kritiken hemeroteka

7.474 kritika

Azken kritikak

« | »

Iazko hezurrak / Unai Elorriaga / Susa, 2014

Ene bada! Kasik infinituen liburua Edorta Jimenez / Deia, 2015-02-28

Unai Elorriagak 2009an eman zigun Londres kartoizkoa da. Bost urte igarota ekarri digu Iazko hezurrak. Tarte luzea, beharbada, industriaren ikuspegitik. Ez inondik ere bere buruari aske deritzon idazlearen talaiatik. Aske, norberak adierazi edo, beste barik, esan nahi duena idazteko. Aske, horretarako behar duen tartea hartzeko. Eta behar adina orrialde idazteko. Lar, gehiegi, beharbada? Idazle askearen apustua izan da idatzi dituen orrialdeak idaztea. Zeren eta argi utzi behar baita Unai Elorriaga idazle osoa dela eta, beraz, eskarmentua igartzen zaiola.

Iazko hezurrak idazlearen liburua da, beste ezer baino lehen. Irudi du halako batean Irene Arrias, protagonista, agertu zaiola eta esan diola: “Irene Arrias naiz; Algortan jaio nintzen, zu baino urte bi lehenago, 1971eko urtarrilaren 25ean”. Orduan Unaik “egon!”, esan dio, eta Internetera jo du, edo etxekoen entziklopedietara, egunkari zaharretara, auskalo nora, 1971eko urtarrilaren 25ean munduan beste zein berri izan zen jakitera.

Zer ekarri behar zuten egun hartako egunkariek? Zer gertatu zen “1971ko urtarrilaren 25ean, Irene Arriasek amaren titiburua aurrenekoz harrapatzen asmatu zuen unean bertan”, Afrikan? Bada, “(orduantxe), abiatu zuela estatu-kolpea Idi Amin Dada jeneralak Ugandan, Milton Obote presidentea atzerrian zela”, horixe, besteak beste. Hortik aurrera, eta Elorriagak guri hirugarren pertsonan kontatua, Irene Arriasen biografia kontestualizatua —amaren titia harrapatu eta Dadak estatu kolpea jo, adibidez— ematen zaigu, hots, hark urteetan aurrera egin ahal dituen bizipenekin batera mundu zabalean unean-unean diren gertaerak azaltzen zaizkigu. Ez edozein gertaera, ostera, Irene Arriasen tema nagusiaren arabera hautatuak baino. Alde horretatik, Iazko hezurrak liburuak ankerkeriaren, demasakoen, ez sinestekoen antologia dirudi.

Erraiak behar dira Iazko hezurrak idazteko. Aipatu ditugun munduko horiek ez ezik gurean izan direnetako batzuk ere idazteko. Ez dakit, zinez, zein ariketa egin behar ote duen Unai Elorriagak Algortan oinez ibiltzeko. Oinetan baitu —narratzaileak? Irenek? Biek?— oroigailua. Urrats bakoitza horrexek markatua da. Hurreko zein urruneko minaren, oinazearen, ankerkeriaren, bortizkeriaren zelako kartografia paratu digun idazleak, ene bada!

Liburua diot, eta ez diot eleberria. Misterioa baita niretzat, zoragarria gainera, Iazko hezurrak zer den. Ipuin edo narrazioen bilduma ere bada, Irene Arriasen biografia kontestualizatuari narraziook zer ekartzen dioten esaterik ez badut ere. Aske jokatu du, berriro diot, idazleak. Eta jokoak joko, idazle klitxe bihurtuei buruzko aurreiritziei barre egitera ere jokatu du Elorriagak, liburuari beste dimentsio bat erantsiz. Idazteaz eta idazleez ere bada Iazko hezurrak.

Titulua bera ere misteriotsua da, horren nondik norakoa gero zelan edo halan testuan argitzen bada ere. Eskertzekoa da Elorriagak gure hizkuntza eta iraganari egin dien keinua, noraino jo duen gure erroetako batzuen bila. Eskertzekoa, ene bada!, kasik infinituen liburu ausart eder hau, bere osotasunean.

Azken kritikak

Errua eta maitasuna
Markos Zapiain

Aritz Galarraga

Gauez harrizko zubiaren azpian
Leo Perutz

Joannes Jauregi

Minareteak Urdaibain
Jose Mari Pastor

Aiora Sampedro

Andrezaharraren manifestua
Mari Luz Esteban

Iratxe Esparza

Blues bat bizitzari
Patxi Ezkiaga

Alex Uriarte

Poesia kaiera
John Berger

Javier Rojo

Ahanzturaren bezperan
Mikel Arruabarrena Larrarte

Irati Majuelo

Miren eta erromantizismoa
Ramon Saizarbitoria

Xabier Etxaniz Erle

Amua
Aritz Gorrotxategi

Hasier Rekondo

Pentaedroa
Kartxi - Txema Garcia-Viana

Javier Rojo

Hondarrak
Ruben Sanchez Bakaikoa

Txema Arinas

Aitaren etxea
Karmele Jaio

Amaia Alvarez Uria

Txipiroiak bere beltzean
Rafa Egiguren

Aiora Sampedro

17 segundo
Kirmen Uribe

Joannes Jauregi

Artxiboa

Otsaila 2020

Urtarrila 2020

Abendua 2019

Azaroa 2019

Urria 2019

Iraila 2019

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Maiatza 2019

Apirila 2019

Martxoa 2019

Hedabideak