kritiken hemeroteka

7.271 kritika

Azken kritikak

« | »

Kapital publikoa / Jose Luis Otamendi / Susa, 2014

Arnas eta hausnar Harkaitz Cano / 111 aldizkaria, 2015-02

Niaren hezur bizia biltzen duen mami sozialaren ehundura poetikoa da Kapital publikoa. Ni indartsu bezain liriko batetik mintzo da poeta oraingoan ere, baina ez da ni egolatra bat, inguruarekin eta ingurukoekin senidetzea bilatzen duena baizik, orbel eta euri usaineko eguratsarekin eta gu denok garen eguraskiloekin negoziatzeko prest dagoena, noiz samur, noiz gordin, beti hitz neurtuaren jabe, beti dotore (“nik diot/ ez garela kukuak geure izena soilik kantatzeko”). Ez dago poeta askorik poemaren arnasa Jose Luis Otamendik bezala ematen duenik, trinko eta erraz. Eta, batez ere, ez dago poeta askorik poemaren arnasa hausnar bilakatzen dakienik, hain modu naturalean.

Kapital publikoa bilduman Erlojuen mekanika hartako torlojuei beha segitzen du Otamendik: “gaur hamabost urte/ lurrean zuloa egin eta/ aita sartu genuen”; “lau milioi urte barrurako/ iragarri dute munduaren azkena/ zientzialari lagunek”. Denborari izkin egin ezin diogunez, harentzako neurgailu ezberdinak bilatzen ditu poetak bere ingurune gertukoaren eta giza biologiaren behaketatik: “bizirik nago/ eta orain noiz arte jakitea baino/ noraino jakiteak dit ardura”. Mesfidatia da emanda datorrenarekin —bere eginbeharretako bat da hori—, baina mesfidantza hori ez da kritika ezkor batean agortzen, esploratu egin nahi dizkio gaurkotasunari gordean dauzkanak: “gaur euri txikia egingo duela/ esan zuten atzo/ hala ere balizko aukeren tankera hartu nahi diot egunari.” Zelulen fatalismo ttipiaren eta unibertsoaren patu larriaren artean, poetaren ahotsak tentuz haztatzen ditu egunerokotasunaren aukerak. Giza kondizioari aurre edo gain hartzen dioten gertaerekin dituen loturak eta harremanak ikertu edo berrikusten ditu etengabe. Gorputzaren eta bidearen zikina, memoriaren laburra eta denboraren lasterra… Munduan pikor huts bat baino ez garen ebidentziaren aurrean, zera aitortzen digu: “soinak beti du ezusteko atseginen bat”. Otamendiren noizbehinkako umore dosi leun eta doiak (“ekina ezinez desegina”) ez dira sekula ispilu deformatzaileak, geure irribarre erdia osoki izoztuta itzultzen diguten ispilu egiatiak baizik.

Badira poemarioan kontzientzia azterketa sakonak (Hurre) zein kritikoak (Gaitzespenak), eta baita irakurri ondoren derrigorrezko etena eskatzen duten zirrara-eragileak ere (Jon Anzari eskainitako Murmurio halako bat alarau isil antologikoa, kasu). Hautua poema, bere aldetik, hizkuntz aukeraketaren gainean aspaldi irakurri dudan poemarik beteena da, hemendik ehun urtera ere —baldin eusten badiogu— berdin-berdin irakurri ahalko dutena abenduaren 3an.

Azken kritikak

Itsas bizimina
Pello Otxoteko

Igor Estankona

Hezurren erretura
Miren Agur Meabe

Peru Iparragirre

Irautera
Castillo Suarez

Javier Rojo

Ia hemen
Juanjo Olasagarre

Mikel Asurmendi

Julien Vinsonen hegaldia
Patxi Zubizarreta

Aiora Sampedro

Kamisoi zuri zetazkoa
Alaine Agirre

Joannes Jauregi

Gauaz parke batean
Jon Mirande

Aritz Galarraga

Ur biren artean
Patxi Iturregi

Estibalitz Ezkerra

Disoluzio agiriak
Jose Luis Otamendi

Alex Uriarte

Han ez banengo bezala
Slavenka Drakulic

Ibon Egaña

Ez da erditzea
Ione Gorostarzu

Javier Rojo

Lerro etena (2004-2018)
Angel Erro

Peru Iparragirre

Denok gara Google
Xabier Etxaniz Rojo

Javier Rojo

Fakirraren ahotsa
Harkaitz Cano

Raf Atxuri

Artxiboa

Maiatza 2019

Apirila 2019

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Azaroa 2018

Urria 2018

Iraila 2018

Abuztua 2018

Uztaila 2018

Ekaina 2018

Hedabideak