kritiken hemeroteka

8.091 kritika

Azken kritikak

« | »

Odolaren deia / Iñaki Irasizabal / Elkar, 2014

Alde irrealaren isla erreala Mikel Asurmendi / Berria, 2014-04-13

Iñaki Irasizabal (Durango, 1969) genero beltzaren eleberrigile zaildua dugu, thriller hagitz interesgarriak egindakoa. Mendaroko txokolatea nobela kari ezagutu nuen nik, pertsona nahiz idazle legez. Horrela idatzi nuen orduan: “Ezohikoa da idazle hau. ‘Ohiko ikasketak’ burutu ostean, hala kazetaritza nola soziologia, industriagintzan ari delako, ‘lan arruntean’ dihardu alegia. Horrek ematen ei dio sosegua eta behar duen oreka idatzi ahal izateko. Lanaren ukitu beltza antzeman zaio Iñakiri eskuetan, fisikoan zein fikzioan”. Irasizabal langabezian dago egun.

Mendarako txokolatea gustatu zitzaidan, baita Odolaren deia ere. Nobela xumeak direlako apika, eta neroni genero horren ezagule mugatua naizelako. Irasizabalek bi ezaugarri biltzen ditu eleberrigile gisa: bere pertsonaiak Bilbon bizi dira, eta Bizkai aldeko —Gamiz eta Fikako kasuon— ezaugarriez osatuta eta deskribatuta daude. Euskaldun petoak dira, hots.

Nobelari ekin aurretik, euskal nobelagile biren esanekin akordatu nintzen. Bi anai nobelaren egilearena, bat: “Honezkero ez zait pertsonaiaren deskribapen fisikoa narratzea interesatzen…” —buruz ari naiz, beraz baliteke idatzia hitzez hitz zuzena ez izatea—. Martutene-ren egilearena bestea: “Bilbon salbatuko gara edo ez gara salbatuko”.

Odolaren deia-ren trama Bilbon gertatzen da. Pertsonaia nagusiak —bi anaiak— Bizkaian barna dabiltza joan-etorrian. Protagonista, Gorka, Zazpikaleetako soto batean bizi da, zulo-zuloan. Hala ere, liburuaren azalean ageri lez, teilatura igo ohi da. Hiri beltzean egunez bizitako nahigabeak alde zaharreko teilatuei —eta hiriko gauari— begira itotzen ditu.

Anaiaren ustekabeko deia jaso du Gorkak: “Zer nahi duk?” itaun lehorraren ostean, “aita hil duk” berria jaso du. Gorkak ez du deia “gustukoa” izan, noski. Deiak baina odolaren deia dakar! Azken hamar urteetan bizkar emanda bizitako bi anaiaren arteko berbak izan dira.

Odolaren deia thrillerra da, nobela beltza. Hainbatetan genero gutxietsia. Haatik, bere xumean eta laburrean, eleberrigileak hiriaz nahiz pertsonaiez egiten dituen deskribapenak gustuko dauzkat oso, euskaldun peto-petoenak nahiz kanpotik etorrita euskaldun bihurtutakoenak. Trama bilbatzen duten pertsonaiek ongi islatzen dute gure mundua. Kontakizunaren intriga bizirik mantentzen duen leitmotiv-az gainera, nobelak genero beltzaren alde humanoa nahiz soziala ederto islatzen dizkigu: familia bat jendartean, anaia arrakastatsua eta anaia frakasatua.

Kontrastasun gutxiko mundua da gurea, erreala sarritan irreala da. Odolaren deia-k irrealaren alde erreala eskaintzen digu. Mundu errealaren zuria nabari da beltzean, edo mundu beltza zurian. Gustatu zait, berbarako, pertsonaiek Unamuno Plazan hitzordua izatea. Miguel Unamunokoak burua altxatuko balu, irreala hein batean erreala ere badela ikusiko bailuke.

Ez naiz generoaren bereziki maitalea, baina tarteka-marteka laketgarri zait berarekin oheratzea. Ez ohi naiz sarri jardun, eta onartu behar dut tramaren edo pertsonaien aldaeraren batzuek coitus interruptus-en bat eragin didatela. Berbarako, akabukoak (116. o): “Telefonoa. Mugikorra —nirea da hitzaren etzana— igotzen nuen teilatura aspalditik. Zenbakia begiratu nuen: Nadia”, dio Gorkak.

Edonola den ere, Iñaki Irasizabal eleberrigileak genero beltzaren titulua merezi duelakoan nago. Gorkari bezala, onena desio diot. Hau da, langabeziatik irtetea nobelak idazten jarraitzeko.

Azken kritikak

Bar Gloria
Nerea Ibarzabal Salegi

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Puta zikinak
Juno Mac / Molly Smith

Irati Majuelo

Hezurrezko kaiolak
Hasier Larretxea

Jon Martin-Etxebeste

Heriotzari aurrez aurre begira
Oskar Gaztelu

Mikel Asurmendi

Gari eta goroldiozko
Anari Alberdi Santesteban

Ibai Atutxa Ordeñana

Winesburg, Ohio
Sherwood Anderson

Nagore Fernandez

Suite frantsesa (bertsio argitaragabea)
Irene Nemirovski

Asier Urkiza

Haragizko mamuak
Karmele Mitxelena

Jon Martin-Etxebeste

Sorgin-argien ehizan
Joan Mari Irigoien

Mikel Asurmendi

Balio erantzia
Ekaitz Goikoetxea

Mikel Asurmendi

Berriz zentauro
Katixa Agirre

Amaia Alvarez Uria

Poesia kaiera
Federico Garcia Lorca

Nagore Fernandez

Humanitatearen une gorenak
Aritz Galarraga

Asier Urkiza

Soniexka
Ludmila Ulitskaia

Ibon Egaña

Artxiboa

2023(e)ko urtarrila

2022(e)ko abendua

2022(e)ko azaroa

2022(e)ko urria

2022(e)ko iraila

2022(e)ko uztaila

2022(e)ko ekaina

2022(e)ko maiatza

2022(e)ko apirila

2022(e)ko martxoa

2022(e)ko otsaila

2022(e)ko urtarrila

Hedabideak