kritiken hemeroteka

7.634 kritika

Azken kritikak

« | »

Aita gurea / Iñaki Irasizabal / Elkar, 2015

Nobelaren trokelgintza Hasier Rekondo / Berria, 2015-05-10

Egilea: Iñaki Irasizabal. Argitaletxea: Elkar.

Iñaki Irasizabalek (Durango, 1969) soka luzea du nobela beltzaren eta erretratu sozialaren arteko mugan aurkitzen diren euskarazko best seller-ak ekoizteko. Bada, urliarentzat bere literaturaren oparotasuna (kasik nobela bat argitaratzen baitu urtero azkenaldi honetan) irakurterrazaren eremu gaitzesgarrian kokatzen da; sandiarentzat, berriz, eleberri irakurterrazak idazteak izugarrizko balioa ematen dio haren lanari, best seller-en premia larria duen euskal literaturaren egoeraz jabetuta bederen. Argitaratutako lanen kopurua ikusita, haren argitaletxeak bigarren aukera honen alde jokatu du argi eta garbi. Azkenaldian kritikoei bustitzea eskatu izan zaigun arren, berendia honek esango lukeena zera da: ez bata, ez bestea, hau da, bai baina ez.

Orain arteko lanetan detektibeen thriller-aren bide aski ezagunak jorratu dituen arren, eta narrazio ildo linealak lehenetsi, hala nola Bizkartzainaren lehentasunak (Elkar, 2013), Odolaren deia (Elkar, 2014) azken lanotan, Aita Gurea (Elkar, 2015) honetan bide ez hain ibiliak esperimentatu nahi izan ditu neurri batean bederen: nobelaren egiturari begiratuta lehenik, eta batez ere, aukeratutako gaien tratamendua kontuan hartuta bestetik.

Istorioaren nondik norakoa laburbiltzean, melodramaz lar kutsatutako istorioan zera kontatzen zaigu: autogintzarako piezak ekoizten duen Melchor Aguirre Prensas enpresako buru Alberto Agirre trafiko istripu batean hiltzen da ustelkeria kontuetan ibilitako, eta erredentzio eskean dabilen enpresari Otazuari enpresa saltzeko hitza eman eta gero, baina salmenta burutu gabe. Enpresari bion familien arteko bidegurutzez eraikitako nobela ehundu du Irasizabalek, kapitalismo industrialaren atzaparretan eroritako pertsonaien erretratu fidela eskainiz. Biziraupena baino zerbait gehiago ziurtatu nahi duten gizajoon patu krudela deskribatzen du. Zenbait pasartetan, Robert Altman zinemagile amerikarrak ehundutako sare narratiboen gisakoak darabiltza Durangoko idazleak. Irakurleak ez du inoiz irakurketa uzteko desiorik izango, eta idazleak, edo editoreak, jauzi narratibo “apurtzaileagoak” eraiki ditu, nolabaiteko hegaldi poetikoari ere lekua eskainiz.

Istorioari berriro ekinez, Albertoren alaba Nagore junkie ohiak, eta haren nobio Ibon ardi beltz nihilistak, narrazioaren pisu nagusia daramaten arren, Nagore enpresaren alde kosta ahala kosta edozein gauza egiteko prest agertuz, enpresaren inguruko pertsonaien mikro-erretratuen isla “soziologikoagoa” ere eman nahi du liburuak.

Erabilitako inflexio puntu narratiboak ez dira batere originalak, lar sinpleak baizik: auto-istripuak. Horrek ez luke larregi zamatu beharko istorioa, Otazuaren seme Iñaki Downen sindromea duen pertsonaiaren mendeku grina ez balitzaio gehituko, esaterako. Telenobelen eragin larregi apika. Dena den, melodramakeriaz harago, Irasizabalek badu liburu irakurterrazak ekoizteko gaitasunik, gurpilak ekoizten diren gisa agian, baina irakurle askoren onuran finean, eta ez da gutxi.

Azken kritikak

Suak pizten direnean
Mikel Soto

Irati Majuelo

Xala
Cynthia Ozick

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Dendaostekoak
Uxue Alberdi

Ibon Egaña

Poesia, zaurien ukendu
Ainhoa Urien

Javier Rojo

Argiantza
Pello Lizarralde

Mikel Asurmendi

Dendaostekoak
Uxue Alberdi

Arantxa Iturbe

Haize-lekuak
Amaia Telleria

Nagore Fernandez

Sano erradikal
Isabel Diaz

Aiora Sampedro

Dendaostekoak
Uxue Alberdi

Javier Rojo

Larrutik ordaindua
Joseba Lozano

Mikel Asurmendi

Moskito
Igor Estankona

Mikel Urkixo Aierdi

Ene baitan bizi da
Maddi Ane Txoperena

Amaia Alvarez Uria

Dendaostekoak
Uxue Alberdi

Irati Majuelo

Aro beilegia
Lizar Begoña

Hasier Rekondo

Artxiboa

Urria 2020

Iraila 2020

Abuztua 2020

Uztaila 2020

Ekaina 2020

Maiatza 2020

Apirila 2020

Martxoa 2020

Otsaila 2020

Urtarrila 2020

Abendua 2019

Azaroa 2019

Hedabideak