kritiken hemeroteka

7.399 kritika

Azken kritikak

« | »

Herioa eta dontzeila / Ariel Dorfman (Fito Rodriguez) / Txalaparta, 2010

Herioa eta dontzeila Mikel Garmendia / eizie.org, 2010-10-26

Txileko diktadura garaian idatzi zuen Arien Dorfmanek Herioa eta dontzeila, orain Fito Rodríguez itzultzaileak berak hitzaurrean dioskunez, han eta hemen euskarazko zenbait antzezaldi egin ondoren, Txalaparta argitaletxearen eskutik liburu formatuan datorkiguna.

Herioa eta dontzeila obraren muina, hiru ekitalditan garatzen baita, hauxe da: diktadura militarraren garaian torturatua izan zen emakume batek ezustean egingo du topo bere torturatzailearekin, emakumearen senarra tarteko. Diktadura ondorengo lehen hilabeteak dira, Txileko kostaldeko leku zehaztu gabe batean, nahiz eta diktadurapetik irten berri den beste edozein herrialdetan koka litekeen.

Paulina Salas eta honen senar Gerardo Escobar oporretan daude hondartza aldean duten etxean. Diktaduraren aurkako ekintzaile izanak biak ala biak. Gerardo Giza Eskubideen aldeko abokatu ospetsu bat da, eta Errepublikako presidenteak deitu dio, usterik gutxieneko unean, aurreko erregimenean egindako giza eskubideen urraketak ikertzeko batzorde bat eratzeko.

Era eta ikuspuntu askotatik hel dakioke, bistako denez, torturaren arazo lazgarri eta gaurkotasunez beteari. Eta hala izan da aztertua eta tratatua ere hainbat ikuspegitatik. Gu, labur beharrez, antzezlan honetara mugatuko bagara ere, gaiari buruz gehiago sakondu nahi duenarentzat, hona gomendioa, internetetik eskura daitekeena: Narraciones de la Tortura. Facultad de Ciencias Sociales. Universidad de Chile. Daniel Egaña Rojas Egaña. Lan horretan sakon aztertzen dira Herioa eta dontzeila eta torturaren gaiaren inguruko beste bi antzezlan ikuspegi antropologikotik.

Dena hondatzen du torturak, baita bizitzako gauzarik ederrenak ere. Hala ikusiko ditugu, antzezlan labur bezain zirraragarri honetan, medikuak tortura-saioetan parte hartzen, Franz Schuberten Herioa eta dontzeila musika-obra zoragarria tortura-saioetan baliatzen… Eta, gainera, ahanztura, beste alde batera begiratzea… (Herioa eta dontzeila antzezlana Txilen estreinakoz eman zutenean, porrota izan zen). Horixe da, nik uste, antzezlan honek eragiten digun gogoeta: egiaren beldur izatearen zergatia. Egileak ez baikaitu nabarmen pertsonaia baten edo bestearen alde jarrarazten, baizik eta hiruretako bakoitzaren jokabidea eta horren arrazoibidea ulertarazten saiatzen da, erantzun partikularretik erantzun kolektibo baterako jauziaren bila. Antzezlanaren amaierak ere horixe iradokitzen digula esango nuke.

Azken kritikak

Moio - Gordetzea ezinezkoa zen
Kattalin Miner

Amaia Alvarez Uria

Itzuliz usu begiak
Anjel Lertxundi

Joannes Jauregi

Iturria
Unai Elorriaga

Aiora Sampedro

Zeldak
Elena Olave

Javier Rojo

Susmaezinak
Itxaro Borda

Estibalitz Ezkerra

Irautera
Castillo Suarez

Alex Uriarte

Fakirraren ahotsa
Harkaitz Cano

Untz Ohe

Miñan
Amets Arzallus Antia

Irati Majuelo

Hiru gutun Iruñetik
Patxi Zubizarreta

Amaia Serrano Mariezkurrena

Poesia kaiera
Louis Aragon

Igor Estankona

Poesia kaiera
Louis Aragon

Javier Rojo

Goldsmithen ikaslea
Joxean Agirre

Txema Arinas

Poesia kaiera
John Berger

Igor Estankona

Zorioneko familia
Iñaki Irasizabal

Aiora Sampedro

Artxiboa

Azaroa 2019

Urria 2019

Iraila 2019

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Maiatza 2019

Apirila 2019

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Hedabideak