kritiken hemeroteka

7.539 kritika

Azken kritikak

« | »

Txakur ingelesak / Lutxo Egia / Susa, 2011

Identitate kaosaren dantza Bixente Serrano Izko / Berria, 2011-04-24

Moderniaosteko kaosaren orgia dugu Lutxo Egiaren ipuin bilduma hau. Lacanen Erreal antzemanezina, haren subjektuaren tipula-izaera —azalen metaketak osaturiko subjektua baina nukleorik gabea—, eta, batik bat, ikuspegi horren gauzapen bat identitate arloan, Derridarena, non pertsonok espektro, mamu gara/zaizkigun. Jaiotza eta heriotza baino esanguratsuagoak zaizkigu agertze eta aienatzearen arteko jokoan dabiltzan gure presentziak eta absentziak. Moderniako konstruktoen aurrean moderniaosteko dekonstruktoak (barkatu hitz bitxia).

Lasai zaitez, narrazio-irakurle hori, gure gaurko idazleak ez zaitu sartuko filosofia sakon horien labirinto-bihurgune teorikoetan, ezta keinu batere ez dizu eginen bera horretan dabilela zuk ulertzeko eta aukeran barkatzeko, ez dizu eginen halako konplizitate keinu batere. Baliteke, gainera —ideiarik ere ez dut nik Lutxo Egiaren heziketa filosofiko akademikoaz, eta bortz axola—, idazlea kontziente ez izatea erregistro-liburuetako zer filosofiari eman dion gorpuzkera narratiboa, egiantza, bizitza imajinarioa.

Narratzaile huts agertzen daki idazle honek, ez narratzaile bihurturiko filosofo teoriko. Bertze garaietan erraten zen bezala, arrazazko narratzaile dugu egilea, liburuari izena eman dion ipuinaren Txakur ingelesak bezain arraza purukoa. Baina filosofia akademikoetan aditua izan ala ez, agian horretaz kontziente agertu ez nahi arren, badu ikuspegi obsesibo bat munduaz, errealitateaz, norbanakoon identitateaz, guztiz bat datorrena goian aipatu filosofiekin. Oso ikuskera emankorra sormen literaturarentzako. Errealitate fisiko eta birtualaren arteko muga labainkorrean mugitzen dira bilduma honetako istorio ia guztien pertsonaiak, agertu/desagertu, presente/absente, bizi/hil joko batean, halako espektroak bezala, baina hala holako aztarnak uzten dituztenak gure irudimenezko errealitatean, aztarnak beraiek ere agertu/desagertu eta abar joko horretan ibiltzen direlarik.

Forma eta garapenaren aldetik konbentzionalagoa, klasikoagoa den lehen ipuina —Txakur ingelesak— salbu, bertze guztietan ibiliko da irakurlea muga labainkor horretan, aztarnek, profilek, oihartzunek, abesti-doinuek, geografia anitzek, irudiek, argiek, koloreek, itzalek… etengabe aldakorrek nabartzen duten muga horretan; biografiak eta kontrabiografiak, identitate plagioak, zendu edo hiltzear daudenen obituarioen asmatzaileak, identitate-trabestismoak, hildakoen ala edonola desagerturikoen espektroak… izanen ditu irakurleak bidaide, azti, igarle, zer-nolako errealitatean bizi garen pentsatzeko akuilu. Kaos batean murgilduko da irakurlea, ordena antzemanezin baten erdian.

Erregistro lehor batez idatziriko narrazioak. Hain poetikoa —malenkoniatsua, dramatikoa, lirikoa…— izan daitekeen mundu birtual erreal hau islatzeko, erregistro idor eta hotz horren hautua egin du Lutxo Egiak. Narrazio desberdinetan, gertaeren eta zertzeladen segida bat dago, elkarren arteko lotura anitzen elipsiak nagusi halere, eta inpresioa izan dezake irakurleak narrazio bakoitzaren gorpuzkera falta dagoela, bakoitzean hainbat gauza gertatu arren ez dakiela zer gertatzen den, narrazioaren osaera aienatuko bailitzaion. Baina, pentsatzera jarrita, zer narrazio argi antola daiteke erromantizismotik ezer ez duten espektro eta mamuekin, moderniaosteko dekonstrukto hauekin?

Halaz ere, bihurgunez beterikoa, batere ez light, ados, baina narrazio guztiek dute lehen planoko irakurketa. Hortaz haratago, hamaika ulerkera goza dezake ur handiagoetan murgiltzeko prest dagoenak.

Azken kritikak

Poesia kaiera
Forugh Farrokhzad

Irati Majuelo

Hormako paper horia
Charlotte Perkins-Gilman

Amaia Alvarez Uria

Gaitzaren loreak
Charles Baudelaire

Javier Rojo

Poesia kaiera
June Jordan

Igor Estankona

Nobela errealista bat
Joxean Agirre

Joannes Jauregi

Moio - Gordetzea ezinezkoa zen
Kattalin Miner

Aiora Sampedro

Den-dena nahi dugu
Nanni Balestrini

Ibon Egaña

Erbesteko elurra
Felipe Juaristi

Javier Rojo

Lurra eta dardara
Askoren artean

Irati Majuelo

Miren eta erromantizismoa
Ramon Saizarbitoria

Imanol Mercero

Ai ama!
Arantxa Iturbe

Aritz Galarraga

Mesfidatu hitzez
Jon Arretxe

Javier Rojo

Francoren bilobari gutuna
Askoren artean

Aiora Sampedro

Kutsaldian
Paolo Giordano

Joannes Jauregi

Artxiboa

Maiatza 2020

Apirila 2020

Martxoa 2020

Otsaila 2020

Urtarrila 2020

Abendua 2019

Azaroa 2019

Urria 2019

Iraila 2019

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Hedabideak