kritiken hemeroteka

7.777 kritika

Azken kritikak

« | »

Denborak ez zuen nora / Joan Mari Irigoien / Erein, 1991

Perfekzio formalez gainezka dagoen poemario erraldoia Patxi Ezkiaga / Argia, 1992-01-12

Joan Mari Irigoienen bigarren poema liburu hau hiru unitateetan zatiturik egonik ere —egileak berak dioenez, haurtzaro galduaren berreraikitze ahalegina lehena, “bidaiaren” inguruko poema sorta bigarrena, eta argiaren bila dabilen arima erratuarena hirugarrena—, liburuan zerbait benetan nabarmentzen baldin bada, batasuna da.

“Denboratasuna” bizitzaren kakotzat jotzen duenez, denboratasunarekiko kezka erradikal hori litzateke liburuaren lotura biltzailearentzako haria. Kezka esan dut, klabe dialektikoan irakurrita eskaintzen bait du liburuak bere aberastasunik oparoena. Nahiz haurtzaroarenak izan, bidaiarenak ala epilogoarenak, poemetan mintzatzen zaigun sujetoa —haurra, maitalea, anderea, bidailaria, poeta— sujeto bilalaria da.

Bilakutza orok metafisiko bihurtzen du pertsona. Horregatik esango nuke poemario hau metafisikoa dela eta, hori den neurrian, apofatikoa, iradokizunez beteriko argia-itzal-eguzki-ilargi metafora luze eta xuxurlakorra.

Egituraketa figuratiboa guztiz indartsua da bai alegorian, sinbologian ala pertsonifikatze prozesu ugaritan, eta hitzak esparru eta maila ezberdinetan hitzegiten duenez, guztiz garrantzizkoa da euren errekurrentzia arretaz aztertzea. Gauak, adibidez, ez bait du arlo semantikoa berdina haurtzaroaren poemetan eta gerokoetan, batez ere San Joan Gurutzerakoaren ildoan abiatu eta Joan Mari Irigoienek poesia mistikoa egiten duenean.

Bestalde, poema guztiz barnekoiak izan arren, beharbada ozenki irakurrita eskaintzen dute euren hoberena, zernolako aliterazioak, asonantziak eta pantametro ianbikoak erabiltzen dituen kontutan hartuz.

Bukatzeko azken puntu bat azpimarratu nahi nuke. Irakurketa ezberdin askotara irekirik dagoen liburua dela eta, irakurlearen abiapuntu eta kredoaren arabera, bete betean ageri duela aurkikuntzaren lilura. Nire gustorako perfekzio formalez gainezka dagoen poemario erraldoia. Ederra.

Azken kritikak

Algara mutilatuak
Ane Labaka Mayoz

Irati Majuelo

Poesia kaiera
Christopher Okigbo

Igor Estankona

Iturria
Unai Elorriaga

Iban Zaldua

Sotoan gordeak
Miren Gorrotxategi

Arrate Beristain Uriarte

Etxeko urak
Leire Bilbao

Jose Luis Padron

Arkanbele kantak
Mikel Taberna

Aiora Sampedro

Mizia min
Jon Ander Urkiaga

Nagore Fernandez

Algara mutilatuak
Ane Labaka Mayoz

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Poesia kaiera
Edna St. Vincent Millay

Igor Estankona

…eta infernuko demonioa adiskide
Iñaki Irisarri

Paloma Rodriguez-Miñambres

Zartatua / 4.48 Psikosia
Sarah Kane

Amaia Alvarez Uria

Erabili goldea hilen hezurren gainetik
Olga Tokarczuk

Irati Majuelo

Lilurabera
Yurre Ugarte

Paloma Rodriguez-Miñambres

Dendaostekoak
Uxue Alberdi

Mikel Asurmendi

Artxiboa

Maiatza 2021

Apirila 2021

Martxoa 2021

Otsaila 2021

Urtarrila 2021

Abendua 2020

Azaroa 2020

Urria 2020

Iraila 2020

Abuztua 2020

Uztaila 2020

Ekaina 2020

Hedabideak