kritiken hemeroteka

7.352 kritika

Azken kritikak

« | »

Feriatzaileak / Patxi Larrion / Susa, 2016

Lapur banden etika Mikel Ayerbe / Berria, 2016-10-09

Patxi Larrionek (Bergara, 1964) ondorengo hitzak erabili zituen Feriatzaileak liburua aurkezteko: “Lapurreta batzuen istorioa da, kontua da nork nori zer lapurtzen dion”. Eta behin liburua irakurrita, nola galdegaia erantsi behar aurreko esanari, lapurretaren arte katramilatsuan barneratzen joango delako irakurlea orriek aurrera egin ahala. Horrenbestez, azpijokoek, jukutriek, amarruek, iruzurrek, azpikeriek zein apokeriek eta, azken batean, sekretuek eta intrigek gainezka egiten duten nobelaren argumentuari buruz ezin gehiegizko zehaztasunik eman.

Nafarroan kokatuta, 1969ko apirilaren 29an hasten da kontakizuna, eta maiatzaren 5ean amaitzen. Martin da nobelako protagonista, eta Luis adiskide-mina du bere ibileren ezkutari leial. Kazetaritza ikasleak eta bestelako tratuetan ere konplizeak biak ala biak, alferez bilakatzeko bidean soldaduska egiten dihardutela negozio iturri bat atzemango dute Patton (1970) filmaren superprodukzioaren harira. Eta arrain xamarrak izanagatik, ez dira kontakizuneko amuarrain bakarrak, eta hariak korapilatu eta korapiloak are gehiago bilbatzean, osagaiz osagai txirikordatzen joango dira bestelako gaiak ere: hierarkiak eta botere harremanak, banda zein ideologiek markaturiko ezinikusi eta herrak, senitartekoen arteko esanezinak, bailara edota herri txikietako tirabirak nahiz erabateko konfiantza zein elkartasun keinuak, Bigarren Mundu Gerra eta Gerra Zibileko oihartzunak eta elementu gehiago.

Martini jarraitzen dio une oro narratzailearen kamerak, eta esanguratsua da film baten grabazioa izatea nobelako gertakizunen atze-oihala. Izan ere, nahiko pelikuleroa baita bai kontatzen dena eta baita ekintzak gauzatzeko modua ere (spoiler alert!: maleta-jokoaren pasartea, genero eraldaketa batekin bada ere jada Star Wars-ekoa den esaldiaren eszena eta naziek ostutako artelanen kontua ditut buruan, besteak beste). Edonola ere, egoki eraikiriko suspense edota espioitza generoko nobela bati dagokion bezala, sinesgarritasun arazorik ez du aurkitu irakurle honek, eta kolpe edo eserialdi gutxitan ekin dio amaiera ezagutzeko nahiari. Idazkeraren estilo zalu eta zoliak eta elkarrizketa ugarietako esamolde lehor eta aratzek ere asko laguntzen diote kontakizunaren erritmoari. Era berean, elipsi xehe eta intriga osagaien erabilera dosifikatuari esker, tentsio orekatua eta tonu neurritsua bereganatzen du Larrionek.

Edonola ere, zalantza guneen artean, #hitzmoloien aldeko apustua edota pertsonaia onen eta gaiztoen arteko manikeismo zantzuak aipatu behar nituzke. Muntako feriatzaile edo erdipurdiko xixkalari izanagatik, gaiztoak gaiztoak iruditu zaizkidalako hasieratik, eta onak onak edo onegiak dira amaieran ere (kasualitatea ote onen lapur bandakoak ia beti izenez aipatzea eta gaiztoak, aldiz, gehienetan abizenez?). Badira, zorionez, difuminatuagoak dauden pertsonaia eta bestelako harreman sare zenbait ere. Feriatzailea eta feriatua txanpon beraren bi aurpegi izan daitezkeen heinean, nork bestea norbere onerako erabiltzen duen auzitan jartzera behartzen dutenak, hain zuen. Izan ere, zakurra eta katuaren jolasetik azerien zein otsoen arteko jokaldietara egingo dute jauzi gertakizunek nobela ezin entretenigarriago honetan.

Azken kritikak

Irautera
Castillo Suarez

Irati Majuelo

Txikiaren handitasuna literaturan
Mariasun Landa

Amaia Alvarez Uria

Itsas bizimina
Pello Otxoteko

Hasier Rekondo

Bertsoak
Juan Mari Lekuona

Javier Rojo

Basa
Miren Amuriza

Txema Arinas

Maitasun keinu bat besterik ez
Hasier Arraiz

Ibai Atutxa Ordeñana

Auschwitzeko tatuatzailea
Heather Morris

Joannes Jauregi

Diplomatikoa
Machado de Assis

Aiora Sampedro

Enarak itzuli dira
Gari Berasaluze

Igor Estankona

Kontrako eztarritik
Uxue Alberdi

Irati Majuelo

Blues bat bizitzari
Patxi Ezkiaga

Igor Estankona

Mugi/atu
Beatriz Chivite

Javier Rojo

Larrosak, noizean behin
Jon Iriberri

Aritz Galarraga

Kabitu ezina
Aintzane Usandizaga

Javier Rojo

Artxiboa

Urria 2019

Iraila 2019

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Maiatza 2019

Apirila 2019

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Azaroa 2018

Hedabideak