kritiken hemeroteka

7.634 kritika

Azken kritikak

« | »

Arpoi baten eran / Juan Bautista Agirre / Alberdania, 1996

Atzoko izu, gaurko plazer Felipe Juaristi / El Diario Vasco, 1996-06-08

Euskal klasikoak irakurtzeko era asko dago. Hasi eta buka, bata; zatika, bestea; puskaka, alegia. Bigarrena, errazagoa da lehen era baino. Hala ere, ez du ziurtatzen klasikoaren ezagutza leiala; irakurtzen den liburua mardul lodia denean. Hori gertatzen da Asteasuko Agirre, Juan Bautista izena duenarekin. “Confesioco eta comunioco sacramentuen gañean eracusaldiac…” argitaratu zuen 1803. urtean. Liburu hori gero hirutan kaleratu zuten. Beraz, bat-batean eta alai, arratsalde pasa irakurtzeko liburua denik ez dut nik esango; ez baita halakoa. Erlijio-gaiko liburu gehienen antzera, oso literaturazale (euskaltzale amorratuaz gainera) izan behar dena orain irakurtzeko; edo bestela kristau fededun petoa, eta gaur egun gure Euskal Herri honetan inor gutxi geratzen da halakorik, hor-hemen aleren batzuk sakabanatuak apika.

Asteasuko klasiko horren beste irakurketa bat eskaintzen digu Inazio Mujika Iraolak liburu honetan, ezberdina eta, agian, ezustekoz betea. Liburu osoa arakatu ondoren, Inazio Mujikak aukeran utzi dizkigu zati batzuk, literatura-piezatzat, ipuintzat jo daitezkeenak. Agirre berak erabiltzen du ipuin hitza. Adibidegarriak dira, erakusten duenaren lagungarri gisakoak: etsenpluak. Aparte argitaratuta bere senik galtzen ez dutela ikusirik, pentsa daiteke, berez direla jeneroko ipuinak, idazteko modu baten erakusgarri. Idazkeraren berezitasunei erreparatuz gero, garai bateko tradizioaren jarraitzaile dela esan behar; Azkuek eta Altubek euskal joskeraz teorizatu aurrekoa hain zuzen. Ahoz goraz irakurtzeko idatzi omen zuen Agirrek. Hala ere, liburu honetako ipuinak etxeko isilean, patxada osoan irakur daitezke.

Gaiari dagokionez, izu edo fantasiaren jenerokoak dira gehienak. Garai batean hala izango ziren. Testu batzuk apartak dira: Adarbakoitzarena, esaterako. Adibide batzuek, oraindik, idatziak izan zireneko indarra gordetzen dute, eta gure mentalidaderako harrigarriak dira oso. Irakurri, adibidez, “Gizon edalea eta antzara” izenburua duena. Arpoi baten eran jo, eta alderik alde igaro nahi omen zituen Agirrek euskal kristauen bihotzak. Hala esaten digu Inazio Mujikak sarrerako testuan. Euskal kristauen bihotzean izua sartu nahi zien, ordura arteko bizitzaz damu egin eta zentza zitezen, pekatuaren bidetik ihes eginez. Gaurko damua, ziurrenik, ipuinak lehenago irakurri ez izana.

Azken kritikak

Suak pizten direnean
Mikel Soto

Irati Majuelo

Xala
Cynthia Ozick

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Dendaostekoak
Uxue Alberdi

Ibon Egaña

Poesia, zaurien ukendu
Ainhoa Urien

Javier Rojo

Argiantza
Pello Lizarralde

Mikel Asurmendi

Dendaostekoak
Uxue Alberdi

Arantxa Iturbe

Haize-lekuak
Amaia Telleria

Nagore Fernandez

Sano erradikal
Isabel Diaz

Aiora Sampedro

Dendaostekoak
Uxue Alberdi

Javier Rojo

Larrutik ordaindua
Joseba Lozano

Mikel Asurmendi

Moskito
Igor Estankona

Mikel Urkixo Aierdi

Ene baitan bizi da
Maddi Ane Txoperena

Amaia Alvarez Uria

Dendaostekoak
Uxue Alberdi

Irati Majuelo

Aro beilegia
Lizar Begoña

Hasier Rekondo

Artxiboa

Urria 2020

Iraila 2020

Abuztua 2020

Uztaila 2020

Ekaina 2020

Maiatza 2020

Apirila 2020

Martxoa 2020

Otsaila 2020

Urtarrila 2020

Abendua 2019

Azaroa 2019

Hedabideak