kritiken hemeroteka

7.850 kritika

Azken kritikak

« | »

Aingurak erreketan / Jon Benito / Susa, 2001

Aingurak eta galderak Benitoren poema liburuan Jon Kortazar / El País, 2002-02-04

Vladimir Brigada aldizkarian zenbait poema argitaratu ondoren, Jon Benitok (Zarautz, 1981) bere lehen poema liburua argitaratu du, eta benetan errespetuz begiratu behar den sarrera egin du letren munduan.

Aingurak erreketan deitzen da liburua. Baina aingurak iraunkortasuna adierazten badu ere, bidaia baten inguruan eraturiko liburua da hau, eta bere kritikorik onenak, Iñaki Gurrutxaga idazleak, esango lukeen moduan aingura tokiz kanpo dago, errekan dago, ez itsasoan, eta horregatik tokiz kanpo dago, aingura “ibiltaria” litzateke liburuan agertzen dena.

Neurri horietan kontrakoz osaturiko eta beteriko liburua dugu hau. Jarraitzen du aingura izaten, baina ibaiaren —uraren— joan etorrian dator liburua. Iraunkorra dena —aingura— eta historia eta bizitza, berez aldakorrak direnak, uraren eta ibaiaren bidez ematen dira. Abangoardia historikoaren legeak jarraitzen dira, baina, neuretzat dut, aho-literaturak eskainitako irudiek sortzen dutela beste aldea, sinestesiaren jokoetan, izadiaren agerpenean. Modernitate ondorengoaren zenbait pasarte badira, adibidez nortasunarek¡n jolasten duen “Akats kronologikoa” hunkigarria, baina identitateak ere berea ematen du. Galderak eta zalantzak nagusitzen direla esango nuke, baina poemen bukaerako bertso bakar horietan zenbait ziurtasun ematen direla iruditzen zait.

Oroimenak eta etorkizuna

Oroimenak agintzen du zenbait pasartetan, baina etorkizunari buruzko larrialdiak ere bere pisua utzi du poemategian.

Ibaiaren kronika poetikoa dugu hau. Eta hona hemen beste kontrajarpena. Kronika diodanean ez nuke kazetaritzaren kronika aipatu nahi. Bere sorreratik hasi eta itsasoratu ondoren bidaiaren joan-etorria adierazten du testuak. Baina poetikoa da, zatiz eta galderaz emana. Idazleak berak garrantzi handia eman die galderei. Poemategiaren atalak errepasatuko bagenitu, ibilbidemen pasarteak izango genituzke begien aurrean: Ezti usaina, Pagadi bat lanbropean, Sustraiak eta adarrak, Helmuga gabeko bidea, Harea Itsasertzean. Esango nuke poetaren ahotsa loditzen joan dela azken aldera. Errekurrentziak, esaldien errepikapen aldatuak, esaldien joko erritmikoak ahotsa eman die poemei.

Zenbait sinbolo nagusitu egin dira testuan: zapatari eta zapata, bidaiaren zentzu nagusia, birikak ez itotzeko, galdera eta beldurra. Baina guztiaren gainetik izaten jarraitzeko borondatea dagoela esango nuke. Eta bizitzari harriduraz galdetzen dion begirada, tonua delarik poemategian nagusitzen den espresabiderik garrantzitsuena.

Azken kritikak

Sortaldekoak
Hedoi Etxarte

Asier Urkiza

Dama
Jon Gerediaga

Nagore Fernandez

Bihotz-begietan
Xabier Lizardi

Igor Estankona

Argiantza
Pello Lizarralde

Jon Martin-Etxebeste

Taxiak ez dira inoiz gelditzen
Xabier Montoia

Txema Arinas

Eskuan beti zerbait
Maialen Berasategi Catalan

Irati Majuelo

Empar Pineda Erdozia: gorputzak hala eskatua
Kattalin Miner

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Zeruko belardiak
John Steinbeck

Hasier Rekondo

Arkanbele kantak
Mikel Taberna

Mikel Asurmendi

Urpean murgildu
Lidia Txukovskaia

Nagore Fernandez

Bertute txikiak
Natalia Ginzburg

Asier Urkiza

Algara mutilatuak
Ane Labaka Mayoz

Maitane Legarreta Etxezarreta

Haragi hosto
Juan Ramon Makuso

Jose Luis Padron

112 poema biziari hegalak jartzeko
Begoña Abad de la Parte

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Artxiboa

Urria 2021

Iraila 2021

Abuztua 2021

Uztaila 2021

Ekaina 2021

Maiatza 2021

Apirila 2021

Martxoa 2021

Otsaila 2021

Urtarrila 2021

Abendua 2020

Azaroa 2020

Hedabideak