kritiken hemeroteka

7.352 kritika

Azken kritikak

« | »

Sakoneta / Xabier Mendiguren Elizegi / Elkar, 2011

Sakoneko stablishment-ari barre Bixente Serrano Izko / Berria, 2011-05-08

Izkiriatzaile honen ohiko irakurleen tribu txikiak badaki gustukoak ditudala idazkera fragmentarioko liburuak. Zatika idatziak, baina liburu bat, osotasun bat, gauzatzen dutenak. Jasanezina suertatzen zait, aldiz, liburu gisa planteatu dena zatika ikusi beharra, dela webgune batean, dela paperezko euskarri batean. Gustu pertsonaleko kontuak, inondik ere, irakurleak barkatuko dizkidanak. Baina gaurko Sakoneta eleberriaren ildotik dator agian lekuz kanpoko aitorpen hau. Aukera izan genuen, izan ere, ataltxoka irakurtzeko nobela hau egilearen blogean; baina aitortu nahi dut ezgauza sentitu nintzela ni zatiz zati leitzen jarraitzeko. Hiruzpalau ataltxo irakurri eta utzi nion. Gero, ordea, obra osoa ikusi, eta orduan bai, oso gustura murgildu naiz Xabier Mendiguren Elizegiren nobela labur honetan.

Narratzaile errealistatzat jo behar dugu, oro har, egile hau. Berari entzun nion iaz, bertze liburu baten aurkezpen batean, irakurle batek leporatu ziola errealismo sozialeko kide anakronikoa-edo izatea. Eta Xabierrek, zintzo eta ez auto-ironiarik gabe, erran zuen: “Izanen naiz, ba”. Pentsa daiteke, bai, horrelakoa dela. Baina Sobietar Batasuneko eskola ofizial hark, bai eta mendebaldeko literaturan haren jarraitzaileek ere, fede iraultzaile batekin, mundua langileena egiten lagundu behar zutelako fedearekin eta tesi iraultzaile baten alde erabaki zuten hura zela etorkizuneko literatura onargarri bakarra. Garai berrietan gaude gaur, eta ezin erran narraziogintza errealista, errealista izateagatik, errealismo sozialekoa denik, bertzerik gabe. Segurik, anakronikoak direnak bategite sinple hori gauzatzen dutenak ditugu. Izan ere, nobela hau, eleberri kritiko, errealitate baten salataria dugu. Baina ez iraultzaile sensu stricto, ez tesi baten eraikitzaile. Mundu esperpentiko erreal bati egiten dio barre, eta nola!

“Euskadi sakona aipatzen didan hurrengoari, ostia pare bat!”, dio Anttonek, nobelako pertsonaia nagusietako batek, kazetaria berau, jaioterri duen Gipuzkoa sakoneko paraje batera bidalia, gertakari bati etekin informatiborik onena lortuko diolakoan. Hain zuzen ere, Sakoneta baserriko biztanle bakarra, ETAkide ohia, bertatik aterarazteko Ertzaintzaren operatibo baten inguruan harilkatzen da narrazioa, AHTaren proiektuak agindu duen desjabetzeari uko egiten diolako preso ohiak. Horren inguruan, parafernalia tipiko osoa: ETAkide ohiaren erresistentzia, jakina, terrorista baizik ezin daiteke izan stablishment-eko iritzigile, politikari eta eragile guztientzat; erresistentzia bera ikur gisa baizik ezin daiteke uler ekologista militante sutsu eta gazte idealista menturazale anitzen aldetik; tartean, horrela da bizitza, ustezko maitemintze nerabeak, ligatzeko nahi lainoak…; europar kazetari pare baten presentzia, Poliziaren operatiboaren efikazia guztiz inefiziente egin dezakeena… Saltsa ederra, umore zorrotz eta esperpentikoz loditzeko eta izpiritu kritikoko edozein irakurleri on egiteko egokia.

“Patetiko” hitzaren inguruan ardaztu du euskal kazetari ospetsu batek bere blogean eleberri honi eginiko komentario bat. “Patetiko” gisa nahiago du kalifikatu, “sarkastiko” baino, bertze komentariogile batzuek egin dutenaren aurrean. Jakina dela sarkastikoa, esperpentikoa ere izateraino, baita patetikoa ere aldi berean: baina patetikoa da, ez errealitate esperpentikoa islatzen saiatzen den narrazioa, baizik eta errealitatea bera, sakoneko edozein ez-lekutan irudika dezakeguna, eta, kasu honetan bezala, obra literario guztiz irakurgarri bat sor dezakeena.

Azken kritikak

Irautera
Castillo Suarez

Irati Majuelo

Txikiaren handitasuna literaturan
Mariasun Landa

Amaia Alvarez Uria

Itsas bizimina
Pello Otxoteko

Hasier Rekondo

Bertsoak
Juan Mari Lekuona

Javier Rojo

Basa
Miren Amuriza

Txema Arinas

Maitasun keinu bat besterik ez
Hasier Arraiz

Ibai Atutxa Ordeñana

Auschwitzeko tatuatzailea
Heather Morris

Joannes Jauregi

Diplomatikoa
Machado de Assis

Aiora Sampedro

Enarak itzuli dira
Gari Berasaluze

Igor Estankona

Kontrako eztarritik
Uxue Alberdi

Irati Majuelo

Blues bat bizitzari
Patxi Ezkiaga

Igor Estankona

Mugi/atu
Beatriz Chivite

Javier Rojo

Larrosak, noizean behin
Jon Iriberri

Aritz Galarraga

Kabitu ezina
Aintzane Usandizaga

Javier Rojo

Artxiboa

Urria 2019

Iraila 2019

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Maiatza 2019

Apirila 2019

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Azaroa 2018

Hedabideak