kritiken hemeroteka

7.539 kritika

Azken kritikak

« | »

Hiri gorritik / Asier Serrano / Elkar, 2010

Hirimortua Javier Rojo / El Correo, 2010-11-06

Euskal literaturan orokorrean, baina bereziki euskal poesian, hiriarekiko jarrera kontraesankorra agertu ohi da. Euskal Herria deitzen dugun hau batez ere hiriz osatuta dago, eta euskal idazleen esparru naturala hiria dela esan daiteke. Baina, bestalde, euskal literaturak zailtasunak dauzka toki eroso bat aurkitzeko esparru horren barruan. Are nabarmenagoa da hau poesian. Agian tradizioaren zama izango da, zeren Lizardiren itzala luzea baita oso, baina poetak askoz erosoago aurkitzen dira beren poemak naturalezaren erdian kokatzen dituztenean, hirigune batean kokatzen dituztenean baino. Ondorioa poetok hiriaz ematen duten irudian nabarmentzen da. Ildo honetan kokatzen da Asier Serranoren poesiaren azken emaitza, Hiri gorritik izenburu enblematikoa dena. Hiriaz ematen den irudia hondamendiarekin loturik dago. Hondakinak, herdoilak jandako esparrua da hiria, hirimortua, inguru erasokorra azken finean, eta poetak bere burua finkatu behar du halako inguru baten aurrean. Hiria ez da zabaltzen den lekua, ez da ikusten progresoaren gunea izango balitz bezala, progresoaren ondokoa baita, progresoak bide bazter utzitako zaborraren kokagunea. Halako esparru batean poetaren jarrera nekea eta tristura sufritzen duenaren jarrera baizik ezin daiteke izan. Izan ere, hiriak subjektuak deserrotzen ditu, umezurtz utzita. Hiria modernitatearen metaforatzat hartzen badugu, euskal literaturak modernitatean egokitzeko dituen arazoak ikus ditzakegu jarrera honetan: hiria, halabeharrez, euskal literaturaren inguru deserosoa da.

Edonola ere, Asier Serranoren poesian agertzen den hiria ez da zehatza, ezin dugu ezagutzen dugun hiri konkretu batekin lotu eta gehiago da ideia orokor baten errepresentazioa benetako tokia baino. Beste aldetik, haren poesian ez dira falta gerrari buruzko aipamenak. Gerra hau ere zehaztugabea da, eta existentziaren metafora bihurtuta ikusten dugu bere poesian. Eta existentzia gerra bada, hiria kanposantua bezalako ez-leku bihurturik agertuko zaigu. Hau adierazteko poetak batzuetan surrealismoa gogora ekartzen duten irudi batzuk erabiltzen ditu, askotan ironikoak, eta noizean behin umore beltza erakusten dutenak. Eta leloaren errepikapenak ere agertzen dira bere poemetan, musika-letrei zordun.

Poema liburuak ohiko bidea erakusten du, baina horrexegatik izan daiteke interesgarria, gure mugak nabarmentzen ditu-eta.

Azken kritikak

Poesia kaiera
Forugh Farrokhzad

Irati Majuelo

Hormako paper horia
Charlotte Perkins-Gilman

Amaia Alvarez Uria

Gaitzaren loreak
Charles Baudelaire

Javier Rojo

Poesia kaiera
June Jordan

Igor Estankona

Nobela errealista bat
Joxean Agirre

Joannes Jauregi

Moio - Gordetzea ezinezkoa zen
Kattalin Miner

Aiora Sampedro

Den-dena nahi dugu
Nanni Balestrini

Ibon Egaña

Erbesteko elurra
Felipe Juaristi

Javier Rojo

Lurra eta dardara
Askoren artean

Irati Majuelo

Miren eta erromantizismoa
Ramon Saizarbitoria

Imanol Mercero

Ai ama!
Arantxa Iturbe

Aritz Galarraga

Mesfidatu hitzez
Jon Arretxe

Javier Rojo

Francoren bilobari gutuna
Askoren artean

Aiora Sampedro

Kutsaldian
Paolo Giordano

Joannes Jauregi

Artxiboa

Maiatza 2020

Apirila 2020

Martxoa 2020

Otsaila 2020

Urtarrila 2020

Abendua 2019

Azaroa 2019

Urria 2019

Iraila 2019

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Hedabideak