kritiken hemeroteka

7.539 kritika

Azken kritikak

« | »

Gabeziaren khantoreak / Tere Irastorza / Pamiela, 1995

The until now new complete Irastorza Itxaro Borda / Argia, 1996-06-02

“Gabeziak” (1980), “Gai Eta Gau Aldaketak” (1983), “Hostoak” (1983), “Osinberdeko Khantoreak” (1986). Non aurki gaur egun Tere Irastorzaren liburu hauek guziak? Nola egin lotura iraganaren eta geroaren artean? Pamiela argitaletxeak azpiltzen digu bide, “Gabeziaren Khantoreak” titulupean, zaldibar poetak berak aurkezten duen bilduma gottorrean. Mundua. Mundu gabea.

Mendeak ez dira debaldean pasatu. “Gabeziaren khantoreak” geldi-lekuaz oroitzeko plegatzen diren ezkinen parekoak dira; Irastorzaren aspaldiko textoak lortzen ahal ez dituztenen sosegu ere nolazpait. Haren lanek, munta erraldoia dute euskal literaturan eta pena litzateke haren ez ezagutzea.

16 urte iragan dira azal orlegi iluneko “Gabeziak…” hartarik. Ahurrean darabilgun suerteko olerkiak, sortu berriak bailiran irensten ditugu, atsegin eta krudeltasun sentimenduak bihotzean aldizkatuz. Alabaina, denboraren ixuriaren higamenak irakurketa ezberdinera bortxatzen gaitu: denborak preseski gugan xoilik ukan eragina, ez Tere Irastortzaren poemengan. Bideak bereizi dira, baina ele bakoitza beti geratzen da kurutzune, junta-zelai bekaitz eta aldi berean partekatu, hein batean, gaztaroko “inuxentzian” idazteko prernia haren lekuko.

Tere Irastorzaren olerkigintza ez da gure ustez “intimista”. Alderantziz, liburua osatzen duen enparantza hurria ohiuz betetzen du, labanak bezain xorrotxak diren hitzez, ixiltasunaren tentazionearen kontrako orroaz, idaztearen egiazko azken funtsa, deiadarra bailitzan, errealitate mutuarekilako harreman trinkoa, zaldibiarrak lerrakeenez “txikitasunaren handitasuna”. Bildumen tarteko haria ehuntzen du, olerki-sorta bederari aintzin-solasa eskainiz. Sarrera horiek justifikatu eta aurrera jo beharraren ohialak dira.

Maite ditugu Euskal Herriko poetak, batez ere beharrari xilora xuxurlan ari zaizkigularik, partikulazko Herri Urratseko baporeak ezin barreiatuz gabiltzan honetan. Edozein gisaz “Gabeziaren khantoreak” gureak baitira, mendeen poderioz guretuak. Ez zena gabetasuna idaztearen helburua?

Azken kritikak

Poesia kaiera
Forugh Farrokhzad

Irati Majuelo

Hormako paper horia
Charlotte Perkins-Gilman

Amaia Alvarez Uria

Gaitzaren loreak
Charles Baudelaire

Javier Rojo

Poesia kaiera
June Jordan

Igor Estankona

Nobela errealista bat
Joxean Agirre

Joannes Jauregi

Moio - Gordetzea ezinezkoa zen
Kattalin Miner

Aiora Sampedro

Den-dena nahi dugu
Nanni Balestrini

Ibon Egaña

Erbesteko elurra
Felipe Juaristi

Javier Rojo

Lurra eta dardara
Askoren artean

Irati Majuelo

Miren eta erromantizismoa
Ramon Saizarbitoria

Imanol Mercero

Ai ama!
Arantxa Iturbe

Aritz Galarraga

Mesfidatu hitzez
Jon Arretxe

Javier Rojo

Francoren bilobari gutuna
Askoren artean

Aiora Sampedro

Kutsaldian
Paolo Giordano

Joannes Jauregi

Artxiboa

Maiatza 2020

Apirila 2020

Martxoa 2020

Otsaila 2020

Urtarrila 2020

Abendua 2019

Azaroa 2019

Urria 2019

Iraila 2019

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Hedabideak