kritiken hemeroteka

7.850 kritika

Azken kritikak

« | »

Freeport / Ander Odriozola / Elkar, 2016

Kasualitateen xerka Hasier Rekondo / Berria, 2016-10-23

Nobela beltzaren generoak, detektibeen azpigeneroa barne dela, susperraldia nozitu du gurean azken urteotan. Generoaren ezaugarrien eraginez, irakurtzeko erraztasuna barne, salmenten nondik norakoak direla medio, eta euskal literaturan merkatuak duen pisua gorabehera, generorik arrakastatsuen bilakatu da. Sinesgarritasunaren auzian enegarrenez estropezu egiteko inongo asmorik gabe, iruzkintzera goazen nobela honetan ere, Freeport (Elkar, 2016), sakon eztabaidatzeko gaia bailitzateke (nobela osoan zehar bitxia egiten da ertzainik ez agertzea, poliziak baino, eta inongo erreferentziarik ez izatea Ondarroan migranteen gaiari buruz), zenbait egileri aitortu egin behar zaie euskaraz generoak bizi duen aro loriatsua sortu ahal izateko egiten duten ahalegina. Euskal literaturak ezinbestekotzat du generoren bat egonkortu ahal izatea, bizirik iraun nahi baldin badu, produktuen kalitatea ziurtatzea egilearen esku lagata betiere.

Ander Odriozolaren (Ondarroa, 1978) lehen liburuaren protagonista Joanes dugu. Philip Marloweren oinordeko izan litekeen detektibe klasikoaren zenbait zantzu agertzen ditu Joanesek: haren bizitzaren anabasa, aita alkoholiko eta jokozale baten miseriak barne, edateko grina asegaitza (gurean saltzen duten graduazio altuko garagardo gorrixkaren zale amorratua), eta tenplantzaren jabe aurkitzen dituen arriskuetan ahalik eta hobekien atera ahal izateko. Ezbairik gabe, Joanesen pertsonaia dugu landuena, detektibearen rola ahalik eta duinen jokatzea deliberatzen baitu. Bizkaiko Aldundiko politikari baten negozio ilunen berri eman ondoren, aseguru etxe batetik kanporatua izango da, eta halabeharrez hartu beharko du ikertzaile lana. Joanesen dilema morala, inongo filosofia merkerik saldu nahi gabe, bizirik irautearen eta duintasunaren arteko hari mehean ekilibrista lanak egin beharrean datza. Edanez bizirik iraun duen ikertzailea da. Joanesen estoizismoa dugu nobelan gehien estimatzen dena.

Hala ere, Ondarroa eta Bilbo artean girotu nobela honetan agertu gainerako pertsonaiak, ez daude Joanes bezain ondo eraikiak, eta, orobat, historian zehar agertzen diren kasualitateen kate sinesgaitzak ditxosozko sinesgarritasuna ezabatzen dio harilkatutako tramari. Nabarmenegia da, halaber, emakumezko pertsonaiak zirriborro huts bilakatzen zaizkiola Odriozolari: femme fatale Aida eta detektibea arazoetatik beti ateratzeko prest dagoen Libe, bikotekidea edo. Bada, Odriozolak eraiki pertsonaien potretek ez diote sendotasunik gehitzen istorioari. Horrezaz gain, kontakizunaren amaiera erraz aurreikus daiteke, generoak eskatzen duen suspensearen osagaia ez dago behar bezain sostengatua, eszenan ustekabean agertzen diren pertsonaia ezberdinek eraikitzen baitute. Amaierak sainete baten zantzu guztiak agertzen ditu, aipatu suspensea eraiki ahal izateko irudimenak ere nolabaiteko rola jokatu behar baitu.

Idazle gaztea izanagatik, zerbait gehiago eskatu behar zaio Odriozolari, generoaren osagaiak ondo ezagutzen dituela erakusten baitu. Freeport-a edo portu frankoaren abantailak baliatuz garatu ohi den kontrabandoaren gaineko munduaren deskribapenak eskasak suertatzen dira. Apika, historia detektibeen generoan lar mugatu nahiak lar baldintzatu du Odriozolaren estreinako lana.

Azken kritikak

Sortaldekoak
Hedoi Etxarte

Asier Urkiza

Dama
Jon Gerediaga

Nagore Fernandez

Bihotz-begietan
Xabier Lizardi

Igor Estankona

Argiantza
Pello Lizarralde

Jon Martin-Etxebeste

Taxiak ez dira inoiz gelditzen
Xabier Montoia

Txema Arinas

Eskuan beti zerbait
Maialen Berasategi Catalan

Irati Majuelo

Empar Pineda Erdozia: gorputzak hala eskatua
Kattalin Miner

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Zeruko belardiak
John Steinbeck

Hasier Rekondo

Arkanbele kantak
Mikel Taberna

Mikel Asurmendi

Urpean murgildu
Lidia Txukovskaia

Nagore Fernandez

Bertute txikiak
Natalia Ginzburg

Asier Urkiza

Algara mutilatuak
Ane Labaka Mayoz

Maitane Legarreta Etxezarreta

Haragi hosto
Juan Ramon Makuso

Jose Luis Padron

112 poema biziari hegalak jartzeko
Begoña Abad de la Parte

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Artxiboa

Urria 2021

Iraila 2021

Abuztua 2021

Uztaila 2021

Ekaina 2021

Maiatza 2021

Apirila 2021

Martxoa 2021

Otsaila 2021

Urtarrila 2021

Abendua 2020

Azaroa 2020

Hedabideak