kritiken hemeroteka

7.629 kritika

Azken kritikak

« | »

Fikzioaren izterrak / Ur Apalategi / Susa, 2010

Fikzioaren muinak dastatzeko gogoz Mikel Asurmendi / Irunero, 2012-02

Ur Apalategiren Fikzioaren izterrak igurtzi dut, berriz ere. Liburuak biltzen dituen atal guztiak —zazpi— laztandu eta jorratu ostean, “Bernardo et Ramon” —azken narrazioa— eta Azken fandangoa Buenos Airesen —lehena— igurtzi ditut berriz ere. Gainerako atalak —bost ipuin, ipuin edo— irakurriko dudan esperantzaz, hona “artaburu” horretatik “irakurri” ditudan eleak. Artaburu gisa irudikatu dut liburua, ez da inola ere adiera gutxiesgarria ordea. “Artaburua irakurtzen, nola liburua leitzen hala eleen lihoa iruten” saretzen da literatura.

Metafora bat besterik ez duzu hondar ele ale sorta hori.

Horiek horrela, liburuaren izenburua Fikzioaren izterrak ezezik, Fikzioaren ipurmasailak edota Fikzioaren bularrak izan zitezkeela pentsu dut. Funtsean, literatura eleen irun ahala sortutako metafora baita. Euskal literaturaren lurraldean elea ongi landu eta jorratu izan da joan deneko hiru hamarkadetan, badugu gure artean eleen xarma ederki asko iruten dakiten idazleak, hots. Ur Apalategi dugu diodanaren irule.

Ez diot nik bakarrik esaten. Fikzioaren izterrak liburuari esker iazko Euskadi Literatura saria jaso baitzuen Apalategik. Eta ez naiz txokolatezko bonboiaz ez izen bereko perretxikoaz ari. Ez bilatu trufarik ez isekarik nire berbetan.

Metaforarik ez beraz, hondar ele ale sorta horretan.

Izan ere, gure literaturaren izterrez ez ezik, ipurmasailez, bularrez, baita bere gorputzen beste organo zenbaitez gozatu dut nik, liburua —edo artaburua— hozkatu ahala mastekatu dudanean.

Badut ostera, bihotzerre moduko bat. Ez da betekadarik inola ere. Izan ere, artaburuko lehen eta hondar atalak bi aldiz irakurri eta aletu ondoren, beste bostak ahoratzeko eta mastekatzeko zain baitauzkat apalategian, erran nahi baita, nire platerean.

Erran nahi baitut ere, Ur Apalategik elea nola maneiatzen duen dastaturik, egile honek Fikzioaren muinak maneiatzea gustatuko litzaidakeela, literaturaren muinaren muina dastatzeko irritsa ernatu baitit. Irritsa apeta eta guraria. Literaturaren muinak diot, eta ez “gure” literaturaren muina. Fikzioaren muinak, maiuskulaz.

Aspaldiko Gauak eta hiriak gogoan, Gure Gauzak S.A. eta hizpide dudan Fikzioaren izterrak ezagutu eta barneratu ondoren, idazle honek ongi egingo luke euskal literatur leinua endogamia erortzetik “salbatzen” saiatuko balitz.

Ur Apalategiren lumak —ordenagailuak orain— eta talentuak “gure” literaturaren karaokeaz beste lurraldea jorratu eta urratu dezakeelakoan nago. Hartara, izterrez, ipurmasailez eta bularrez gainera, berezko partituraz joko lukeen berezko orkestra sinfonikoa ehun lezake Apalategik literatura beteagoa irun aldera.

Eta Fikzioaren izterrak ez da hutsala horregatik. Enkas diot. Benaz eta serio erran ere.

Azken kritikak

Dendaostekoak
Uxue Alberdi

Arantxa Iturbe

Haize-lekuak
Amaia Telleria

Nagore Fernandez

Sano erradikal
Isabel Diaz

Aiora Sampedro

Dendaostekoak
Uxue Alberdi

Javier Rojo

Larrutik ordaindua
Joseba Lozano

Mikel Asurmendi

Moskito
Igor Estankona

Mikel Urkixo Aierdi

Ene baitan bizi da
Maddi Ane Txoperena

Amaia Alvarez Uria

Dendaostekoak
Uxue Alberdi

Irati Majuelo

Aro beilegia
Lizar Begoña

Hasier Rekondo

Etxeko urak
Leire Bilbao

Javier Rojo

Funanbulistaren beldurra
Karlos Gorrindo

Mikel Asurmendi

Iturria
Unai Elorriaga

Eneko Barberena

VHS
Oier Guillan

Aiora Sampedro

Hiru geltoki lurrun
Galder Perez

Nagore Fernandez

Artxiboa

Urria 2020

Iraila 2020

Abuztua 2020

Uztaila 2020

Ekaina 2020

Maiatza 2020

Apirila 2020

Martxoa 2020

Otsaila 2020

Urtarrila 2020

Abendua 2019

Azaroa 2019

Hedabideak