kritiken hemeroteka

7.565 kritika

Azken kritikak

« | »

Biribilgune / Katixa Dolhare-Zaldunbide / Elkar, 2014

Dolhare (eta II) Beñat Sarasola / Berria, 2015-02-05

Nobela beltza, B generotzat jotzen diren beste zenbait literatur genero moduan, aski gutxietsia izan dela ez da kontu berria. Egia da, halaber, generoko klasikoen kalitateari esker hainbat aurreritzi ezbaian ipini direla aspaldi handitik. Gurean, lan horretan lehenengoetakoak izan genituen Pott banda eta, zehazkiago, Bernardo Atxaga. Euskarazko lehenengo nobela beltzak aurrekoak dira, baina Atxaga eta enparauak izan ziren genero hori goi literaturaren ia parean ipini zuten aitzindariak. Ross McDondald-i buruzko artikulu bat argitaratu zuten bigarren alean Pottekoek, eta Atxagak Patricia Highsmith eta Charles Baudelaire kontrajartzen zituen artikulu sonatu bat idatzi zuen urte batzuren buruan.

Euskal nobela beltza aintzatzera etorri da orobat, besteak beste, Baztango irakurle taldeak antolatu berri duen lehenengo —etorriko al dira gehiago!— Euskal Nobela Beltzaren Astea. Maltzurren batek galde lezake ea euskal nobelak ematen duen aste baterako, baina egiazki, badu mamirik euskal nobela beltzak, baita egun-egungoak ere.

Ezagun denez, nobela beltzaren ezaugarri behinenetakoa da egiten duen gizartearen disekzio eta analisi zorrotza, gehienetan gure munduaren barrunbe zikinak azalaratzen dituena. Sarritan goi literaturatzat jotzen diren lanek baino lehen eta gehiago egiten dute hori gainera. Esango nuke horixe dela baita ere gure literaturaren kasua, bai behintzat zenbait gairi dagokionez. Bakanak dira gurean migrazio garaikidearen gaia jorratzen duten fikziozko lanak, bakanak benetan gizartean fenomeno horrek duen pisuarekin alderaturik. Pablo Sastreren Leuropa izango da salbuespen ohoregarrietako bat; berriagoa, Koldo Izagirreren Dumitru.

Nobela beltzetan, baina, ugariagoak eta tematiagoak dira, proportzioan bederen, problematika horretan kokatzen direnak. Jon Arretxeren azkeneko nobeletan, esaterako, Toure izeneko burkinafasoarra dugu protagonista, paperik gabea bera, eta besteak beste prostituzio sare bati egiten diona aurre iaz argitaratu zen Hutsaren itzalak liburuan. Urte horretakoa da halaber oharkabean —aski modu injustuan, nire ustez— igaro den Katixa Dolhare-ren Biribilgune nobela, non hor ere prostituzio sareak agertzen zaizkigun. Iparluma bilduman argitaratu zuen Elkarrek, iparraldeko idazleentzat berariaz sortutako bilduman. Hegoaldekook usu gibelen uzten ditugun idazle horien bisibilitatea handitzeko sortu bilduma izango da segurki, baina nago Biribilgune bezalako liburuei mesede handiago egingo liekeela ohiko Literatura sailean argitaratuko balira.

Horrekin ez diot itzuri egin nahi, haatik, nire erantzukizunari. Izan ere, 2014ko urte literarioa errepasoa egiten zion mahainguru batean parte hartu nuen berriki, eta han nabarmendu zuen Juan Luis Zabalak Biribilgune, neronek irakurtzeke nuena —ezin urte osoan plazaratutakoak leitu, eta beste hainbat estakuru—. Migrazioaren gaiari heltzen dio bete betean istorioak, eta zehazki, Frantziako estatuan laizismo frantziarraren eta musulman askoren artean dagoen talkari. Xehetasunez agertzen zaizkigu horiek ez ezik musulman familia ezberdinen arteko kalapitak, euskaldunongandik metro eskasera dauden auzoen artekoak alegia, baina guk —eta gure literaturak—, gure mundutxo erosoan estekaturik, jaramon apurrik ere egiten ez dizkiegunak ia. Bidenabar, Charlie Hebdo-ren kontrako atentatuak baino lehen idatzi eta argitaratu zen, amaiera arte irakurri duenak badaki zergatik diodan hori. Terrorismoaren kontrako itunen hitz larrien aldean, hobeki, ezbairik gabe, literaturaren letra xehea.

Azken kritikak

Moskito
Igor Estankona

Aitor Francos

Nobela errealista bat
Joxean Agirre

Marta Goikoetxea

Gilles de Rais
Anjel Lertxundi

Marta Goikoetxea

Miserikordia etxea
Joan Margarit

Jose Luis Padron

Argiantza
Pello Lizarralde

Aiora Sampedro

Hotz industriala
Julen Belamuno

Joannes Jauregi

Hotz industriala
Julen Belamuno

Ibon Egaña

Hotz industriala
Julen Belamuno

Javier Rojo

Noiz arte arrazoi
Juan Kruz Igerabide

Igor Estankona

Ibaiertzeko ipuina
Oihane Amantegi Uriarte

Irati Majuelo

Isiltasuna
Eneritz Artetxe Aranaz

Javier Rojo

Inon ez, inoiz ez
Iban Zaldua

Txema Arinas

Gilles de Rais
Anjel Lertxundi

Joannes Jauregi

Nik ere Germinal! egin gura nuen aldarri
Koldo Izagirre

Aritz Galarraga

Artxiboa

Uztaila 2020

Ekaina 2020

Maiatza 2020

Apirila 2020

Martxoa 2020

Otsaila 2020

Urtarrila 2020

Abendua 2019

Azaroa 2019

Urria 2019

Iraila 2019

Abuztua 2019

Hedabideak