kritiken hemeroteka

7.325 kritika

Azken kritikak

« | »

Inurrien hiztegia / Mariasun Landa / Pamiela, 2013

Tximeleta, mendian Arantxa Urretabizkaia / 111 aldizkaria, 2015-02

Liburu batzuk zaldiak dira, jauzi dotore batez ekiten diote bideari eta luzaroan jarrai dezakete aurrera, batzuetan lauhazka, bestetan trostan, zerumugaz zerumuga.

Beste batzuk elefante baten zalaparta egiten dute, inguru guztiari eraginez. Batzuk hegazti migratariak dira, mundu zabaleko edozein bazterrera heltzeko prest, edo zuhaitzen gainetik haratago nekez igoko direnak. Sugeak ere badira, ezkutuan lan egiten dutenak, inork nabaritu gabe nahi dutena lortzen dutenak.

Gaur aipatu nahi dudan liburua tximeleta bat bezain dotorea da, tximeleta bezain arina eta hura bezain jostalaria. Inurrien hiztegia du izenburu eta Mariasun Landak argitaratu zuen Pamiela argitaletxean 2013an. Bi eratako tximeletak omen daude: egunez dabiltzanak, guk ikusten ditugunak eta gauez jarduten dutenak, guretzat ia beti ikusezinak.

Alfabetoaren arabera antolatutako berrogeita hamar mikroipuin ditu liburuak, batzuk lerro gutxikoak, beste batzuk orri osoa hartzen dutenak. Umorez blaitutako textuak, satirara emanak askotan eta gure gizarteari buruzko alegiatzat har daitezkeenak.

Ez du liburuak hotsanditasun izpirik eta hori guztiz eskergarria iruditzen zait hainbestetan hotsandikeriaz jositako liburuak irakurtzen ditudalako. Sartzen zara historia baten muinean eta atzetik entzuten duzu idazlea ahopeka azpimarratuz idazten duen lerro bakoitzaren garrantzia, pisua, transzendentzia.

Jartzen da gure tximeleta orri baten gainean, demagun liburuaren 69.ean eta hau irakurtzen dugu: “Txiki-txikitatik esana zioten ez ezkontzeko inurri gorri batekin. Baina horietako bat ezagutu bezain pronto, ero-ero maitemindu zen; ezkondu eta ume gorri-beltzak izan zituen. Harrezkero, beti esan ohi zuen kultur aniztasunaren aldekoa zelako egin zuela hura”.

Handik egiten du salto 95.era: “Inurri batek santu izan nahi zuen, eta ez zekien nola. Eta jakin gabe hil zen”.

Esan bezala, alfabetoaren arabera daude antolatuak alegiok, izenburua aintzat hartuta. Baina gure tximeletak badaki libre dela lore batetik bestera joateko, gutiziaren aginduen arabera, dantzak nahi duen lekura.

Hori guztia ardoa likore bihurtuz. “Baten bati bururatzen bazaio hiztegi ez den hiztegi honetan laburtasuna eta izerdia kontrajarriak direla, Karl Marxek Engelsi idatzitako gutun-zati batez oroituko naiz: “Sentitzen dut hain gutun luzea idaztea, baina ez daukat astirik laburragoa egiteko”.

Dagoeneko hartua diot esaldia maileguan Landari, baina jabetu orduko tximeletak beste lore batera eraman nau.

Azken kritikak

Kontrako eztarritik
Uxue Alberdi

Sustrai Colina

Jamaikako neska
Joxemari Iturralde

Javier Rojo

Mari-mutil handi baten bluesa
Leslie Feinberg

Onintza Irureta Azkune

Idazleen gorputzak
Eider Rodriguez

Javier Rojo

Oroimenaren xaflakortasunaz
Paloma Rodriguez Miñambres

Javier Rojo

Urtaroak eta zeinuak
Jon Gerediaga

Igor Estankona

Maitasun keinu bat besterik ez
Hasier Arraiz

Iratxe Esparza

Hezurren erretura
Miren Agur Meabe

Hasier Rekondo

Deklaratzekorik ez
Beñat Sarasola

Javier Rojo

Mundutik mundua
Edu Zelaieta

Javier Rojo

Hezurren erretura
Miren Agur Meabe

Amaia Alvarez Uria

Iraganaren izterrak
Gorka Salces Alcalde

Igor Estankona

Jamaikako neska
Joxemari Iturralde

Estibalitz Ezkerra

Iraganaren izterrak
Gorka Salces Alcalde

Javier Rojo

Artxiboa

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Maiatza 2019

Apirila 2019

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Azaroa 2018

Urria 2018

Iraila 2018

Hedabideak