kritiken hemeroteka

7.202 kritika

Azken kritikak

« | »

Inurrien hiztegia / Mariasun Landa / Pamiela, 2013

Tximeleta, mendian Arantxa Urretabizkaia / 111 aldizkaria, 2015-02

Liburu batzuk zaldiak dira, jauzi dotore batez ekiten diote bideari eta luzaroan jarrai dezakete aurrera, batzuetan lauhazka, bestetan trostan, zerumugaz zerumuga.

Beste batzuk elefante baten zalaparta egiten dute, inguru guztiari eraginez. Batzuk hegazti migratariak dira, mundu zabaleko edozein bazterrera heltzeko prest, edo zuhaitzen gainetik haratago nekez igoko direnak. Sugeak ere badira, ezkutuan lan egiten dutenak, inork nabaritu gabe nahi dutena lortzen dutenak.

Gaur aipatu nahi dudan liburua tximeleta bat bezain dotorea da, tximeleta bezain arina eta hura bezain jostalaria. Inurrien hiztegia du izenburu eta Mariasun Landak argitaratu zuen Pamiela argitaletxean 2013an. Bi eratako tximeletak omen daude: egunez dabiltzanak, guk ikusten ditugunak eta gauez jarduten dutenak, guretzat ia beti ikusezinak.

Alfabetoaren arabera antolatutako berrogeita hamar mikroipuin ditu liburuak, batzuk lerro gutxikoak, beste batzuk orri osoa hartzen dutenak. Umorez blaitutako textuak, satirara emanak askotan eta gure gizarteari buruzko alegiatzat har daitezkeenak.

Ez du liburuak hotsanditasun izpirik eta hori guztiz eskergarria iruditzen zait hainbestetan hotsandikeriaz jositako liburuak irakurtzen ditudalako. Sartzen zara historia baten muinean eta atzetik entzuten duzu idazlea ahopeka azpimarratuz idazten duen lerro bakoitzaren garrantzia, pisua, transzendentzia.

Jartzen da gure tximeleta orri baten gainean, demagun liburuaren 69.ean eta hau irakurtzen dugu: “Txiki-txikitatik esana zioten ez ezkontzeko inurri gorri batekin. Baina horietako bat ezagutu bezain pronto, ero-ero maitemindu zen; ezkondu eta ume gorri-beltzak izan zituen. Harrezkero, beti esan ohi zuen kultur aniztasunaren aldekoa zelako egin zuela hura”.

Handik egiten du salto 95.era: “Inurri batek santu izan nahi zuen, eta ez zekien nola. Eta jakin gabe hil zen”.

Esan bezala, alfabetoaren arabera daude antolatuak alegiok, izenburua aintzat hartuta. Baina gure tximeletak badaki libre dela lore batetik bestera joateko, gutiziaren aginduen arabera, dantzak nahi duen lekura.

Hori guztia ardoa likore bihurtuz. “Baten bati bururatzen bazaio hiztegi ez den hiztegi honetan laburtasuna eta izerdia kontrajarriak direla, Karl Marxek Engelsi idatzitako gutun-zati batez oroituko naiz: “Sentitzen dut hain gutun luzea idaztea, baina ez daukat astirik laburragoa egiteko”.

Dagoeneko hartua diot esaldia maileguan Landari, baina jabetu orduko tximeletak beste lore batera eraman nau.

Azken kritikak

Film zaharren kluba
Alberto Ladron Arana

Aiora Sampedro

Errepidean
Jack Kerouac

Joannes Jauregi

Neguko argiak
Irati Elorrieta

Ibon Egaña

Ez erran deus
Jon Arretxe

Javier Rojo

Fakirraren ahotsa
Harkaitz Cano

Aritz Gorrotxategi

Munduko tokirik ederrena
Iñigo Aranbarri

Peru Iparragirre

Kartzelako gutunak Sophie Liebknechti
Rosa Luxemburg

Amaia Alvarez Uria

Fakirraren ahotsa
Harkaitz Cano

Itxaro Borda

Ia hemen
Juanjo Olasagarre

Alex Uriarte Atxikallende

Txikiaren handitasuna literaturan
Mariasun Landa

Estibalitz Ezkerra

Inor ez delako profeta bere mendean
Asier Amezaga

Javier Rojo

Neguko argiak
Irati Elorrieta

Iratxe Retolaza

Ekaitza urrun
Joanes Urkixo

Joannes Jauregi

Poesia kaiera
Yannis Ritsos

Aiora Sampedro

Artxiboa

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Azaroa 2018

Urria 2018

Iraila 2018

Abuztua 2018

Uztaila 2018

Ekaina 2018

Maiatza 2018

Apirila 2018

Martxoa 2018

Hedabideak