kritiken hemeroteka

7.202 kritika

Azken kritikak

« | »

Emon biar yako / Iñigo Aranbarri / Susa, 1994

Idatz-olhetan Itxaro Borda / Argia, 1995-02-05

Iñigo Aranbarri orain arte poetaren nobela alorreko opera primak lehenik harridura sortzen du irakurketaren luzaran. Harridura hasteko eta bat, idazkerari begira: hemen hitza bere sakonean hedatzen da, trinkoki, tinkoki, balio bekaitza bailuan:’ematen du liburuan zehar hitz alferrik edo auherrik ez dela. Harridura, hein batetan gaiari dagokionez, idatz-ekintzaren eta irakur-prozesoaren bitartean kokatzen den irakorlako lana —hiztegia ere bai— xeheki agertzen baitigu. Lanaren nekea eta izerdia ixurtzen da orrialdez-orrialde.

Idazlearen eta irakurlearen erdiko eremuan gauza asko gertatzen da, edo zen hirurogeiko hamarkadetan, gunea hain zuzen zenzoreen menpe zegoen garaietan. Inprimatzale euskaldun baten —noizean behin zilegi ez diren obrak argitaratzen ditu— eta euskara dakien, gainera literatura maite duen zenzorearen tarteko harreman zorrotzak kondatzen ditu Aranbarrik. Aipatu gunea beldurra, mesfidantza, ausardia eta azkenean gaztiguarena da. Ordu haietan perpaus anodino xoila kartzelaz saristatua izan zitekeen.

Nobelaren giroa beraz ilun da, grisa, eurizua, gaitza, katuen eta saguen lehiaketaren antzekoa, ostatuetakoa astuna. Frankoren denborak ziren. Herio mugetan eta gutizietan, amodio ezinetan, laguntasun eskasetan, bidaia arriskutsuetan, debekuaren lurrak jendeak eta hauen portamoduak izaltzen zituen. Idazleak papereratzen ez dituen hitzak, irakurleak asmatu behar ditu, oraindino debekuaren itzala iraunkor eta indartsu bailitzan. Iñigo Aranbarriren nobela, irakorlan osotu plomuzko hosto baten moldearen gisa datorkigu: testoa infrentsuz izkribatua da, haina paperaren argian ez zaigu azaltzen.

Erran/idatzi ez direnak maite ditugu “emon biar yako”lako lehen bezala gaurkoan ere.

Azken kritikak

Film zaharren kluba
Alberto Ladron Arana

Aiora Sampedro

Errepidean
Jack Kerouac

Joannes Jauregi

Neguko argiak
Irati Elorrieta

Ibon Egaña

Ez erran deus
Jon Arretxe

Javier Rojo

Fakirraren ahotsa
Harkaitz Cano

Aritz Gorrotxategi

Munduko tokirik ederrena
Iñigo Aranbarri

Peru Iparragirre

Kartzelako gutunak Sophie Liebknechti
Rosa Luxemburg

Amaia Alvarez Uria

Fakirraren ahotsa
Harkaitz Cano

Itxaro Borda

Ia hemen
Juanjo Olasagarre

Alex Uriarte Atxikallende

Txikiaren handitasuna literaturan
Mariasun Landa

Estibalitz Ezkerra

Inor ez delako profeta bere mendean
Asier Amezaga

Javier Rojo

Neguko argiak
Irati Elorrieta

Iratxe Retolaza

Ekaitza urrun
Joanes Urkixo

Joannes Jauregi

Poesia kaiera
Yannis Ritsos

Aiora Sampedro

Artxiboa

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Azaroa 2018

Urria 2018

Iraila 2018

Abuztua 2018

Uztaila 2018

Ekaina 2018

Maiatza 2018

Apirila 2018

Martxoa 2018

Hedabideak