kritiken hemeroteka

7.781 kritika

Azken kritikak

« | »

Gutun bilduma / Domingo Agirre / Euskaltzaindia - Labayru, 2008

Xehetasun ugariko gutun bilduma Patxi Sarriegi / Deia, 2009-02-09

Domingo Agirre ondarrutarraren gutun bilduma da, oraingo honetan, Euskaltzaindiak eta Labayru Ikastegiaren elkarlanak emandako azken fruitua, emaitza oparoa, Sebastian Gartziak paratutakoa. Lan bikaina, esan bezala, euskal idazle ezagun eta itzaltsuaren historia berreskuratu ez ezik gizarteratzeko ere oso baliagarria delako, gutunen bidez, hain zuzen, idazlearen kontu pertsonal ugari, beste idazle askori buruzko iritziak edota hainbat testu interpretatzeko ez-ustezko giltza ugari ere topatzeko aukera bikaina direlako bildutako gutunok.

Euskaltzainak izeneko bilduma berrian euskaltzain izan direnen obrak eta eurei buruzko azterketak plazaratzeari ekin dio Euskaltzaindiak, hain zuzen, Akademiaren historiarako esanguratsu gertatu diren hainbat egileren lanak eta hauei buruzko ikerketak. Agirreren aurretik ere, Arrue, Zaldubi, Lhande edota Charriton izan dira horren lekukoak. Oraingo honetan, berriz, Agirreren txanda etorri da, ohiturazko euskal eleberrien egile handi eta ezagunarena. Hartara, badu lan honek meritu handiagoa, gutun bilketaren bidez hain ezagunak ez ziren kontuak ere ezagutarazteko ematen duen aukera aparta delako. Testuon bilketa lanak izan du interesa. Bilaketak eman du esperotako emaitza.

Izan ere, arestian esan bezala, testuok literatura ikerketak aberastu ez ezik Agirreren garaiko berri zehatza ere badirelako, literatur ikerketen osagarri. XIX. mendeko idazleek, baita XX. Lehen erdikoek ere, elkar komunikatzeko funtsezko bitartekoa zuten paperez idatzitako gutun idatzia; gutun idazle amorratuak ziren, liburuak erakusten duenez. Gutun luzeak izan ohi ziren gainera!

Azken 25 urteotan Agirreri buruzko ezagutza izugarri aberastu dugu, besteak beste, Ana Toledoren tesiari esker, baita Sebastian Gartziarenari esker ere. Oraingo liburua, ordea, gutun bildumari esker jakinahiari zabaldutako bitarteko bikaina da, ezagutzen ditugun gutunetan ikusten denez. Izan ere, Agirre harreman zabaleko pertsona zenez, literatur, eliz edota politika kontu eta proiektu askotan sartuta zegoelako. 103 gutun berreskuratu ditu Gartziak liburuaren ediziorako. Esan gabe doa, lan ikaragarria da burututakoa, edizio paratzaileari aitortu behar zaiona. Asko gazteleraz idatziagatik, baita interes handikoak ere. Euskarazkoek, zer esanik ez, hizkuntzaren interes bikoiztua dute. Gutunok diakronikoki antolatuta datozenez, xehetasun ugari artean ezjakinak sentiarazi gaituen liburua da, gutunokin batera ohar ugari azaltzen dira edukiaren lagungarri, eskerrak!

Mami handiko lana, esan bezala, ohiturazko eleberrien garaietara garamatzana, ez hain urrutikoa, bai ordea, uste baino ezezagunagoa. Liburuak, zer esanik ez, euskal letretan sakondu nahi duenarentzat aukera aparta da, garaiko gizarteaz ere ezagutzak handitzeko baliagarria. Liburuan zehar aurkitu dugunak horixe frogatzen du: Agirreren garaiko euskaltzalearen jakin-mina asetzeko xehetasun ugariko aukera ezin hobea dira Gartziak bildutako gutunok.

Azken kritikak

Aingeruaren pribilegioak
Dolores Redondo

Aiora Sampedro

Herri hura
Maialen Diaz Urriza

Nagore Fernandez

Zeruak eta infernuak
Jesus Mari Olaizola "Txiliku"

Hasier Rekondo

Gogoan dut
Aritz Galarraga

Jon Martin-Etxebeste

Algara mutilatuak
Ane Labaka Mayoz

Irati Majuelo

Poesia kaiera
Christopher Okigbo

Igor Estankona

Iturria
Unai Elorriaga

Iban Zaldua

Sotoan gordeak
Miren Gorrotxategi

Arrate Beristain Uriarte

Etxeko urak
Leire Bilbao

Jose Luis Padron

Arkanbele kantak
Mikel Taberna

Aiora Sampedro

Mizia min
Jon Ander Urkiaga

Nagore Fernandez

Algara mutilatuak
Ane Labaka Mayoz

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Poesia kaiera
Edna St. Vincent Millay

Igor Estankona

…eta infernuko demonioa adiskide
Iñaki Irisarri

Paloma Rodriguez-Miñambres

Artxiboa

Maiatza 2021

Apirila 2021

Martxoa 2021

Otsaila 2021

Urtarrila 2021

Abendua 2020

Azaroa 2020

Urria 2020

Iraila 2020

Abuztua 2020

Uztaila 2020

Ekaina 2020

Hedabideak