kritiken hemeroteka

7.544 kritika

Azken kritikak

« | »

Tartaroa / Mitxelko Uranga / Pamiela, 2015

Fededun bizigabearen aroa Mikel Asurmendi / argia.eus, 2016-12-01

Tartaroa da saio honen izenburu nagusia. Mina, boterea eta egia ditu azpiko izena. Tartaroa, ez Tartalo. Lurralde batez ari zaigu Mitxelko Uranga saiogilea. Liburuak greziar mitologian hartzen du oinarri eta abiaburu, hamar ataletan apailatuta: Tartaroa, Pandora, Orakulua, Orfeo, Ixion, Hefesto, Bost arrazak, Nartziso, Tantalo eta Sisifo.

Pamielako Upaingo sailaren tamainako saioa da: laburra. Tartaroa, mina, boterea eta egia laburra izateaz gain, oparoa eta trinkoa ere bada. Iturri jorietatik heldu den emari joritsua.

Lehen baiezpena edo galdera: zer gara mendebaldarrok greziar kulturaren ondorengoak ez beste? Bagara gehiago ere, bagara judo-kristauak. Are gehiago ere bagara: modernitatearen ondorengo umeak. Areago, uneon, ene menturan: umezurtzak. Saio hau duzu aro eta izate horien lekukotasuna.

Mitologiaren seme-alabak gara, sinesmenaren esklaboak. Desertuan dugu jatorria. Desertuak anitz ziren antigoalean, aro modernora etorrita berriz, garai globalizatuan, paradoxikoki, desertuak batzen joan dira, desertu geroz eta handiago batean bizi gara. Egungo gure espiritu kamutsaren oihan edota baso mortuaren behialako desertuaren zabalpena da. Haatik, desertu hartan abiatu ginenean legez, zoriontasuna dugu amets. Amets helezina.

Bidean bide, basamortuz basamortu, antigoalekoak modernoak izatera iritsi ginen nonbait. Egun baina, modernitatea globalizazioak jota dago, aro modernoa amaitzeko zorian dago. Zorian? Hara! Gizabanakook zorionaren menpe gaude, modernitatearekin zoriona ukitu ote genuen geunden, modernoak izatea aski ez nonbait, eta hipermodernoak izateko bidean eta zorian gaude orain.

Mitxelko Urangak dioskunez, garai kritikoa da gurea, zalantza eta mesfidantza dira nagusi gure jardueran. Zalantza-balantza da globalizazioaren jitea. Egia “saioa Egiaz ere ari da, gogoratu” ez da engoitik bakarra, ez dago errealitate bakarra, nork bere desertu bakarrean bizitzerik ez daukan legez.

Nietzschek Jainkoaren heriotza iragarri zuen, baita Gain-gizakia jaioko zela esatera menturatu ere. Filosofo postmodernoak ez zuen i(ra)garri nonbait etorkizuneko desertuan, egia bakarra ezean, errealitate bakarra ezean, etika bakarra ez izanagatik, “fededun bizigabea” erna zitekeenik.

Zer ote da fededun bizigabea? Zergatik sortu da halako gizabanakorik?

Erantzunak Mitxelko Urangak ematen dizkigu saio honetan, saio egoki honetan. Ziur aski, erantzun guztiak ez dituzu edirenen. Alta bada “atalez atal, desertuz desertu, Urangari zuhur jarraikiz”, saioa hagitz interesgarria da Boterearen paradigma-aldaketa ulertzeko, infernuaren min demokratizatuaren zergatiaz jabetzeko.

Urangak dioenez, desertu globalizatu honetan denok dugu gure tokia. Desertua anitza baita. Aniztasuna da gizabanakoon hitz fetitxea aro hipermodernoan. Aro modernoaren oligarkak eta politikariak, menpekoon hein berekoak dira jagoitik. Heroiak eta jainkoak izatea denon helmenean dago. Minak, berriz, gu guztion patua izaten jarraitzen du itxaropenaren bidean.

P. S.: Berbarako: Boterea eta Internet izenkideak ditugu dagoeneko. Egungo desertu globalizatuaren faroa ote Inder Net? Hara, ene berba solte hauek Tartaro-ra jaisteko gonbita xumea duzu, besterik ez. Mitxelko Urangak jasotako sariak merezi du eta.

Azken kritikak

Poesia kaiera
Forugh Farrokhzad

Ibai Atutxa Ordeñana

Poesia kaiera
June Jordan

Aiora Sampedro

Gaitzaren loreak
Charles Baudelaire

Joannes Jauregi

Poesia kaiera
Forugh Farrokhzad

Igor Estankona

Poesia kaiera
Forugh Farrokhzad

Irati Majuelo

Hormako paper horia
Charlotte Perkins-Gilman

Amaia Alvarez Uria

Gaitzaren loreak
Charles Baudelaire

Javier Rojo

Poesia kaiera
June Jordan

Igor Estankona

Nobela errealista bat
Joxean Agirre

Joannes Jauregi

Moio - Gordetzea ezinezkoa zen
Kattalin Miner

Aiora Sampedro

Den-dena nahi dugu
Nanni Balestrini

Ibon Egaña

Erbesteko elurra
Felipe Juaristi

Javier Rojo

Lurra eta dardara
Askoren artean

Irati Majuelo

Miren eta erromantizismoa
Ramon Saizarbitoria

Imanol Mercero

Artxiboa

Maiatza 2020

Apirila 2020

Martxoa 2020

Otsaila 2020

Urtarrila 2020

Abendua 2019

Azaroa 2019

Urria 2019

Iraila 2019

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Hedabideak