kritiken hemeroteka

7.500 kritika

Azken kritikak

« | »

Ipuinak. Antologia bat / Iban Zaldua / Erein, 2010

Balizko munduak Javier Rojo / El Correo, 2010-07-24

Iban Zaldua da ziur aski azken urte hauetan euskal literaturan ezagutu dugun ipuin-idazlerik porrokatuena, edo behintzat ipuingintzaren garrantziaz konbentzituena. Halako konbentzimenduak eta zaletasunak eraman dute hainbat liburu idaztera, euskaraz eta gazteleraz, eta ‘amateurrekin’ (zentzurik literalenean) gertatu ohi dena suertatu zaio berari ere: idazkuntza uholde bihurturik, goi mailako testuen ondoan, txisteetatik oso hurbil dauden narrazioak ere topatzen dizkiogu, Vaya Semanita bezalako telesaio bateko gidoigileen irudimenetik sortuak diruditenak. Honi gaineratu behar zaio, askotan, Euskal Herriko errealitate politikoa narrazioen marko natural moduan erabiltzen duela, tipikotasun berri eta moderno bat irudikatuz (folklore urbanita eta post-abertzale moduko bat). Orain Ipuinak – Antologia bat izenburua duen liburua argitaratu du, Ur Apalategiren hitzaurre interesgarri batez hornitua.

Liburu honetan agertzen diren ipuinak dagoeneko ezagunak dira eta aitortu behar da aipatutako desoreka hori neurri handi batean bederen desagertu dela hemen. Izan ere, antologiagileek begi zorrotza izan dute bigarren mailakotzat har litezkeen ipuinak alde batera uzteko. Inausketa lanaren ostean, irakurlea ipuin liburu interesgarri batekin topatuko da eta idazle trebe eta batzuetan bikain baten aurrean dagoela nabarituko du. Ipuinok errealitate gaineko ideia baten metaforak izango balira bezala funtzionatzen dute, testu bakoitzak dakarren txinpartan errealitate osoa azalduta agertzen delarik. Erabiltzen dituen gaien artean, iruditzen zait denboralitatearena nabarmentzen dela.

Pertsonaiak denbora batean harrapatuta handik ihes egiten saiatzen dira eta beste denbora batean (adibidez historia aldatzeko atzera joz; edota ametsaren edo literaturaren bidez), beste mundu batean, balizko mundu paralelo batean egotea gustatuko litzaieke. Baina patua beti dago hor, ametsak betetzen direnean ere gauzak ez direla hainbeste aldatzen azaltzeko, azken finean ihesbiderik ez dagoela erakusteko.

Azken kritikak

Kapitalismoa eta emakumeen aurkako indarkeria
Silvia Federici

Irati Majuelo

Txipiroiak bere beltzean
Rafa Egiguren

Hasier Rekondo

Zendabalitz
Erika Elizari

Javier Rojo

Etxera bidean
Xamar

Mikel Asurmendi

Miñan
Amets Arzallus Antia

Mikel Asurmendi

Zendabalitz
Erika Elizari

Aiora Sampedro

Isiltasun urte luzeak
Francisco Castro

Joannes Jauregi

Bertsoaren harria
Koldo Izagirre

Mikel Asurmendi

Karanbola hirukoitza
Eneritz Artetxe

Amaia Alvarez Uria

Bilduma bat
Sandro Penna

Irati Majuelo

Bilduma bat
Sandro Penna

Igor Estankona

Etxeak eta hilobiak
Bernardo Atxaga

Javier Rojo

Aitaren etxea
Karmele Jaio

Mikel Asurmendi

Izurria
Albert Camus

Txema Arinas

Artxiboa

Martxoa 2020

Otsaila 2020

Urtarrila 2020

Abendua 2019

Azaroa 2019

Urria 2019

Iraila 2019

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Maiatza 2019

Apirila 2019

Hedabideak