kritiken hemeroteka

7.020 kritika

Azken kritikak

« | »

Abertzaleak eta euskara / Joxe Manuel Odriozola / Elkar, 2008

Euskaltzaleak eta abertzaleak Bixente Serrano Izko / Berria, 2008-07-13

Badugu lagunartean kide bat, On Sar(kasmoak) deitzen dioguna, irakurle ona berau, eta honela bota zidan behin: “Ezin izan diat liburua bukatu. Tesi saiakerak baino, suspense saiakerak dizkiat nahiago”. Alegia, nahiago zituela gure artean aise erroturiko usteak kolokan jarri nahi dituzten saiakerak, bertze uste sendo batera errenditu nahi gaituztenak baino. Bi mota horietan sailka ditzakegula saiakera guztiak erran nion nik, eta biak ala biak onak ala txarrak izan daitezkeela, baita gure iritziz gainditurik izan beharko luketen tesien aldekoak ere. Zer erranik ez, berdinketa egin genuen luze gabe bertze hainbat eztabaidatan bezala eta azkeneko garagardoaren aparrak zuritu zizkigun elkarri sarturiko hitz ziriak.

Tesi saiakerak ditu genero Joxe Manuel Odriozolak, euskalgintzaren inguruan bereziki, eta oraingo hau, Abertzaleak eta euskara, ez da salbuespen. Euskal nazioaren eraikuntzan lurraldetasuna edota historia lehenesten duten nazionalismoen aurrean, ezin argiago dio Odriozolak: “Euskal nazioak ez du zentzurik euskalduna ez baldin bada. Euskara duelako balio gorena abertzaletasunaren egitasmoak”. Abertzaleei zuzenduriko gogoeta sutsua da, korronte abertzale guztiei leporatzen dien euskaltzaletasun apalari epelak ematen dizkiolarik. Merezia astindua, ene ustez; areago, liburuari darion agoniazko izpirituarekin bat egiten duenez hainbat abertzalek, dena delakoa haien euskaltzaletasun maila: “hil ala bizi” eta tankera horretako erramoldez beteta dago liburuko sintaxia. Saiakeraren azpitituluak esplizituki dioen bezala: Edo nazio euskaldunaren gainbehera.

Goian aipaturiko lagunari erran nion bezala, saiakera baten merituak edo akatsak juzkatzerakoan, ez dut giltza tesi horren argumentuekin bat etorri ala ez, diskurtsoaren taxukera baizik, eta haren koherentzia ez ezik, baita haren idazkera, haren barne bizitza, zentzu zabaleko haren orijinaltasuna, haren estiloa ere. Ez naiz hasiko, bada, Odriozolaren argumentuak errefusatzen edo haiei ñabardurak egiten, nahiz eta, egia erran, ez deritzodan euskalgintzaren onerako oso egokia haien muinari; ez oso egokiak deritzet argumentuei, abertzale askorentzat eraginkorrak izan beharko luketen arren.

Ados egon ala ez Odriozolaren funtsezko tesiarekin, irakurgarria da liburua, interesgarria eta hala intelektualki nola literarioki gozagarria. Bere betiko euskara jaso eta landuan, arnasa bizikoan gainera, prosaren erritmo ederrean idatzi du egileak. Zer erranik ez, koherente du diskurtsoa. Halako paradigma dut, oro har, Odriozola, euskalgintza abertzalearen planteamenduetan eta hauen adierazpen aberatsean.

Tesi saiakera dela erran dut gorago. Baina erranen nuke baduela suspense saiakeraren kutsua ere. Izan ere, “abertzale” hitzaren gaurko zentzu arruntean erabiltzen duen edozein irakurlek sorpresa batekin eginen du topo liburuan: abertzaleei ez ezik, euskaltzaleei ere dagoela zuzendua diskurtsoa, tituluak islatzen ez bide duena. Baina argi eta garbi du liburuak zer den abertzale kontzeptua: “Abertzaleak euskaltzale izan behar du abertzaletasunak zentzu osoa izan dezan, eta alderantziz“, nik azpimarratu azkeneko horretan ikus daitekeen bezala. Suspense jokorik badu tituluak, beraz: abertzale arruntei zuzenduriko diskurtso batean murgilduko delakoan, hartan sakondu ahala sorpresaz ikusiko du irakurle arruntak euskaltzale arruntei ere bidalita daudela argumentuak, euskalgintzaren on ala txarrerako. Hau da, Odriozolak bere ametsetako abertzale osoa du kontuan, irakurketa bikoitzarekin jolasean izenburuan.

Azken kritikak

Keinu konplizeak
Karlos Cid Abasolo

Igor Estankona

Neska bat leku inposiblean
Xabier Amuriza

Joannes Jauregi

Emakume burugabea
Antxiñe Mendizabal Aranburu

Aiora Sampedro

Azala erre
Danele Sarriugarte

Iratxe Esparza

Poesia kaiera
Ezra Pound

Igor Estankona

6012
Karlos Linazasoro

Javier Rojo

Girgileri Anderea
Maialen Hegi-Luku

Peru Iparragirre

Septentrio
Aurelia Arkotxa

Aritz Galarraga

Ohe hutsetan
Izaskun Gracia Quintana

Javier Rojo

Ahotsak eta itzalak
Maixa Zugasti

Aiora Sampedro

Arrotza
Albert Camus

Joannes Jauregi

Zauri Bolodia
Oier Guillan

Estibalitz Ezkerra

Azala erre
Danele Sarriugarte

Hasier Rekondo

Zu entzuteko gaude
Xabier Mendiguren Elizegi

Javier Rojo

Artxiboa

Maiatza 2018

Apirila 2018

Martxoa 2018

Otsaila 2018

Urtarrila 2018

Abendua 2017

Azaroa 2017

Urria 2017

Iraila 2017

Abuztua 2017

Uztaila 2017

Ekaina 2017

Hedabideak