kritiken hemeroteka

8.031 kritika

Azken kritikak

« | »

Chevrolet tropikala / Rafa Egiguren / Susa, 2007

Ezer susmagarririk ez Iratxe Esnaola / Gara, 2008-01-26

“Guantanamera, guajira guantanamera…”. Ongi etorria Kubara. Hemen Habanako kale, musikari bero, sargori eta juguito de toronha fresko. Iraultzako heroien argazkiak hormetan. Incapturable bat badoa bidean. Noranahi eramanen zaituen Chevrolet zaharra zain da aireportu irteeran eta dolarrak gobernatzen ditu merkatu beltzak. Nahiko horrekin. Kuba erregimen, Kuba iraultzaile, aldeko zein kontrako iritziak badatoz mordoiloan.

Ideia hauek guztiak irakurleagan dira eleberria hasterako. Ederki baliatu da horretaz Rafa Egiguren. Ezer esan gabe, trabeska, narratzaileak susmorik agertu gabe, irakurlea, bera bakarrik, hasten da asmatzen mamuak. Migel Salaberriak atsegin bidaian Kubarako hegazkina hartu orduko, aldamenean jesarri zaion kubatar berritsuaren berri dugun orduko, lausoki asmatu uste dugu intrigazko kontakizuna dela esku artean duguna.

Euskal Herrian Cheren heriotzaren urteurrena ospatzeko asmotan dabiltzala, Migeli ordezkari lanak egiteko eskatuko diote. Chevrolet gidariaz eta beste zenbait lagunez inguraturik hara-hona eramango du eginbehar horrek. Honaino ezer susmagarririk ez. Haatik, kapituluak aurrera joan ahala, zerbait ernatzen da. Pertsonaia inguratzen duen kubatar oro, une batean edo bestean, susmagarri izango zaio irakurleari. Gobernuaren aurka ari diren disidenteak ote haiek? Atzerritarrak zelatatzen dabilen funtzionarioa ote hura?

Tentsio horretatik dator liburuak sortzen duen jakin-mina. Gazte baten bidaia xumea da kontatu dena. Ezinegonezko bilaketa da irakurketa. Zinez zer pentsa eragiten du honek. Testu bakarra irakurle bakoitzarentzat liburu ezberdin bat bada, berritu eta asmatu egiten badu, kasik idazleak adina, kontakizuna, azken unera arte mantendutako intriga hau irakurlearena da erabat.

Kuba ikusi, usaindu eta batez ere entzun egiten da. Gaztelania erabili du kubatarrak hezurmamitzeko. Are, kubera halako bat simulatu du grafiaren bidez: “—Acá, Miguelsito, la Pioneer que buscaba. Pero aguarda un instante, chico, ¿por qué no me preguntas si quiero un blumer o unos ahustadores de fantasía?”. Ingelesak dakarren itzal komertziala ez da oharkabean pasako. Ez alferrik: “Eguneroko premiak kario samar ordaindu behar izaten zituen herri xeheak nonahi”.

Aurreiritzien gaineko gogoetaren ertzean aurkituko da bat baino gehiago orduan. Baina ez da izango egungo egoera politikoaz hausnar asko egiten delako. Apenas mintzo dira kubatarrak orainaz. Iraganean hitz egiten da iraultzaz. Are, Zhivago Doktorea filma aitzakia hartuta Errusiakoa gogoratuko da eta, aldiz, Fidelen hitzaldi bati ez zaio iruzkinik egingo. “¿Observó qué raros son los rusos hasiendo revoluciones?”, eta interes puntua badoa airean, bazter utzita, beste behin. Apika, badute zerikusirik egilearen hurrengo hitzek: “ez zait gustatzen ari nola ari diren gelditzen garai batean egindako iraultzak, baina oraindik ez dut etsi”.

Azken kritikak

Landura
Jose Luis Otamendi

Maddi Galdos Areta

Samuel eta Slawo
Karlos Linazasoro

Aitor Francos

Infinitua ihi batean
Irene Vallejo

Jose Luis Padron

Liztor mutanteak
Santi Leone

Mikel Asurmendi

Landura
Jose Luis Otamendi

Jon Martin-Etxebeste

Amaren heriotzak libreago egin ninduen
Mari Luz Esteban

Mikel Asurmendi

Feminismoa denon kontua da
Bell Hooks

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Bar Gloria
Nerea Ibarzabal Salegi

Jon Martin-Etxebeste

Ekaitza eta beste 34 ipuin
Kate Chopin

Amaia Alvarez Uria

Desertuan behatxuloa
Anjel Lertxundi

Ibon Egaña

Araka ditzagun gure bazterrak
Askoren artean

Jon Martin-Etxebeste

Kandelikara
Harkaitz Cano

Peru Iparragirre

Zoonomia
Nerea Arrien

Paloma Rodriguez-Miñambres

Itzalen distira
Arrate Egaña

Hasier Rekondo

Artxiboa

2022(e)ko urria

2022(e)ko iraila

2022(e)ko uztaila

2022(e)ko ekaina

2022(e)ko maiatza

2022(e)ko apirila

2022(e)ko martxoa

2022(e)ko otsaila

2022(e)ko urtarrila

2021(e)ko abendua

2021(e)ko azaroa

2021(e)ko urria

Hedabideak