kritiken hemeroteka

7.095 kritika

Azken kritikak

« | »

Lagun izoztua / Joseba Sarrionandia / Elkar, 2001

Tesia, antitesia eta protesia Markos Zapiain / Euskaldunon Egunkaria, 2002-02-12

“Erlojuak desakreditatuta daude”, dio Goiok; denbora kronologikoa dago desakreditatuta Lagun izoztua-n, eta mugimendu dialektikoa.

Zenbat estrategia txosten eta ideologia hastapen ez ote du ezkerrak idatzi, tesia, antitesia eta sintesian oinarrituta! Dialektika honen arabera, egoera jakin bat jasotzen da, dago, tesia; ezeztatu egiten da egoera hori, borrokatuz, sufrituz eta sufriaraziz; eta azkenik, sintesiak egoera berri ederrago eta artezago bat dakar, tesia gainditzeaz batera, bere baitan gordetzen duena. Baikorregia aukeran, harroegia. Supermanetik baino gizakiok gehiago baitugu hegoalderanzko bidaian berehala makaltzen den oilar tristetik, “zalantzan, ezbaian, kukurruku egiteko hausnarrean, desorduan kantatzera behartua”. Hobeto lapikora lehenbailehen.

Edo pinguinotik: “Etorri, estropezu egin, oreka galdu eta itzelezko danbatekoa hartuko dute hainbat metro harantzago gelditzeko. Orduan, serioski eta duintasun handiz jaikiko dira, estropezuaren aldera begiratu, estropezuaren arrazoia ezagutu edo igarri nahian bezala. Gero, beren ibilera jarraituko dute, eztabaida ezinezko zintasunez, harik eta laster, berriz ere, estropezu egin eta ahuspez jausi arte”.

Edo mamu erromesen antzera alderrai dabiltzan izotz pusketetatik, agerian puntatxo bat eta ezkutuan agerikoa mugiarazten duen erraldoi baldar beti ezezaguna, haizeek eta korronteek mugiarazia berau. Ikaragarri ederrak dira izotz zatien mugimenduei buruzko orrialdeak. Sarrionandiak giza eitea ematen die, iradokiz gure arimako Urbasa izoztua ere trumoi zalapartaz erortzen zaigula batzuetan oinetaraino, edo bloke handiegia askatzen bazaigu grabitate zentroa galdu eta irauli egin gaitezkeela.

Bestalde, “gainditzea” baino oinarrizkoagoa da menturaz “ematea” edo “oparitzea”. Armando-Teseok, Lagun Izoztua-ren osagai den fikziozko bere izkribuan, Maribel-Ariana ematen dio Goio-Dionisosi, ez alferrik Gorria. Betiko Gorriari, dialektiko estu samarra apika gaztetan, batek daki, mugimendu eta denbora gezien aniztasun harrigarria onartzean bilakatzen zaio Lurra etxe, denbora aberri, eta berria itzulera

Edonola ere, dialektika mundua aldatzeko erabili izan da, baina Sarrionandiaren arreta orain, ohiko mundua abandonatzeko mugimenduei dago zuzendua: Goioren izoztea, erbestea, Antartikara abiatzea, morfina, eroetxea, minbizia, idazteko ixtea… Protesi zaharrenetarikoa da sintaxia. Sarrionandiak tesia, antitesia eta sintaxia proposatzen du.

Gizakiak sekulan ez dio jaramon zipitzik ere egin berak jakintsu zuhur izendaturikoei, zorionez ziurrenik. Gure garaiaren ezaugarririk bereziena protesiaren nagusitasuna da, lasterketa ikusgarrian bere kasa dabilen protesigintza kezkagarria. Bai barregarriak, Etika Katedradunez eta Presidentez eta Ministroz osaturiko Mundu Mailako Komite horiek, klonen eta geneen manipulazioaz gomendio burutsuak emateko eratuak! Teknikak aspaldi ihes egin dio gizakiari. Protesigintzan ere, beste orotan bezala, gizakiak ahal duen guztia egingo du: ikertu, daiatu, gauzatu, leherrarazi, disimulatu. Etika Katedradunen zuhurtziak minut erdia beteku du albistegi progreren batean, Sorginen Laratza-n protesiz betetak penomenoren bat izar bilakatu baino lehen.

Azken kritikak

Hitzen ahairea
Gotzon Barandiaran

Mikel Asurmendi

Bihotzean daramagun mundua
Maite Darceles

Amaia Alvarez Uria

Aramotz
Iñaki Irasizabal

Aiora Sampedro

Maitalea
Marguerite Duras

Joannes Jauregi

Poesia kaiera
Al Berto

Javier Rojo

Poesia kaiera
Alejandra Pizarnik

Peru Iparragirre

Pausoa noiz luzatu
Andoni Egaña

Amaia Serrano Mariezkurrena

Beltzak, juduak eta beste euskaldun batzuk
Joxe Azurmendi

Javier Rojo

Emakume burugabea
Antxiñe Mendizabal Aranburu

Jose Luis Padron

Azalberritze bat
Esti Martinez Diaz de Cerio

Igor Estankona

Sekula kontatu behar ez nizkizun gauzak
Iban Zaldua

Aiora Sampedro

Zu entzuteko gaude
Xabier Mendiguren Elizegi

Joannes Jauregi

Maitalea
Marguerite Duras

Hasier Rekondo

Ia hemen
Juanjo Olasagarre

Javier Rojo

Artxiboa

Urria 2018

Iraila 2018

Abuztua 2018

Uztaila 2018

Ekaina 2018

Maiatza 2018

Apirila 2018

Martxoa 2018

Otsaila 2018

Urtarrila 2018

Abendua 2017

Azaroa 2017

Hedabideak