kritiken hemeroteka

7.978 kritika

Azken kritikak

« | »

Zu bezain ahul / Karmele Jaio / Elkar, 2007

Orain huts Felipe Juaristi / El Diario Vasco, 2008-02-01

Egunerokotasuna da Karmele Jaiok lantzen duen gaia, ez era epikoan. Garai txarrak dira epikarako, zalantzarik ez; garai onik ez da izan sekula hartarako, halakorik sinetsi bada ere. Lirikotasunik ere ez da egunerokotasun horretan. Era errealista dela esateak ez digu ezer askorik ere adierazten, errealismoaren irudi osatuena egunkariko kronika baita. Karmele Jaioren giroa ez da horretára mugatzen; bere hegoak harturik haratago joaten baita, ihesi barik, arin samar, itzultzeko bide guztiak itxirik. Liburuan bildu diren hamabost ipuinak, hala ere, errealisták dira oinarrian eta gorputzean, Edward Hooperren koadroak errealistak diren moduan: subjektiboak guztiz, barne argiaren mendeko eta morrontzapean.

Egunerokotasunari aplikatutako errealismoa da euskal literaturak gehien landu duen ikuspuntua, azkenaldi honetan bederen. Uste dut baduela zerikusirik gizartean bertan gertatzen ari den gainbeherarekin, dekadentziarekin alegia. Joanak dira, eta ez dakit zorionerako ala zoritxarrerako ote, espaziorik eta denborarik gabeko kronikak, munduaren ikuspegia eman nahi zutenak, mundua aldatzeko ez bazen, bera ulertzeko eginak. Mundua, ordea, handia da eta ulertzen zaila. Desiraren mundua deliriotan suntsitu da, eta idazlearen begiak bere baitara itzuli dira. Kanpokoa arrotza denean, barnea aztergai egokia izan daiteke. Kanpokoak erremediorik ez badu, barnetasun hori eta ondoz ondo zabaltzen den ohiko bizitza aztertzea eta ulertzen salatzea, joera egokia ez ezik, beharrezkoa ere bada, norberaren burua hobeto entenditu eta eromena atzean utzi nahi izanez gero.

Ipuinetako espazioa oso da ezaguna: etxe barnea, kale kantoia, supermerkatua, autoaren esparru itxia, Gabonak ospatzen direneko jangela, eskolako ataria, tabernako zuloa, erietxea, telefono kabina, bulegoa… Ezin esan toki urrunak direnik. Ipuinetako denbora oraina da, baina iraganetik zintzilik bezala geratu den aldia, geroraino iristeko gogo handirik ez duena. Pertsonaiek ere, denboraren ezintasun horretaz kutsaturik baleude bezala, orainari eusten diote. Ez dago beste denborarik. Iragana hustu egin da, eta ez dago geroaren esperantza handirik ere. Orain huts dira beraiek. Horregatik dute bizia eta bizitasuna.

Azken kritikak

Austerlitz
W.G. Sebald

Irati Majuelo

Begiak zabalduko zaizkizue
Irati Jimenez

Paloma Rodriguez-Miñambres

Mina hartzeko ere
Juan Luis Zabala

Maddi Galdos Areta

Azken etxea
Arantxa Urretabizkaia

Nagore Fernandez

Liztor mutanteak
Santi Leone

Asier Urkiza

Urtu aurretik
Xabi Borda

Paloma Rodriguez-Miñambres

Gaueko eztabaidak
Agustin Arrieta Urtizberea

Mikel Asurmendi

Mina hartzeko ere
Juan Luis Zabala

Irati Majuelo

Eraikuntzarako materiala
Eider Rodriguez

Amaia Alvarez Uria

Uda betea
Aritz Gorrotxategi

Hasier Rekondo

Analfabetoa
Iñigo Astiz

Mikel Asurmendi

Faith
Lander Garro

Asier Urkiza

Samuel eta Slawo
Karlos Linazasoro

Nagore Fernandez

Duvoisin kapitainaren malura
Kepa Altonaga

Ibai Atutxa Ordeñana

Artxiboa

Maiatza 2022

Apirila 2022

Martxoa 2022

Otsaila 2022

Urtarrila 2022

Abendua 2021

Azaroa 2021

Urria 2021

Iraila 2021

Abuztua 2021

Uztaila 2021

Ekaina 2021

Hedabideak