kritiken hemeroteka

7.851 kritika

Azken kritikak

« | »

Marearen erraietan / Jose Inazio Basterretxea / Alberdania, 2007

Mareek eramandako bizitzak Bixente Serrano Izko / Nafar periferiatik, 2007-08-02

Sentiera poetikoa —lirikoa eta dramatikoa— dago lan honetan, formalki eleberri den Marearen erraietan izenburukoan, Basterretxea Polorenean, etengabeko itzuleraren filosofiak edo sortua. Itsasoak bere mareetan ur beherak, apakinak, ur lasterrak eta ur gorak etengabe joan-etorri arazten dituen nola, holaxe biziko bagintu bezala, gorabeheretan eta joan-etorrietan, geure bizi-menturak ere.

Alta, sentsazio arraro bat sortu dit irakurketak: ez duela ongi funtzionatzen nobela gisa. Badago narraziorik, badaude elkarri loturiko gertakariak, badaude pertsonaiak, protagonista harilkatuak…, hots, historia bat. Eta badago ongi idatzitako edozein testuk sortu behar duen tentsio hori idazki eta irakurlearen artean, irakurtzen jarraitzera deitzen duena, irakurlearengan kitzika pizten duena. Baina, aldi berean, nobela gisa funtzionatzen ez duelako sentsazio arraro hori.

Pertsonaiak baino gehiago maniki halakoak izanen balira bezala ditugu protagonista desberdinak, egileak beztidura literarioak, poetikoak, lirikoak, filosofikoak jarri dizkienei, baina hori bai, ez tesi intelektual gisa, askoz modu pertsonal eta biziagoan baizik; ez teoria huts hotz batetik, baizik esperientziari buruzko gogoeta literario eta poetikoetatik egileak berak diseinaturiko jantziak. Jatorriz narrazio gisa planteaturiko zerbait baino gehiago, bertze gauza bat dirudi: aldez aurretik eta zatika idatzi izan balitu egileak hainbat testu literario, zama poetiko handikoak, heriotzaz eta bizitzaz, eta gero, haien arteko batasunaz, bistan dagoen horretaz, oharturik, hari narratibo batekin lotu nahi izan balitu bezala. Hari narratibo horretan antzeman daitezke nobelaren ahuleziak: kasualitate gehiegi pertsonaia batzuen bizitzak elkarri gurutzatzeko, adibidez; edo foiletoizko harremana hilzorian dagoen gaixo eta medikuaren artean; edo Iruneren absentzia erabatekoa Pauloren gogoeta eta haluzinazioetan, sinesgaitza suertatu zaidana bere bizitzaz eta heriotzaz hausnartzeko joera duen pertsona batengan, are gehiago Mikelen laguna izaten jarraitu duenez; edo… Hitz batean, melodrama itxura hartu du hari narratiboak.

Zilegi da aldez aurretiko testu literario poetikoak geroko asmakuntza narratibo batekin lotzeko prozedura, guztiz, eta emankorra izan daiteke eleberri bat egiterakoan, baina badu arriskurik: alegia, aldez aurretiko testuen, manikientzat hautaturiko oihal horien loturak —elementu narratiboak— begi bistan gelditzekoa jantzien egitura gisa ez, eranskin gisa baizik, josturek, euren laburrean ere, jantzien osotasun itxura apurtuko balute bezala. Eta arrisku horretan erori delako sentsazioa izan dut.

Dena dela, indarra dute pertsonaiei egokitu dizkion gogoetek, indar liriko eta dramatikokoak dira, estilo ederrean adierazitakoak. Eta bikain landua lanaren egituraketa. Atal nagusien eta haietariko azpiatal guztien izenburuak, estu-estu loturik nobelarenarekin, heriotza eta bizitzaren metafora baten garapen artatsua dira. Ez daude faltan deskripzio esanguratsuak, Bartzelonako zein Bilboko hiri paisaiez, pertsonaien begiekin ikusirik…

Marearen erraietan murgildu arazi ditu pertsonaiak eta honako irakurle hau egileak, gure bizitzei buruzko fatalismo batekin, etengabeko itzulerari buruzko teoriaren barnean bezala. Heriotzaren inguruan ur beheraren ikurpean hasi bada gogoetetan, ur goran bukatu nahi izan du, bizitza berrien inguru; ur goran ere Basterretxea Poloren hurrengo liburu bat dastatzeko gogoa, lehorreko irakurle honena.

Azken kritikak

Sekula ez liokete euli bati hegalik kenduko
Slavenka Drakulic

Irati Majuelo

Sortaldekoak
Hedoi Etxarte

Asier Urkiza

Dama
Jon Gerediaga

Nagore Fernandez

Bihotz-begietan
Xabier Lizardi

Igor Estankona

Argiantza
Pello Lizarralde

Jon Martin-Etxebeste

Taxiak ez dira inoiz gelditzen
Xabier Montoia

Txema Arinas

Eskuan beti zerbait
Maialen Berasategi Catalan

Irati Majuelo

Empar Pineda Erdozia: gorputzak hala eskatua
Kattalin Miner

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Zeruko belardiak
John Steinbeck

Hasier Rekondo

Arkanbele kantak
Mikel Taberna

Mikel Asurmendi

Urpean murgildu
Lidia Txukovskaia

Nagore Fernandez

Bertute txikiak
Natalia Ginzburg

Asier Urkiza

Algara mutilatuak
Ane Labaka Mayoz

Maitane Legarreta Etxezarreta

Haragi hosto
Juan Ramon Makuso

Jose Luis Padron

Artxiboa

Urria 2021

Iraila 2021

Abuztua 2021

Uztaila 2021

Ekaina 2021

Maiatza 2021

Apirila 2021

Martxoa 2021

Otsaila 2021

Urtarrila 2021

Abendua 2020

Azaroa 2020

Hedabideak