kritiken hemeroteka

7.850 kritika

Azken kritikak

« | »

50 / Patxi Zubizarreta / Txalaparta, 2014

Piztia baten intziria isiltasunean Iraitz Urkulo / Berria, 2014-11-23

Gutako askok hainbeste maite ditugun artefakto eder horietako bat izateko osagairik ez zaio falta. Joserra Senperenaren musikak eta Mintxo Cemillan marrazkilariaren irudiek Patxi Zubizarretaren testua lagundurik, irakurketa-eredu tradizionalaren ordez esperientzia zabalagoa, bereziagoa eskainiko zidalako itxaropenez heldu nion 50 izenburuko disko-liburu ilustratuari. Tamalez, emaitza nahiko dispertsoa da, ez dut osotasun-sentsaziorik antzeman; areago, zenbaitetan aipu, musika, ilustrazio eta testuaren arteko ezinbesteko lotura topatzeko gai izan ez eta koherentzia handirik gabeko proposamena iruditu zait.

Literaturara mugatuz, ordea, inpresioa zeharo bestelakoa da. Liburuko protagonistak aspaldiko hiru lagun dira, bata pianista, bestea margolaria eta hirugarrena, narratzailea ere badena, idazlea. Hirurak aspaldiko lagunak, hirurak artistak eta zein baino zein patetikoagoa. Errezital bat eskaini behar dutelako aitzakian, eta haietako bat 50 urte betetzera doala ospatzeko aprobetxatuz, Panticosan egun batzuk elkarrekin igaroko dituzte. Pertsonaien oroitzapen eta hausnarketetan oinarritutako narrazioak bakoitzaren barne-krisian murgilduko gaitu eta, apurka-apurka, haien arteko sekretuen korapiloa askatzen joango da, misterioari ia azken lerrora arte eutsiz.

Planteamendua, bere originaltasunagatik, guztiz erakargarria egin zait. Egileak, adin jakin batera iritsita begirada atzera botatzen duenaren diskurtso malenkoniatsuari iskin egin, eta bizitzari buruzko ziurtasun oro suntsitzen du, zalantza nonahi hedatuz. Narratzailearen pentsamendu-jario etengabea gai batetik bestera saltoka dabil: denboraren iragatearen kontzientzia, bizitako porrot ugariek eragindako zauriak, arrakastarik gabeko ibilbide profesionalaren zama… eta, nola ez, artea.

Musika, margolaritza eta literatura uztartzen diren une iheskor hori, pertsonaiek bat egin eta beren buruei katarsi zoriontsua baimentzen dieten bakarra. Agerikoa da artearen bidezko salbazioaren aldarria, ez soilik lehen aipatutako diziplinen arteko nahasketa gorabeheratsuan, baizik eta testuaren beraren eraikuntzan ere. Intertestualitatea oso presente dago, testua pasarte literario eta musikal unibertsalei egindako erreferentziez josita ageri baita; ziurrenik, ugarienak Printze txikia ipuinaren ingurukoak direla. Halere, aipamen-zerrenda luzeegia dela eta, elkarrizketa batzuk bortxatu xamarrak, artifizialegiak antzematen dira.

Idazleak, giza harremanen erradiografia egingo balu bezala, hirukote protagonistaren arteko adiskidetasun prekarioa islatzean sentsibilitate berezia erakusten du. Era berean, tonua eta intentsitatearen erabilera ere nabarmentzekoa da. Tonuak irakurketa iradokitzaile eta, batez ere, sentiberari bide ematen dio. Intentsitatea, bestalde, pertsonaien barne-ekaitzarekin, haien baitako giro itogarriarekin estuki lotuta dago. Kontakizun osoan zehar in crescendo doa, heroirik izan ez arren, aspaldi irakurri dudan amaierarik epikoenean lehertu arte. Isiltasunean piztia baten intziria entzun arte.

Azken kritikak

Sortaldekoak
Hedoi Etxarte

Asier Urkiza

Dama
Jon Gerediaga

Nagore Fernandez

Bihotz-begietan
Xabier Lizardi

Igor Estankona

Argiantza
Pello Lizarralde

Jon Martin-Etxebeste

Taxiak ez dira inoiz gelditzen
Xabier Montoia

Txema Arinas

Eskuan beti zerbait
Maialen Berasategi Catalan

Irati Majuelo

Empar Pineda Erdozia: gorputzak hala eskatua
Kattalin Miner

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Zeruko belardiak
John Steinbeck

Hasier Rekondo

Arkanbele kantak
Mikel Taberna

Mikel Asurmendi

Urpean murgildu
Lidia Txukovskaia

Nagore Fernandez

Bertute txikiak
Natalia Ginzburg

Asier Urkiza

Algara mutilatuak
Ane Labaka Mayoz

Maitane Legarreta Etxezarreta

Haragi hosto
Juan Ramon Makuso

Jose Luis Padron

112 poema biziari hegalak jartzeko
Begoña Abad de la Parte

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Artxiboa

Urria 2021

Iraila 2021

Abuztua 2021

Uztaila 2021

Ekaina 2021

Maiatza 2021

Apirila 2021

Martxoa 2021

Otsaila 2021

Urtarrila 2021

Abendua 2020

Azaroa 2020

Hedabideak