kritiken hemeroteka

7.304 kritika

Azken kritikak

« | »

Meaulnes Handia / Alain Fournier (Monika Etxebarria) / Alberdania-Erein-Igela, 2013

Klasiko baten itzala Iratxe Esnaola / Berria, 2013-04-21

Le Monde-k 1999an agindu inkesta batek XX. mendeko 100 eleberri hoberenen artean kokatu zuen Alain Fournierren (1886-1914) eleberri bakar hau, 17.000 frantses galdekatu ostean. 1913an argitaratutako obra honez gain, aldizkarietan publikatu zituen ipuinak idazle frantziarrak, baina klasiko bihurtu zuena Meaulnes pertsonaia da, argitaratze urtetik aurrera bost milioi aletik gora saldu baititu eleberriak poltsikorako edizioan, eta sokari tiraka, zinemarako bi bertsio ere iritsi ziren; 1967an lehena, Jean Gabriel Albicoccoren eskutik; 2006an bigarrena, Jean Daniel Verhaeqhek burutua. Hogeita zortzi urterekin Lehen Mundu Gerran bizia galdu izan ez balu zer beste herentzia utzi ote zigun Fournier-ek ezin jakin. Monika Etxebarria itzultzaileak hitzaurrean esaten digunari adituz, pertsonaia “idealista, zoritxarreko eta abenturazalea” dugu Meaulnes. 1890 inguruan hasten da trama, oroitzen ari den Françoise narratzaile pertsonaiaren eskutik. Frantziako familia eta landa giro tradizionalean, Sainte Agathe herrian bizi den mutikoa da Françoise, herriko maisu-maistren semea. Meaulnes nerabea apopilo etorriko zaie etxera eta mutiko narratzaile bakartia miresmenez beteko du. Eleberri hasierak eskola mutikoen nerabezarorako jauzia jarraitzen du, laguntasun heroikoa modelotzat harturik. Izatez, nerabeen tragikotasun eta gehiegikeriarako joera bereziki azpimarragarria da, bai laguntasunarekiko, bai maitasunarekiko. Robinson Crusoeren irakurketak eta maitasun erromantikoaren heroiak erreferente dituen belaunaldi frantsesaren adierazle dira.

Meaulnes nerabeak herritik ihes egitean jartzen da martxan abentura, fantasiazkoa dirudien gaztelu bateko festara iristeaz bat. Bertan emakume bat ikusi eta enamoratuko da harekin. Yvonne de Galais da emakumea eta Meaulnes lekua uztera behartua denez, etxalde hartara itzuli nahian emango du geroa, bidea aurkitu ezin. Paraleloki, Yvonneren neba Frantzek ere modu berean sentituko du maitasunaren deia kalean topatzen duen emakume batengana. Esan dezadan emakumea interesekoa dela eder xarmangarri eta ezkongai den neurrian, eta kutsu negatiboa hartzen duela Pariseko bizitzak landako garbitasunaren aldean. Maitasun ideal erromantiko eta heroiko sakrifiziozkoa da eleberriaren motorra, eta bidelagun ditu gaizki-ulertuak, nahasteak eta sekretuak. Nahiz narratzailearen iritzi aldaketa sumatzen dugun eleberrian iragan urteen poderioz: “[...] errieta egiteko gogoa, heroi erromantiko gaztearen paper zentzugabea betetzeagatik”, amaituko du esaten Meaulnesengatik Françoisek. Izan ere, Monika Etxebarriak hitzostean genero anitzeko eleberritzat jotzen duenean obra, hots, autobiografiko, abenturazko eta ikaskuntza eleberritzat hartzen duenean, azken horretan ituan jotzen duela uste dut, helduarora iragan behar duten pertsonaiak direlako mamia, atzean utzi behar dituzten fantasiez askatu nahi ez eta beharrean.

Paisaien zein pertsonaien deskribapenak atsegin izan arren, aspertzeraino luzatu zaizkit, tarteka, melodramaren hariok niri, ikusirik nola harilkatzen diren gertakizunak joskera atzematen zaiela, dramak beharrezkoak dituen gertakizunak intuitzen ditugularik, eta justu orduan, egilearen esku inolaz ez ikusezina agertzen delarik. Klasikoen listan itzala edo nire begirakunean orbana, narrazioarekin baino itzulpenaren euskararekin entretenitzen aurkitu dut neure burua sarri. Irakurleak eskura du Meaulnes Handia kanoneko zerrendan egoteak ematen dion zilegitasunarekin, nik esanak esan. Dagoeneko handik, behintzat, ez da mugituko.

Azken kritikak

Irautera
Castillo Suarez

Igor Estankona

Jekyll doktorearen eta Hyde jaunaren kasu bitxia
Robert Louis Stevenson

Joannes Jauregi

Enarak itzuli dira
Gari Berasaluze

Aiora Sampedro

Itsas bizimina
Pello Otxoteko

Alex Uriarte

Lerro etena (2004-2018)
Angel Erro

Iratxe Esparza

Kabitu ezina
Aintzane Usandizaga

Ibon Egaña

Analfabetoa
Iñigo Astiz

Javier Rojo

Fake news, ez dira atzo goizekoak
Fito Rodriguez

Mikel Asurmendi

Maitasun keinu bat besterik ez
Hasier Arraiz

Peru Iparragirre

Mila ezker
Garbiñe Ubeda

Aritz Galarraga

Atzerrian
Nerea Balda

Javier Rojo

Kontrako eztarritik
Uxue Alberdi

Maddi Ane Txoperena Iribarren

Analfabetoa
Iñigo Astiz

Joannes Jauregi

Poesia kaiera
Cesare Pavese

Aiora Sampedro

Artxiboa

Ekaina 2019

Maiatza 2019

Apirila 2019

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Azaroa 2018

Urria 2018

Iraila 2018

Abuztua 2018

Uztaila 2018

Hedabideak