kritiken hemeroteka

7.357 kritika

Azken kritikak

« | »

Nire amaren autobiografia / Jamaica Kincaid (Alberto Martínez de la Cuadra) / Alberdania-Erein-Igela, 2012

Kolonizazioaren biktimak Iker Zaldua / Gara, 2013-03-24

Onartu behar dut nire eskuetan Nire amaren autobiografia heldu nuen lehen aldian beste zerbait espero nuela. Ez kalitate gehiagoz beteriko zerbait, ez eskasagoa izango zen zerbait, izenburuari lotu nintzaion eta biografia bat, kasu honetan “autobiografia” bat espero nuen. Baina, ez da hori liburuak erakutsi didana, edo ez hori bakarrik esango nuke. Fikziozko istorio bat da, lehen pertsonan kontaturiko fikziozko istorio bat, Jamaica Kincaid idazleak haur zela bizitako giro batean. Horrenbestez, fikzioa eta errealitatea uztartzen dira; berak ere liburu honi buruz aitortu izan duenez, “autobiografikoa da ideietan, baina ez egoeretan”.

Xuela da lehen pertsonan kontakizuna garatzen ari dena. Xuelak hitz egiten du, hitz egiten du eta irakurleak hura entzun baino ez du egiten, izan ere, 192 orriko bakarrizketa bat garatzen da orriz orri. Ez dago elkarrizketarako lekurik, atseden hartzeko izenbururik gabeko kapituluak baino ez. Horrenbestez, patxadaz irakurtzeko liburua da, gainera irudi asko erabiltzen baititu, eta oso tonu poetikoa du kontakizunak. Deskribapen ugariz beterik dago, sarritan luzeegiak iruditu zaizkit. Gainera, deskribapen horietako zenbait errepikatu egiten ditu, batez ere, ama tarten denean. Justifikazioa izan dezake horrek, ama baita liburuaren gai eta ardatza, amaren galera edo ezagutza eza zehazki esatera. Haatik, gehiegitxotan azpimarratzen duela iruditzen zait, hutsune horrek sorrarazten dion sentimendua modu berean deskribatzen du liburuaren zati ezberdinetan. Berez, motela den erritmoa are gehiago moteltzen duela irizten diot nik, minaren sentimena nabarmentzeko ahaleginean, errepikakor izateko arriskuan erortzen dela.

Kontakizunari helduz, gertaera batek jartzen dio abiapuntua liburuari eta gertaera horren mamuak, itzalak, orpoak ilundua da gainerako guztia. Xuelaren ama bera erditzean hil zen, Xuelak ez zuen ezagutu eta min hori askatzeko bizi da, heriotza hori justifikatzeko bizi da. Garrantzitsua da, halaber, adieraztea Dominikar Uhartean kokatzen dela istorioa. Bertokoa zen idazlearen ama. Karibeko uharte bat da, kolonizazioaren kolpe zorrotza jasandakoa. Hala, Kincaidek kolonizazio horri buruz pentsatzen duena plazaratu du Xuelaren ahoan. Kolonizatzaileen doilorkeria eta kolonizatuen koldarkeria kritikatzen du, batzuen nagusitasuna eta besteen otzantasuna. Era berean, garai eta une horretan emakume ala gizon sortzeak dakarren patua azaltzen du gordin, zuzen.

Bestelakoan, aita da liburuaren beste ardatza. Aitaren arbasoak erdi afrikar erdi eskoziar dira, lehia horretan bizi da aita. Bere buruarekin lehian, menderatzaileen alderdira jotzeko ahaleginean. Horretan itsu, Xuela alboratu egiten du hastapenetik, arropak garbitzen dizkion emakumearen kargura uzten du lehenik, familia aberats baten “babesean” ondoren eta azal zuridun aberaskume baten emazte gisa azkenik. Bizitzan porrot egin duela iruditzen zaio Xuelari, galtzaileen aldean jaiotzea egokitu zaiolako. Amak izandako ibilbidea errepikatzen du, amaren ondorengo da, ez aitaren ondorengo. Ez du halakorik nahi bere ondorengoentzat eta, horregatik, haurrik ez izatea ebatzi du. Liburuaren amaieran ere halaxe adierazten du, “Nire bizitzaren kontakizun hau nire amaren bizitzaren kontakizuna izan da nirearen kontakizuna izan den neurrian, eta ez hori bakarrik. Izan ez ditudan haurren bizitzaren kontakizuna ere bada”.

Horrenbestez, patxadaz hartzeko liburua da. Kontatzen denetik haratago begiratu behar da; istorio bat ez, historia da egiaz Jamaica Kincaidek kritikatu nahi duena.

Azken kritikak

Etxeak eta hilobiak
Bernardo Atxaga

Joannes Jauregi

Iraganaren izterrak
Gorka Salces Alcalde

Aiora Sampedro

Analfabetoa
Iñigo Astiz

Alex Uriarte

Hezurren erretura
Miren Agur Meabe

Estibalitz Ezkerra

Kontrako eztarritik
Uxue Alberdi

Javier Rojo

Irautera
Castillo Suarez

Irati Majuelo

Txikiaren handitasuna literaturan
Mariasun Landa

Amaia Alvarez Uria

Itsas bizimina
Pello Otxoteko

Hasier Rekondo

Bertsoak
Juan Mari Lekuona

Javier Rojo

Basa
Miren Amuriza

Txema Arinas

Maitasun keinu bat besterik ez
Hasier Arraiz

Ibai Atutxa Ordeñana

Auschwitzeko tatuatzailea
Heather Morris

Joannes Jauregi

Diplomatikoa
Machado de Assis

Aiora Sampedro

Enarak itzuli dira
Gari Berasaluze

Igor Estankona

Artxiboa

Urria 2019

Iraila 2019

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Maiatza 2019

Apirila 2019

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Azaroa 2018

Hedabideak