kritiken hemeroteka

8.338 kritika

« | »

Chevrolet tropikala / Rafa Egiguren / Susa, 2007

Ezer susmagarririk ez Iratxe Esnaola / Gara, 2008-01-26

“Guantanamera, guajira guantanamera…”. Ongi etorria Kubara. Hemen Habanako kale, musikari bero, sargori eta juguito de toronha fresko. Iraultzako heroien argazkiak hormetan. Incapturable bat badoa bidean. Noranahi eramanen zaituen Chevrolet zaharra zain da aireportu irteeran eta dolarrak gobernatzen ditu merkatu beltzak. Nahiko horrekin. Kuba erregimen, Kuba iraultzaile, aldeko zein kontrako iritziak badatoz mordoiloan.

Ideia hauek guztiak irakurleagan dira eleberria hasterako. Ederki baliatu da horretaz Rafa Egiguren. Ezer esan gabe, trabeska, narratzaileak susmorik agertu gabe, irakurlea, bera bakarrik, hasten da asmatzen mamuak. Migel Salaberriak atsegin bidaian Kubarako hegazkina hartu orduko, aldamenean jesarri zaion kubatar berritsuaren berri dugun orduko, lausoki asmatu uste dugu intrigazko kontakizuna dela esku artean duguna.

Euskal Herrian Cheren heriotzaren urteurrena ospatzeko asmotan dabiltzala, Migeli ordezkari lanak egiteko eskatuko diote. Chevrolet gidariaz eta beste zenbait lagunez inguraturik hara-hona eramango du eginbehar horrek. Honaino ezer susmagarririk ez. Haatik, kapituluak aurrera joan ahala, zerbait ernatzen da. Pertsonaia inguratzen duen kubatar oro, une batean edo bestean, susmagarri izango zaio irakurleari. Gobernuaren aurka ari diren disidenteak ote haiek? Atzerritarrak zelatatzen dabilen funtzionarioa ote hura?

Tentsio horretatik dator liburuak sortzen duen jakin-mina. Gazte baten bidaia xumea da kontatu dena. Ezinegonezko bilaketa da irakurketa. Zinez zer pentsa eragiten du honek. Testu bakarra irakurle bakoitzarentzat liburu ezberdin bat bada, berritu eta asmatu egiten badu, kasik idazleak adina, kontakizuna, azken unera arte mantendutako intriga hau irakurlearena da erabat.

Kuba ikusi, usaindu eta batez ere entzun egiten da. Gaztelania erabili du kubatarrak hezurmamitzeko. Are, kubera halako bat simulatu du grafiaren bidez: “—Acá, Miguelsito, la Pioneer que buscaba. Pero aguarda un instante, chico, ¿por qué no me preguntas si quiero un blumer o unos ahustadores de fantasía?”. Ingelesak dakarren itzal komertziala ez da oharkabean pasako. Ez alferrik: “Eguneroko premiak kario samar ordaindu behar izaten zituen herri xeheak nonahi”.

Aurreiritzien gaineko gogoetaren ertzean aurkituko da bat baino gehiago orduan. Baina ez da izango egungo egoera politikoaz hausnar asko egiten delako. Apenas mintzo dira kubatarrak orainaz. Iraganean hitz egiten da iraultzaz. Are, Zhivago Doktorea filma aitzakia hartuta Errusiakoa gogoratuko da eta, aldiz, Fidelen hitzaldi bati ez zaio iruzkinik egingo. “¿Observó qué raros son los rusos hasiendo revoluciones?”, eta interes puntua badoa airean, bazter utzita, beste behin. Apika, badute zerikusirik egilearen hurrengo hitzek: “ez zait gustatzen ari nola ari diren gelditzen garai batean egindako iraultzak, baina oraindik ez dut etsi”.

Azken kritikak

...eta gauetik, euria
Fertxu Izquierdo

Nagore Fernandez

Nekropolia
Boris Pahor

Asier Urkiza

Markos Gimenoren 101 letrakartel
Joseba Sarrionandia

Jon Jimenez

Horma
Marlen Haushofer

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Ura ez baita beti gardena
Xabi Lasa

Joxe Aldasoro

Zoo
Goiatz Labandibar

Paloma Rodriguez-Miñambres

Xomorroak
Julia Guillamon

Nagore Fernandez

Monogamoak
Iñigo Astiz

Asier Urkiza

Metamorfosia
Franz Kafka

Aritz Galarraga

Mesfida zaitez
Bea Salaberri

Jon Jimenez

Nazionalismoaren alde eta aurka
Joxe Manuel Odriozola

Mikel Asurmendi

Itzalen tektonika
Itxaro Borda

Paloma Rodriguez-Miñambres

Manttalingo alaba
Mikel Etxaburu

Jose Luis Padron

Nazioa eta hizkuntza Humboldten pentsamenduan
Iñaki Zabaleta Gorrotxategi

Jon Jimenez

Artxiboa

2024(e)ko ekaina

2024(e)ko maiatza

2024(e)ko apirila

2024(e)ko martxoa

2024(e)ko otsaila

2024(e)ko urtarrila

2023(e)ko abendua

2023(e)ko azaroa

2023(e)ko urria

2023(e)ko iraila

2023(e)ko abuztua

2023(e)ko uztaila

Hedabideak