kritiken hemeroteka

7.304 kritika

Azken kritikak

« | »

Argi-itzalen neurria / Xabier Artola / Elkar, 2011

Argiguneak eta itzalguneak Leire Zubeldia / Gara, 2012-01-28

Ipuingilea dugu Xabier Artola (Donostia, Antigua, 1957). Ipuinei die neurria hartuta, edo ipuinek diote neurria hartuta Xabierri. Makina bat lehiaketa irabaziak ditu hain neurriko zaizkion narrazioekin. Ezin zuen bestela izan, eta bere lehenengo liburuan ere ipuinak ekarri dizkigu.

Zazpi narraziok osatzen dute Argi-itzalen neurria liburua. Garai ezberdinetan idatzitako ipuinak dira, elkarrekiko independenteak, bakoitzak bere mundutxoa islatzen du. Dena den, ipuin batean baino gehiagotan errepikatzen dira idazleari kezka eragiten dioten gaiak. 36ko gerra eta honen ondorenaren oihartzuna bete-betean sumatuko ditugu liburua zabaltzen duen Osaba Karlos narrazioan eta bando ezberdinetan borrokatutako bi anaien ezin ikusizko harremana kontatzen duen Bipagoeta istorioan. Liburuan presente dagoen beste tematika migrazioa da: Hor dugu esaterako Asif, Marokoko urketaria, ur-baldea utzi eta ur handiagoetan murgiltzen dena Europako ametsaren bila. Baina immigrazioa ez ezik, emigrazioa ere agertzen da. Latitudea ipuina datorkit burura, non protagonista Guatemalara joaten den maiteminari ihes egiteko asmoz. Idazleak aurkezpenean adierazi zuenez, Latitudea narraziotik eratorritakoa da liburuaren izenburua. Latitudea argazkigintzako kontzeptua ei dugu, eta aipatu ipuinean ere argazkigintzan hain funtsezkoa den argi-ilunekin egiten du jolas egileak. Hortik beraz Argi-itzalen neurria. Ez naiz harritzen narrazio hori liburuaren azalera eraman nahi izatea. Irakurle honentzat ipuin sortako alerik ederrena da. Narratzailearen ikuspuntua etengabe aldatuz (batzuetan lehenengo pertsonan, besteetan bigarren pertsonan, eta lantzean behin hirugarren pertsonan) eta ikuspegi ezberdinetatik kontatutako zatiak batuz osatzen du puzzlea. Eta narrazioaren azkeneko esaldian, zast! ezustekoa, zorrotz, eraginkor.

Badira aipatzea merezi duten beste ale batzuk ere.Tximeletaren irria izeneko ipuinean sotiltasunez egiten dio kritika gizarte sasi-solidarioari, zeinetan maila sozioekonomiko altuko familia batek udako oporretan Bosniako haur bat etxean hartuz asetzen duen munduan gutxien dutenekiko zor sentimendua. Orain arte aipatutako ipuinetatik aski ezberdina izan arren, gustura irakurri dut Bai, ni nauk narrazioa ere. 40 urte inguruko gizonezkoz osatutako zikloturista koadrila baten gorabeherak kontatzen ditu, ikuspegi parodiagile batetik.

Bestalde, ezinbestean ekarri behar dut lerro hauetara liburua ixten duen narrazioa: Latitudea eta beste zenbait narrazio: makin of-a. Hemen egileak metanarrazioaren gisako zerbait egiten duela esan dezakegu. Narrazioei buruzko narrazioa da. Argitalpen hau prestatu eta ipuinak orrazteko, idazleak Zuberoan egindako egonaldia kontatzen du. Azken honek ematen dio nolabaiteko batasuna ipuin sortari. Nolabaiteko diot, zeren eta irakurle honek hori bota baitu faltan: ipuinak elkarrekin lortzen dituen berezko hari bat; behartu gabeko batasuna.

Izenburuari erreferentzia eginez, argiguneak eta itzalguneak, biak ditu Artolaren opera primak. Zenbait ipuinen bikaintasuna bezainbat, egilearen idazkera zoli eta zorrotzak ematen dio argitasuna; aldiz, ipuinen batasun behartuak egiten dio itzala.

Azken kritikak

Irautera
Castillo Suarez

Igor Estankona

Jekyll doktorearen eta Hyde jaunaren kasu bitxia
Robert Louis Stevenson

Joannes Jauregi

Enarak itzuli dira
Gari Berasaluze

Aiora Sampedro

Itsas bizimina
Pello Otxoteko

Alex Uriarte

Lerro etena (2004-2018)
Angel Erro

Iratxe Esparza

Kabitu ezina
Aintzane Usandizaga

Ibon Egaña

Analfabetoa
Iñigo Astiz

Javier Rojo

Fake news, ez dira atzo goizekoak
Fito Rodriguez

Mikel Asurmendi

Maitasun keinu bat besterik ez
Hasier Arraiz

Peru Iparragirre

Mila ezker
Garbiñe Ubeda

Aritz Galarraga

Atzerrian
Nerea Balda

Javier Rojo

Kontrako eztarritik
Uxue Alberdi

Maddi Ane Txoperena Iribarren

Analfabetoa
Iñigo Astiz

Joannes Jauregi

Poesia kaiera
Cesare Pavese

Aiora Sampedro

Artxiboa

Ekaina 2019

Maiatza 2019

Apirila 2019

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Azaroa 2018

Urria 2018

Iraila 2018

Abuztua 2018

Uztaila 2018

Hedabideak