kritiken hemeroteka

7.335 kritika

Azken kritikak

« | »

Gizona bere bakardadean / Bernardo Atxaga / Pamiela, 1993

Hotel Atxaga Itxaro Borda / Argia, 1994-06-19

Nobela ikaragarria, ikararen lehen zentzua, kaleratzea lortu du Bernardo Atxagak. Hotelaren giro hertsi bezain itotzalean salbamendurik ez dago, eta hotelean aterbetzen den guzia madarikatua da. Hor bizi eta ibiltzen diren pertsonaiak oro negatiboak dira. Trahitze, salatze, kontzientziaren botzaren baztertze, lagun urkoaren ezeztatze, Atxagak sortu hotela, izan ditake sistema liberalaren metafora egokia, kulpabilitatearen gainean oinarritua.

“Gizona bere bakardadean” elaberrian zehar pertsonaiak preseki dira arazo: beren buruei ez diete barkatzen aktibista ohiak izatea, eta agian barkatze ahalmen horren ukatzeak egiten ditu hoteleko jabeak eta bizitzaleak, soraio, gaizto, gaitz, esperantzarik gabe, jendetasunaz ments. Gizonak bai, hoteleko haur bakarra, baina batez ere emazteak —euskal literaturako betiko problema emaztearen tokia eta agerpena dela jakinik— sexorako edo desiraren kilikatzeko baizik balio ez duten. Belle eta Greta zakurrak esker edo amodio gehiagorekin tratatuak direla aitor dezakegu.

Kulpabilitatearen inguruko giro horretan, ETAko gaurko bi aktibisten gordetzea, nobelaren haria izanagatik, anekdotikoa agertzen da, agian atzerrietako hizkuntzetan ainitz estimatuko den herri honen pundu folkloriko tipikoa. Eta galdatzen ahal dugu, anekdota hau berdinki, zein heinetaraino den sinesgarria. Carlos aktibista ohiak Sabinok erakatsi seguritate konsignak hain ontsa gogoratzen dituelarik. Alta, gune horretan, liburuaren erditsuan, Carlosen eta Joneren arteko solasaldiaren pasartea arras erakargarria zaigu, liburuko hoberena menturaz, Carlosek orduan humanitate apurra beretzen baitu.

Iduriz bururik ez buztanik gabeko bukaera, nobelaren ezaugarri bezala aintzina genezake: Carlosen herio iragarria baztertuz, Pascal ume inoxentearena xurxurlaturik zaigu, eta hemen dago, europear haurrekilako minberatasuna harro dezakeen ozka. Manipulaziotik hurbil.

Hiztoria ez da erraza kondatzeko, mila hari iruten dituelako aldi berean idazleak. Atxagak desafio handia eraman du, elaberriaren teknika modernoak menperatzen dituela erakutsiz, eta molde batez alfatik omegara irakurtzen den nobela erdietsiz. Azkenean, Euskal Herrian iharduten duen belaunaldi oso baten kondakizuna da, kulpabilitatea haizatzen saiatuz, kontzientzia on berria eskuratzeko indarraren lekuko.

Azken kritikak

Jamaikako neska
Joxemari Iturralde

Aiora Sampedro

Bihotza nora, zu hara
Susanna Tamaro

Joannes Jauregi

Atzerrian
Nerea Balda

Ibon Egaña

Urtaroak eta zeinuak
Jon Gerediaga

Javier Rojo

Idazleen gorputzak
Eider Rodriguez

Amaia Alvarez Uria

Ez dadila eguzkia sartu
Martin Etxeberria / Xabier Etxeberria

Amaia Serrano Mariezkurrena

Hariak
Yoseba Peña

Igor Elordui Etxebarria

Hezurren erretura
Miren Agur Meabe

Javier Rojo

Hezurren erretura
Miren Agur Meabe

Txema Arinas

Lerro etena (2004-2018)
Angel Erro

Javier Rojo

Kontrako eztarritik
Uxue Alberdi

Sustrai Colina

Jamaikako neska
Joxemari Iturralde

Javier Rojo

Mari-mutil handi baten bluesa
Leslie Feinberg

Onintza Irureta Azkune

Idazleen gorputzak
Eider Rodriguez

Javier Rojo

Artxiboa

Iraila 2019

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Maiatza 2019

Apirila 2019

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Azaroa 2018

Urria 2018

Hedabideak