kritiken hemeroteka

7.325 kritika

Azken kritikak

« | »

Altxor uhartea / R.L. Stevenson (Maria Garikano) / Elkar, 2008

Abenturak piratekin Javier Rojo / El Correo, 2008-07-19

Robert Louis Stevenson-ek hogeita hamahiru urte inguru zituen ‘Altxor uhartea’ argitaratuta ikusi zuenean. 1883. urtea zen, eta momentu horretan heldu zen abentura nobelagintza bere gailurretako batera. Orain testu hori berriro ere aurkitu ahal dugu euskaraz, Maria Garikanoren itzulpen leial bezain irakurgarrian. Abentura nobelen eredua bihurtu den testu honetaz hitz egiterakoan, zaila da topikoetan ez erortzen, idazlan horretaz esan litekeen gehiena esanda baitago. Edonola ere, halako liburu batera bueltatzea beti interesgarria delarik, liburu hau eskuen artean hartzeko arrazoi zerrenda xumea eskaintzera mugatuko naiz hemen:

1.— Abentura nobela da. Liburu honetan gauzak gertatzen dira, behin eta berriro. Pertsonaiak arriskuan ikusiko ditugu eta, haiekin batera, arrisku horien indarra sentituko dugu. Eta abentura nobela izanik, eguneroko bizitza aspergarritik pixka bat aldentzeko aukera emango digu.

2.— Liburu honek gure irudimena (hau da, mendebaldeko irakurleen fantasia-irudimena) osatu du. Piraten istorioak aipatzerakoan, pirataren eredu bat etortzen zaigu nahi gabe burura: hanka falta zaion pertsonaia, sorbalda gainean loro bat daukana. Ez dakit irudi hori Altxor uhartea’ baino lehenagoko liburuetan agertu zen ala ez, baina, edozein modutan, irudi horrek liburu honi esker lortu zuen arrakasta… eta irudia zinemara pasatu zen. Izan ere, pirata gehienek John Silver-en irudiaren eraginpean hartzen dute bizitza zineman zein literaturan, pirata honen imitazioa izateko edo haren kontrako irudia erakusteko.

3.— Liburua idatzi zenean, gazte literaturan ez zegoen politikoki zuzena izateko beharrik. Abenturak agintzen du nondik nora joango den kontaera eta ez , istoriotik kanpoko planteamendu ideologiko-moralek. Gauzak horrela, John Silver pirata gogoangarria sortu zaigu, anbiguotasunean mugitzen den pertsonaia, arbuiagarria bezain erakargarria, eta agian arbuiagarria delako, piraten etika bitxiari eusten diolako, erakargarria izango da.

4.— Jim Hawkins-ekin batera, mundu berri bat aurkitzen dugu eta munduaren mugak zabaltzen diren neurrian aldatu eta hazi egiten da irakurlea.

Jarrai liteke zerrendarekin, baina hemengo espazioa mugatua da. Laburbilduta: irakurleak dagoeneko irakurri badu liburua, berriro irakurtzeko parada egokia da uda; irakurleak ez badu oraindik irakurri, zorte onekoa da, irakurtzean mundu berri bat irekiko baitzaio liburua irekitzeaz batera.

Azken kritikak

Kontrako eztarritik
Uxue Alberdi

Sustrai Colina

Jamaikako neska
Joxemari Iturralde

Javier Rojo

Mari-mutil handi baten bluesa
Leslie Feinberg

Onintza Irureta Azkune

Idazleen gorputzak
Eider Rodriguez

Javier Rojo

Oroimenaren xaflakortasunaz
Paloma Rodriguez Miñambres

Javier Rojo

Urtaroak eta zeinuak
Jon Gerediaga

Igor Estankona

Maitasun keinu bat besterik ez
Hasier Arraiz

Iratxe Esparza

Hezurren erretura
Miren Agur Meabe

Hasier Rekondo

Deklaratzekorik ez
Beñat Sarasola

Javier Rojo

Mundutik mundua
Edu Zelaieta

Javier Rojo

Hezurren erretura
Miren Agur Meabe

Amaia Alvarez Uria

Iraganaren izterrak
Gorka Salces Alcalde

Igor Estankona

Jamaikako neska
Joxemari Iturralde

Estibalitz Ezkerra

Iraganaren izterrak
Gorka Salces Alcalde

Javier Rojo

Artxiboa

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Maiatza 2019

Apirila 2019

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Azaroa 2018

Urria 2018

Iraila 2018

Hedabideak