kritiken hemeroteka

8.091 kritika

Azken kritikak

« | »

Larrua hotz / Albert Sanchez Piñol (Lander Garro / Zigor Garro) / Txalaparta, 2009

Batiskafoa eta zitaukak Ion Olano / Gara, 2009-05-08

Bai hitz arraroak izenbururako hautatu ditudanak, ez pentsa arreta erakartzeko bakarrik egin dudanik. Egia da, hauta nezakeen beste izenbururen bat iruzkin honentzat: “Bestetasunari beldur”, esate baterako. Baina bistan da, ez dut egin. Batiskafoa ibilgailu urpekari txiki bat da, bereziki, ozeanoan sakonera handietara iristeko diseinatua, hala dio Wikipediak. Bada, urpekoarekin oso lotuta egon arren, ez da batiskaforik azaltzen Albert Sanchez Piñolen (Bartzelona, 1965) La pell freda eleberrian, Lander eta Zigor Garrok euskarara Larrua hotz izenez itzuli dutena. Eleberri horrek, ahoz ahokotik tiraka, egundoko arrakasta izan zuen merkatuan: 2002an lehen aldiz argitaratu zutenetik 25 hizkuntzetara itzuli dute, eta zinemara egokituko dute aurki, Hollywooden. Baina… zer dira “zitaukak”? Egon pixka bat.

Liburuko protagonista (aldi berean narratzaile dena) Atlantikoko uharte galdu batera iritsi da, urtebetez egurats teknikariaren postua betetzeko asmoz. Asmoa, berez, hori baino gehiago da: Irlandan matxinoen alde borrokatu ondoren, bere burua bakartu, ez du besterik nahi. Lehenago esan dudanez, liburuan ez da batiskaforik azaltzen, baina bada pertsonaia bat Batis Caffo deitzen dena. Aurreko egurats teknikaria desagertu zenez geroztik, uharteko biztanle bakarra da. Alegia, protagonistaren bizilagun bakarra, faroan bizi den itsas seinaleen teknikaria. Lehenengo gauean bertan, izaki anfibio bitxi batzuek egurats teknikariaren etxolaren aurka eraso egingo dute, eta ahal bezala defendatuko da bera. Cafforekin faroan babesten saiatuko da, baina hark uko egingo dio, zurrun. Geroago, haien armak elkartu eta munstroengandik faroan babestea adostuko dute. Urpetik datoz munstro bitxi haiek, eta ia gauero saiatzen dira faroan sartzen. Bi gizakiek ia gauero erantzuten diete tiroz, gero eta bortitzago eraso egiten duten munstroei. Halako batean, egurats teknikariak harriduraz deskubrituko du anfibio eme bat bahituta duela Caffok, eta zerbitzari-lanak egiteaz gain, amorantearenak ere betetzen dituela. Apurka-apurka, izaki horienganako interesa piztuko zaio protagonistari, eta anfibioarekin sexu-harremanak izatera iritsiko da (maitasuna, ezin) eta munstroen kantuen sakonean hizkuntza bat dagoela konturatuko da. Alegia, “zitauka” izeneko izaki haiekin komunika daitezkeela, haiekin irtenbide bat bilatzeko. Batis Caffok, ordea, oso bestela pentsatzen eta jokatzen du. Haren usteak oso sakonak dira, ia mugiezinak, hain daude urpean sartuta.

Ezaguna ez denak eragiten duen erakarpen indarra da eleberri hau irakurtzeko motorretako bat. Beldurrezko, alegiazko eta abenturazko eleberriaren moldean dago idatzia, idazkera bizia du eta irakurterraza da (ez da beti laudorio). Badira intereseko erreferentzia batzuk, James George Frazerri eta Miyamoto Musashiri eginikoak, besteak beste. Baina best-seller-aren osagaiak betetzeaz gain, Sanchez Piñolek hausnarketara eraman nahi du irakurlea, gehienbat, bestetasunak eragiten duen beldurrari buruzkora. Izan ere, munstroen kontra borrokatzen diren bi gizakiak ihesi dabiltza, eta ez dute onartzen beren buruari egiten diotela ihes. Hots, tirokatzen ari diren hori ez dela etsaia, beldurra baizik. Finean, desertoreak eta maskotak, bai Batis Caffo eta bai zitaukak gauza bat eta bakarra direla. Eta hala, liburua hasten duen esaldiarekin amaituko dut iruzkina: “Inoiz ez gaude gorroto ditugunengandik aski urrun”.

Azken kritikak

Bar Gloria
Nerea Ibarzabal Salegi

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Puta zikinak
Juno Mac / Molly Smith

Irati Majuelo

Hezurrezko kaiolak
Hasier Larretxea

Jon Martin-Etxebeste

Heriotzari aurrez aurre begira
Oskar Gaztelu

Mikel Asurmendi

Gari eta goroldiozko
Anari Alberdi Santesteban

Ibai Atutxa Ordeñana

Winesburg, Ohio
Sherwood Anderson

Nagore Fernandez

Suite frantsesa (bertsio argitaragabea)
Irene Nemirovski

Asier Urkiza

Haragizko mamuak
Karmele Mitxelena

Jon Martin-Etxebeste

Sorgin-argien ehizan
Joan Mari Irigoien

Mikel Asurmendi

Balio erantzia
Ekaitz Goikoetxea

Mikel Asurmendi

Berriz zentauro
Katixa Agirre

Amaia Alvarez Uria

Poesia kaiera
Federico Garcia Lorca

Nagore Fernandez

Humanitatearen une gorenak
Aritz Galarraga

Asier Urkiza

Soniexka
Ludmila Ulitskaia

Ibon Egaña

Artxiboa

2023(e)ko urtarrila

2022(e)ko abendua

2022(e)ko azaroa

2022(e)ko urria

2022(e)ko iraila

2022(e)ko uztaila

2022(e)ko ekaina

2022(e)ko maiatza

2022(e)ko apirila

2022(e)ko martxoa

2022(e)ko otsaila

2022(e)ko urtarrila

Hedabideak