kritiken hemeroteka

7.044 kritika

Azken kritikak

« | »

Emon biar yako / Iñigo Aranbarri / Susa, 1994

Idatz-olhetan Itxaro Borda / Argia, 1995-02-05

Iñigo Aranbarri orain arte poetaren nobela alorreko opera primak lehenik harridura sortzen du irakurketaren luzaran. Harridura hasteko eta bat, idazkerari begira: hemen hitza bere sakonean hedatzen da, trinkoki, tinkoki, balio bekaitza bailuan:’ematen du liburuan zehar hitz alferrik edo auherrik ez dela. Harridura, hein batetan gaiari dagokionez, idatz-ekintzaren eta irakur-prozesoaren bitartean kokatzen den irakorlako lana —hiztegia ere bai— xeheki agertzen baitigu. Lanaren nekea eta izerdia ixurtzen da orrialdez-orrialde.

Idazlearen eta irakurlearen erdiko eremuan gauza asko gertatzen da, edo zen hirurogeiko hamarkadetan, gunea hain zuzen zenzoreen menpe zegoen garaietan. Inprimatzale euskaldun baten —noizean behin zilegi ez diren obrak argitaratzen ditu— eta euskara dakien, gainera literatura maite duen zenzorearen tarteko harreman zorrotzak kondatzen ditu Aranbarrik. Aipatu gunea beldurra, mesfidantza, ausardia eta azkenean gaztiguarena da. Ordu haietan perpaus anodino xoila kartzelaz saristatua izan zitekeen.

Nobelaren giroa beraz ilun da, grisa, eurizua, gaitza, katuen eta saguen lehiaketaren antzekoa, ostatuetakoa astuna. Frankoren denborak ziren. Herio mugetan eta gutizietan, amodio ezinetan, laguntasun eskasetan, bidaia arriskutsuetan, debekuaren lurrak jendeak eta hauen portamoduak izaltzen zituen. Idazleak papereratzen ez dituen hitzak, irakurleak asmatu behar ditu, oraindino debekuaren itzala iraunkor eta indartsu bailitzan. Iñigo Aranbarriren nobela, irakorlan osotu plomuzko hosto baten moldearen gisa datorkigu: testoa infrentsuz izkribatua da, haina paperaren argian ez zaigu azaltzen.

Erran/idatzi ez direnak maite ditugu “emon biar yako”lako lehen bezala gaurkoan ere.

Azken kritikak

Erreka haizea
Sonia González

Aiora Sampedro

Bakartasunaz bi hitz
Filipe Bidart

Aritz Galarraga

Pelegrinak
J.E. Urrutia Capeau

Hasier Rekondo

Errukiaren saria
Iñaki Irazu

Alex Uriarte Atxikallende

Mendi-joak
Aingeru Epaltza

Estibalitz Ezkerra

Zauri Bolodia
Oier Guillan

Mikel Asurmendi

Zuloa
Xabier Gantzarain

Peru Iparragirre

Mendi-joak
Aingeru Epaltza

Ibon Egaña

Ahotsak eta itzalak
Maixa Zugasti

Javier Rojo

Gerra txikia
Lander Garro

Roberto Moso

Girgileri Anderea
Maialen Hegi-Luku

Amaia Alvarez Uria

Etsaiak, lagunak, ezkongaiak, maitaleak, senar-emazteak
Alice Munro

Joannes Jauregi

Epailea eta haren borreroa
Friedrich Dürrenmatt

Aiora Sampedro

Bioklik
Asel Luzarraga

Iratxe Esparza

Artxiboa

Ekaina 2018

Maiatza 2018

Apirila 2018

Martxoa 2018

Otsaila 2018

Urtarrila 2018

Abendua 2017

Azaroa 2017

Urria 2017

Iraila 2017

Abuztua 2017

Uztaila 2017

Hedabideak