kritiken hemeroteka

7.247 kritika

Azken kritikak

« | »

Eta orain badakit / Tere Irastortza / Pamiela, 2011

Eta orain badaki(t) Mikel Asurmendi / Irunero, 2012-03

Ez ohiko iruzkina duzu honako hau, irakurle laguna. Hendaiako Literaturaren Menturan taldeko —Neguko poesia ekitaldiaren kari— kideen arteko irakurketa egin ondoren idazten ari bainaiz.

Sarrerako aitorpena —lehen aitorpena— egin ostean errazago heldu ohi dira ondorengoak. Poetak Eta orain badakit titulutik beretik laburbildu digu bere baitatik erditua. Erran nahi baitut: bere burutik isuria, bere bihotzetik urratua, bere erraietatik erauzia, bere arimatik zarrastatua, ama eta pertsona izanaren beretik erdibitua. Eta —horregatik, naski— orain badaki. Bizi ondoren, orain bai baitaki. Ez baita aski, ikasi —gazte izatea nahiz gazte ikasia izatea— eta letren munduan murgiltzea, poesia idazteko. Are, ez baita aski ere, egia letraz eta hizkiz apaintzea poesia idazteko. Eta, ez da gutxi aitorpena eta aitormena. Tere Irastortzaren aitormena, erran nahi dut, poetarena alegia.

Zer da bestela poesia? Bada, poesia, gisa batez, besteak beste, “esan ezin diren” gauzak esatea da poesia. Baina, esanda ere, ez da aski egia esatea, edertasunaz mintzo gabe, ederki eta ederto idatzi barik. Horiek horrela, noiz hasten da, bada, Terek poesia erditzen? Noizkoa da artean ez zekien garaiko poesia?

Bada, liburuaren azken poeman —nik epitafiotzat hartua— idatzi bezala, orain erdituak sortu aurreko garaietatik ere heldu zaizkio Tere poetari: “are, baita sortu aurretiko —bizipenak— ere” dio berak. Poema horretan “Gertatu direnak bezain egiazko dira gertatu ez direnak, badakizu”(…) “gertatu izana ez da aski egiazko izateko” idatziak egiaz —arestian esana— berresten digularik.

Poema berean, Terek honela aitortzen du “…orain badakidala hemen zurekin izan naizela”. Zurekin? Norekin baina? Gutxienez bi pertsonekin egon dela esango nuke neronek: Karmele Igartua (*) lagunarekin eta bere buruarekin. Eta ausardia handiz, are esango nuke re, badagoela definitu gabeko hirugarren bat ere.

Hirugarren eta laugarren bat ere bai: izakiak edota izakariak. Adibidez, Lau elementuen elkarrizketa poemak honela dio: Ni ta zu, biok, bagara lau: ni ta zu elkarri mintzo gatzaizkionean, zu ta ni elkarri entzuten. Lau elementuak aipatzen ditu segidan: airea, sua, itsasoa, lurra. Natura izadia eta gizadia. Edo izen batean bildurik: Lizardi poetarengan. Edo bietan: Artze poetarengan. Konparaziorako eta laburzurrean ari naiz, halabeharrez. Izan ere, espazio mugatu baita gurea: bizitzarenean nahiz paperarenean.

Espazioa aldagaia aipaturik —Elur egunak gogoan—, denbora aldagaia ezin bazter utziz, poetak islatu nahi duen errealitatea —egia, kasuon— nire eginen badut, zinez ederra eta esanguratsua baita Elur egunak poemaren pasarte hau: Ez dugu sekula nahi / adina denbora hartu / eta horregatik ohi da / beti, hain gurea, hartu dugun denbora.

Epitafiotzat hartuko nuke, baldin eta, artean, orain, neronek ere jakingo banu, oroitarri baten ondoan betiko etzan nahi ote dudan.

(*) Karmele Igartua poeta, iragan denbora berrian, liburu idatzi artean, minbiziak eraman zuen Tere poetaren laguna da.

Azken kritikak

Basa
Miren Amuriza

Peru Iparragirre

Gailur ekaiztsuak
Emily Brontë

Amaia Alvarez Uria

Julien Vinsonen hegaldia
Patxi Zubizarreta

Javier Rojo

Hausturak
Jokin Muñoz

Txema Arinas

Idazleen gorputzak
Eider Rodriguez

Aiora Sampedro

Katigatu ninduzun librea nintzena
Laura Uruburu

Joannes Jauregi

Ezagutzaren matazak
Emagin

Ibai Atutxa Ordeñana

Ez erran deus
Jon Arretxe

Estibalitz Ezkerra

Poesia kaiera
Idea Vilariño

Igor Estankona

Disoluzio agiriak
Jose Luis Otamendi

Javier Rojo

Poesia kaiera
Cesare Pavese

Igor Estankona

Iraumen
Alexander Martinez Iturria

Peru Iparragirre

Amek ez dute
Katixa Agirre

Javier Rojo

Munduko tokirik ederrena
Iñigo Aranbarri

Mikel Asurmendi

Artxiboa

Apirila 2019

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Azaroa 2018

Urria 2018

Iraila 2018

Abuztua 2018

Uztaila 2018

Ekaina 2018

Maiatza 2018

Hedabideak