kritiken hemeroteka

7.271 kritika

Azken kritikak

« | »

Kapital publikoa / Jose Luis Otamendi / Susa, 2014

Historiaren amaraunean, alderrai Hasier Rekondo / Berria, 2014-11-23

Jose Luis Otamendiren (Azpeitia, 1959) poemagintzaren gainean idatzi diren iruzkinetan maiz agertzen zaigu handitasuna, aldez eta moldez; arruntean, poeta handi baten aurrean gaudela adierazteko. Handitasun ezkutu bat nahi bada, txikitasun irmo batetik eraikitakoa apika, baina handitasuna azken finean. Barne erritmo definigaitz baten jabe, bere ortzi partikularrean karrankarik gabe barneratzen gaituen poeta handia, hitzen presentzia argitsua ondo neurtzen dakiena..

“…Ez naizela izango / maite ez dudan ortzi baten txori kantaria / eta behartuta ez bada / ez naizela biluztuko / neure gogoaren kontra inoren aurrean…”, dio Hautua-n. Izenbururik aproposena hautatu ez duen arren, Kapital publikoa bere azken poemarioko (Susa, 2014) isla gardena dugu aipatu poema hori. Esan dezadan, bidenabar, poeta handiaren alderik ahulenak poemen tituluak izan litezkeela.

Kapital publikoa hiru ataletan banatuta dago, kapital aseezinari aurre egiteko xede tinkoaz. Juan Gelman edo Mario Benedettiren poeta hegoamerrikarren zipriztinak, besteak beste, nabarmenak dira Kapital publikoa-n. Poesia sozialaren eta pribatuaren arteko oreka hauskorra. Ni poetiko barnerakoiaren eta gu publikoaren arteko soka labainkorra. “Erabaki politiko sendoak hartu ditut gaur: / barre aire batean ibili naiz ibai bazterrean…”.

Bake hotza lehen atalean, jazoera soziopolitikoak ditu hizpide poetak. Esango nuke liburuaren parterik zurrunena dela. Historiaren amaraunean alderrai dabil poeta. Historiaren pisua astunegia zaio, eta poesia ez zaio nahikoa historiaren testigu bihurtzeko. Poeta handiaren zantzuak agerikoak diren arren, Memoria eta Ortzian irakurle poemetan esaterako, “historiaren aro batetik bestera izurde urtetsu legez / geu garamatzala egun beti berdinen bestondotik ihesi”, poema politikoenak lar aurreikusi daitezkeela begitandu zait. Batez ere, Jon Anzari eskainitako Murmurio halako bat, hezurtuko den desagerpen baten heriotza.

Bigarren atalean, poeta handiaren trebeziak agerikoagoak egingo zaizkigu. Jendea oinez horretan gatazkaren eta galeraren osteko egoeran balizko erantzunak ditu hizpide Otamendik. Nola erantzun behar diegun ideal lortu ezin baten osteko enbarazuei errealitate tranpati batean bizi bagara, suge baten gisara azala aldatu besterik ez duen kapitalean. Dukeko larraina Azkoitian (Hileta kanta)-ren handitasuna handiago egiten zaigu. “…geure gorputzak sortu / zelula matxinatuak oldartzen dira / hain luze ondu maitasunean / zauriak handizka irekiz / zelula asaldatu mulkoek / zelako errepublika hautsia osa lezaketen etsirik…”. Hirugarren atalean, Gosaria eta legea izenekoan, liburuak maila gorenenak jotzen ditu. Aurtengo libururik onenen artean kokatzeko arrazoiak aurkituko ditugu bertan. Azken batean, Lo aurreko lurrun edo Master Class poemetan dohainik behinena azaleratzen du Otamendik, poesiaren amaraunean irakurlea amilarazteko duen trebezia fina. Kapitalari sakrifikatu ezin zaizkion barneak eta kanpoak egosten ditu azken koda horretan poeta handiak, txikitasuna baliatuz.

Azken kritikak

Itsas bizimina
Pello Otxoteko

Igor Estankona

Hezurren erretura
Miren Agur Meabe

Peru Iparragirre

Irautera
Castillo Suarez

Javier Rojo

Ia hemen
Juanjo Olasagarre

Mikel Asurmendi

Julien Vinsonen hegaldia
Patxi Zubizarreta

Aiora Sampedro

Kamisoi zuri zetazkoa
Alaine Agirre

Joannes Jauregi

Gauaz parke batean
Jon Mirande

Aritz Galarraga

Ur biren artean
Patxi Iturregi

Estibalitz Ezkerra

Disoluzio agiriak
Jose Luis Otamendi

Alex Uriarte

Han ez banengo bezala
Slavenka Drakulic

Ibon Egaña

Ez da erditzea
Ione Gorostarzu

Javier Rojo

Lerro etena (2004-2018)
Angel Erro

Peru Iparragirre

Denok gara Google
Xabier Etxaniz Rojo

Javier Rojo

Fakirraren ahotsa
Harkaitz Cano

Raf Atxuri

Artxiboa

Maiatza 2019

Apirila 2019

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Azaroa 2018

Urria 2018

Iraila 2018

Abuztua 2018

Uztaila 2018

Ekaina 2018

Hedabideak