kritiken hemeroteka

7.352 kritika

Azken kritikak

« | »

Relax / Rafa Ugalde / Txalaparta, 2007

Euskararen xarma erotikoa Bixente Serrano Izko / Berria, 2008-03-23

Arturo Campionek eta euskararen apologista kristau haiek gaur altxatuko balute burua, euskaltzale izaten jarraituko al lukete? Begirune gabeko galdera nirea, bai historiarekiko, bai gure munstro sagaratu haiekiko, horixe badakit, ezin dugulako iragana pentsatu oraina izanen balitz bezala, ez eta ere zer pentsatuko ote luketen haiek gaurko egoeran biziko balira, baina barkatuko didazue. Izan ere, kontuan harturik bertzeak bertze zer arrazoiak ematen zituzten euskararen alde, kontuan harturik moral kristau tradizionalaren babes murrua ikusten zutela gure hizkuntza honetan, zer keinu gaitzesgarriak ez ote litzaizkieke marraztuko begitartean hau bezalako ipuin bilduma baten aurrean, Txalapartako Literotura sailaren aurrean edo ipuin erotikoen lehiaketen aurrean?

Bederatzi narrazio bildu ditu Rafa Ugaldek Relax izeneko liburu honetan, generoak eskatzen dituen arau topikoei jarraikiz: sexu agindupeko zertzelada hutsak, erromantizismo eta maitasun sentimenduetatik kanpo, irakurlearen grina berotu eta arindu nahian, olgeten deskribapen zehatz eta elipsi gabekoak… Ez, aldiz, umore eta poesia ukiturik gabe, batik bat ipuin bakoitzaren sarreran paraturiko poema labur horietan, honako hau adibide erranahitsu bat: “Putarik putena / ez da zakila ondoen xurgatzen duena, / ezta ere, gorputzeko zulo guztiak / erabiltzen dakiena. / Putarik putena, / betiere, / musurik gozoena gordean dakarrena”. Edo umore gordinagoz beteriko bertze hau: “Ederrak ziren biak [...]. / Batak sano ninduen maitatu; / besteak, ordea, ederki izorratu”. Estetika lantzeko kezka ere ez dago faltan, nahiz ikuspegi batetik izan ia beti, egunkarietako Relax iragarki sailek gehien bat landu ohi duten gizonezkoen ikuspegitik alegia: emakume eder puskak, adin desberdinetako emeei ematen dien arren erakargarri izateko aukera. Bederatzi ipuinetatik zortzitan gizonezkoak dira narratzaileak, gizonezkoenak dira sexu egarri eta behar motak, emakumezkoak dira, aldiz, behar horiek arinduko dizkietenak.

Ohiko sexua, “zuria” dei geniokeena, “perbertsiorik” gabeak, ez sadismorik ez masokismorik ez pedofiliarik… Gizonezko arruntak dira pertsonaiak, bakardadea pisu astun bezala sentitzen dutenak, hankarteko makila babes-zulo eme batean sartuz gero Adamek paradisuan sentitu ote zuen hotza astinduko dutela amesten dabiltzanak. Alferrik, hala ere. Babes-zulotik ateratzean berdin-berdin jarraituko dute protagonista bakoitzaren sentipenek eta arazoek: gehienez ere, “akaso lasaiago”, “erlaxatuago” sentituko dira, egileak dioen bezala, arazoen zurrunbiloari aurre egiten jarraitzerakoan.

Nolanahi ere, badute relax saio horiek eritasunen batek kutsaturik edonor uzteko arriskurik: alegia, amorantea eta maitea hitzak nahasten amaitzen bagara, maitale berberarekin hainbat urtetan ibiliz gero. Horren gaztigua da azkeneko ipuina, non Rafa Ugaldek hala holako “metaliterotura” saio bat eskaintzen digun. Zortzi urtez amorante berarekin narrutan ibili ondoren, “orain, apur bat maite dudala uste dut” eta “egunen batean agur esan beharko diot, eta min emango dit”. Zakila nonbait, zaurgarri eta minbera izateaz gain, maitabera ere izan daiteke, kontrol eskaseko harreman sexualetan.

Plazerez irakurtzen diren ipuinak dira, konplikaziorik gabekoak, teknika narratiboei dagokienez, baina irakurlea trebeki eramaten dakitenak deskripzioetan, barne-bakarrizketetan, dialogoetan, agertokietan…, euskara bizi eta egokiro landu batean, iraganeko apologista kristau zerutiar haiek nahi baino egokiroago ere, zeregin mundutar hauetarako.

Azken kritikak

Irautera
Castillo Suarez

Irati Majuelo

Txikiaren handitasuna literaturan
Mariasun Landa

Amaia Alvarez Uria

Itsas bizimina
Pello Otxoteko

Hasier Rekondo

Bertsoak
Juan Mari Lekuona

Javier Rojo

Basa
Miren Amuriza

Txema Arinas

Maitasun keinu bat besterik ez
Hasier Arraiz

Ibai Atutxa Ordeñana

Auschwitzeko tatuatzailea
Heather Morris

Joannes Jauregi

Diplomatikoa
Machado de Assis

Aiora Sampedro

Enarak itzuli dira
Gari Berasaluze

Igor Estankona

Kontrako eztarritik
Uxue Alberdi

Irati Majuelo

Blues bat bizitzari
Patxi Ezkiaga

Igor Estankona

Mugi/atu
Beatriz Chivite

Javier Rojo

Larrosak, noizean behin
Jon Iriberri

Aritz Galarraga

Kabitu ezina
Aintzane Usandizaga

Javier Rojo

Artxiboa

Urria 2019

Iraila 2019

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Maiatza 2019

Apirila 2019

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Azaroa 2018

Hedabideak