizaki orok heriorekin eta minarekin duen erlazio jasangaitza. Batzuek leporatuko diote, apika, beti jorratzen dituela gai berberak: aipatu bizitzaren absurdoa, herioaren kontrako borroka antzua, ironiaren erabilera edozein kasu eta lekutan, eskatologia erraza, joko espresiboen luzamendu etengabea, idaztearen eta ez-idaztearen gaineko hausnarketa korrosiboa, ohitura irrazional, erlijio eta dogmen kontrako diatribak; baina zer da literatura gai berberetan enegarren tekla jotzea baino?

Trilogiako lehen zatian —Puntako orduetan—, istorio laburrak ondu ditu. Badira batzuk barrez lehertzeko modukoak, eta gure literaturatik kanporatua izan denean barrearekin berriro bat egiteko aukera izateagatik bakarrik mereziko luke irakurketan barneratzeak. Umoreak, ironiak eta absurdoak bat egiten dute Linazasorori berezko zaion kontraesanen unibertsoan. Baditu idazle erreferentzialak ere; Oulipo taldekoak, Borges, Gombrowicz edo Chesterton aipatuko nituzke, besteak beste. Bizitzaren absurdoaz baino gehiago, gizarteak —edo gure gizarteek— eraikitzen duen absurdo moralen eta ohiturakerien kontrako liburua dela esango nuke.

Bigarren partean, Linazasorok hain gustuko duen hiztegi partikularraren generoa jorratzen du. 2015eko liburu onenen artean sailkatu nuen Literatura Hiztegi Teknikoa-ren ildoari jarraiki, oraingoan Fobien liburua dakarkigu. Baditugu filiak eta fobiak. Nola ez, Linazasorok fobiarik harrigarrienak aukeratu behar. Badira batzuk nahiko sinesgaitzak, Querophobia esaterako: “Poeten gaixotasuna. Poetak beldur dio alaitasunari, bozkario zalapartatsuari, zorioneko izateari”. Lan ezin zientifikoagoa, benetan, bigarren parte honetakoa.

Alta, hirugarren partean, txantxak izoztu egingo zaizkigu, eta geure buruaz beste egin baino lehen irri edo zirri egin behar, herio malapartatuaren eta horren aurrekari diren eritegien txanda heltzen baita. Linazasoro serio xamar jarriko zaigu, serio jartzerik baldin badu, arrazoibiderik ez duen min fisikoaren aurkako hausnarketa amoralak ehuntzeko. Hotzikara batek hartuko du bat-batean irakurlea, eta herioaren atari modernoari “beherazarre” egingo zaio. Izan ere, bizitza eta liburu on guztiek gauza txar bat bakarra dute, amaitu egiten direla.

Azken kritikak

Erreka haizea
Sonia González

Aiora Sampedro

Bakartasunaz bi hitz
Filipe Bidart

Aritz Galarraga

Pelegrinak
J.E. Urrutia Capeau

Hasier Rekondo

Errukiaren saria
Iñaki Irazu

Alex Uriarte Atxikallende

Mendi-joak
Aingeru Epaltza

Estibalitz Ezkerra

Zauri Bolodia
Oier Guillan

Mikel Asurmendi

Zuloa
Xabier Gantzarain

Peru Iparragirre

Mendi-joak
Aingeru Epaltza

Ibon Egaña

Ahotsak eta itzalak
Maixa Zugasti

Javier Rojo

Gerra txikia
Lander Garro

Roberto Moso

Girgileri Anderea
Maialen Hegi-Luku

Amaia Alvarez Uria

Etsaiak, lagunak, ezkongaiak, maitaleak, senar-emazteak
Alice Munro

Joannes Jauregi

Epailea eta haren borreroa
Friedrich Dürrenmatt

Aiora Sampedro

Bioklik
Asel Luzarraga

Iratxe Esparza

Artxiboa

Ekaina 2018

Maiatza 2018

Apirila 2018

Martxoa 2018

Otsaila 2018

Urtarrila 2018

Abendua 2017

Azaroa 2017

Urria 2017

Iraila 2017

Abuztua 2017

Uztaila 2017

Hedabideak