Ortzadarra sutan / Fernando Morillo / Elkar, 2002

Bizitzaren koloreak borborka Oier Guillan / Gara, 2002-04-27

Fernando Morillo azpeitiarrak Beasaingo Udalak, CAFek eta Elkarrek antolatutako Igartza saria hirugarren deialdian irabazi ostean, kalean da Ortzadarra sutan haren emaitza. Helduentzakolehen eleberria du Fernando Morillok honako hau, izan ere, beka jaso aurretik idatziak baitzituen gazteei zuzendutako beste hiru eleberri. Agian aurreko lanen isla ikus lezake norbaitek azken honetan, hein handi batean pertrtonaia gazteak baitira kontatzen diren gertakizunen eta haien ondorioen oinarria.

Narrazioak denboran banatutako bi hari eskaintzen ditu, liburua aurrera joan ahala elkar osatu eta amaierako ondoriora zuzen eramaten dutenak.

Lehen haria 1987. urtean kokatzen da. Urte hartan hamazortzi urte inguruko lau neskak eta lau mutilek egun batzuk igarotzen dituzte elkarrekin Donostiako etxe batean. Garai hartan batzuen zein besteen bizitzak borborrean daude. Elkarren arteko ezagutzaren eta gertakizun intentsuen baitan, edozein gazteren bizitzan bezala beraienean itzal luzea duten hitzei esperientziaren bidezko definizioak gehituko dizkiete apurka, hara nola, grina, patua, maitasuna edo sexua. Galdera zaharrei galdera berriak gehituko dizkiete, agian epe laburrean erantzuten ezinezkoak diren galderak. Izan ere, 2002. urteari dagokion narrazioaren bigarren harian, pertsonaia berak topatuko baititu irakurleak apur bat eraldaturik. Hamabost urte ez dira bat-batean iragaten eta haien kezka, amets eta harremanak zertan gelditu diren ikusi ahal izanen da bertan.

Sarritan eztabaidatzen da gaztetasunaren eta gazte sentitzearen arteko mugaren ezaugarriaz. Ilusioa, grina eta arriskatzeko ausardia gazteen ezaugarritzat jotzen badira, haien galerak ekar litzake heldutasuna nahiz zahartzea. Eta esperientziaren pisua’ri loturiko desilusioa jarraian. Apika. Batean zein bestean kokatu, irakurlea aisa identifika daiteke orriotako kezka eta galderekin, liburua hasieratik amaierara gogoz jarraitzeko aukera bermatuz.

Liburuko pertsonaiek, ordea, tankera horretako sentimendu eta kezkak asaldatuko dizkienpertsonaiaezagutukodute.Izan ere, koadrilarenbarnean badabizitzarekiko grina hori mutur batera eramateko gaitasuna duen pertsonaia, Alex deiturikoa. Alexekiko gaitzespena zein erakarpena sentituko dute bi koadriletako lagunek, baina haren grinak, edonola ere, sakonki markatuko ditu elkarrekin egondako egunak. Hamabost urte geroago azalduko den bezala, egun haietan protagonistek oharkabean ezarri zituzten haien etorkizunerako oinarriak.

Narrazioaren bi hariak erritmo handiz kateatzen dira, autoreak garatu duen liburuaren egiturak asko laguntzen du arreta zein erritmoa mantentzen. Amaierako ataletan agian zenbait pasarte garrantzitsuren gainetik azkarregi igaroko da, amaierako ondorioen sinesgarritasuna balantzan jarriz. Baina lasai, ordurako irakurlea ziurrenik ortzadarraren sukarrak kutsaturik egonen baita.

Fernando Morillok iragan eta geroaren artean kokatzen ditu pertsonaiek, garai ezberdin bi islatzen dituen ispiluaren bi aldeetan, konformitatetik at aurrera bat hartzera behartuz. Agian ortzadarraren sukarraz ez ezik, erronka hortaz kutsa liteke irakurlea.