kritiken hemeroteka

8.829 kritika

« |

Gari errearen urrina / Fertxu Izquierdo / Pamiela, 2026

Berriro ereiteko Maddi Galdos Areta / Argia, 2026-11-22

Uztak bildu ostean geratzen ziren zurtoin eta hondakinak erretzeko ohitura omen zen lehen, izurriteak kontrolatu eta ongarria sortu asmoz, berriro ere hutsetik hasteko. Usain horri eutsi eta “erretako soroetan garia berriro ereiteko garaia” dela iritzita argitaratu du Fertxu Izquierdok (Iruñea, 1975) bere hirugarren poema-bilduma: Gari errearen urrina. Hona hemen jaso duguna: 35 poema ondu ditu iruindarrak.

Olerkiak bi ataletan antolatuta daude. Lehen atala, basurde zurien zain izendatutakoa, hamabortzetik zerorainoko atzera kontaketa da, lehertzeraino heltzeko asmoa agertzen duena. Bigarrenak, gari errearen urrina atalak, zenbaki erromatarren segida du goiburu eta, hutsik ezean, I.etik VXII.era doa. Aipatutako basurde zuriei orein urdinak batzen zaizkie, eta kiskalitako galondoei lur bustiaren usaina, mandarinarena, gasolina eta gomarena, pneumatiko erreena.

Galsoroak galsoro, bilduma honetan hiriak badu zeresanik. Labirinto diruditenak, Osaka eta Berlin, etorbide bilakatutako bisaiak eta bidegurutze diren esku ahurrak, Leningrado edo San Petersburgo, bonbardatutako eraikinak Gazan. Azken honen harira, Hamalau (solairu) poema poesiaren zentzu zein izatearen inguruko gogoetatzat har genezake; izan ere, sor al daiteke poemarik basakeriaren erdian? “Maitasun olerkiek galtzen dutela zentzua / galtzen dutela edertasuna / edertasuna bonbardatu dutelako neskato baten / begietan”. Munduan zeharreko auziok bildu ditu Izquierdok, eta bilbatu egin ditu barnerakoiagotzat har genitzakeenekin, oroimenarekin eta intimitatearekin lotura handiagoa dutenekin, alegia.

Poemak askotarikoak diren arren, hizki larririk ez da bilduma osoan, puntuazio marken urritasunak erritmoa bizkortzen du sarri, eta olerki asko kasik ikusgarritik ere baduten eszena izatetik gertu dira. Halaber, atentzioa ematen dute zehar-marrek hartutakoak (olerkiaren hutsa ikusarazten duenak) eta telegrama itxuradunak.

Poemok girotzen dituzten aipuen artean, bereziki aipagarri dira abestiak: besteak beste, Battiato, Ibil bedi, Doctor Deseo eta The Baboom Show taldeek osatzen dute bildumaren soinu banda, kode baten bidez irakurleak eskura dezakeena.

Azken kritikak

Gari errearen urrina
Fertxu Izquierdo

Maddi Galdos Areta

Erreplika
Maialen Berasategi Catalan

Asier Urkiza

Gorputzen aldiriak
Nerea Arrien

Nagore Fernandez

Nola esaten zaio agur ama bati
Uxue Razkin

Peru Iparragirre

Mari-alderrai
Colette

Aritz Galarraga

Erreplika
Maialen Berasategi Catalan

Ibon Egaña

Hegal egiten
Eneko Bidegain

Mikel Asurmendi

Sorbatza
Markel Sanchez

Asier Urkiza

Dakigun hori
Garazi Arrula Ruiz

Nagore Fernandez

Ipuinak eta antzezlanak
Lourdes Iriondo

Amaia Alvarez Uria

Ezezagunak trenean... irakurtzen
Miren Billelabeitia

Paloma Rodriguez-Miñambres

Dakigun hori
Garazi Arrula Ruiz

Mikel Asurmendi

Narrugorrik
Ixiar Rozas

Peru Iparragirre

Lera
Castillo Suarez

Maialen Sobrino Lopez

Artxiboa

2026(e)ko azaroa

2026(e)ko urria

2026(e)ko iraila

2026(e)ko abuztua

2026(e)ko uztaila

2026(e)ko ekaina

2026(e)ko maiatza

2026(e)ko apirila

2026(e)ko martxoa

2026(e)ko otsaila

2026(e)ko urtarrila

2026(e)ko

Hedabideak