kritiken hemeroteka

7.591 kritika

Azken kritikak

« | »

Haize kontra / Patxi Iturregi / Elkar, 1996

Untzi bakoitzaren sekretua Aingeru Epaltza / Nabarra, 2001-09

“Untzi guztiek daramate hondora sekreturen bat, istorio bitxiren bat, etengabe mugitzen den ozeano sakon eta urdin ilunak itzal-zoko barneetan gordeko duena”. Esaldia Conradek idatzia izan zitekeen. Edo Melvillek. Edo Londonek. Alabaina, Patxi Iturregik idatzi du “Haize kontra” bere liburuaren atal batean.

Itsasoa ez da gure literaturan oraintsu arte oso maiz agertu den elementua. Idazle laudiotar honen eskutik, berriz, berak baturatzen ditu Haize kontra osatzen duten zortzi ipuinak. Zenbaitetan ozeano urrunean, portuz portu eta nasaz nasa salgaiak garraiatzen ibiltzen diren untzi handi erraldoietako langileen bizimodu gogorrak aitzakia emanda. Bertzetan, guregandik gertuagotik, kostaldean, zangoak lehorrean dituztela bizi/gelditu direnen biziera ez beti samurragoetatik tiraka. Modu batean nahiz bertzean itsasoa da kokaleku eta ingurumen, baita protagonista ere, liburuko hizkeran ere islatzen den gisan.

Azala eta mamia bat eginez, idazlan honetan, metaforei ere kresal usaina darle. Erregai usaina. Herdoilak jandako kroskoen usaina. Ur kutsatuaren usaina. Ipuinetako pertsonaiei bezala. Ezen, literaturarik hoberenak behar duenez, gizakiaren beldurrak, grinak eta derrotak baititu kontagai Iturregik. Itsasoak gordetzen dituen sekretuak azaleraziz, protagonisten ezinegona kutsatu nahi dio irakurleari. Baita lortu ere, gure artean karrera oparoagoa duten idazle aunitzek ez bezala.

Horren mesedean, estilo eta tekniken aukeraketa zabala egin du, errealismo magikotik XIX. mendeko nobela gotiko britaniarrera, ipuin bakoitzaren nortasun emaile. Dena, idazkera sendo eta kilikagarri batek bideratua.

Hagitzez ere gehiago eska dakioke hasberri baten lehen lanari? Egunen batez, kritikoren batek zalaparta handirik atera ez duten euskal liburu bikainen zerrenda egiten duenean, Patxi Iturregik oraingoz atera duen bakar hau izan liteke zerrendaburu. Ez bedi harendako agor literaturaren itsaso zabala.

Azken kritikak

Izuaren osteko gogoeta
Susan Buck-Morss

Ibai Atutxa Ordeñana

Haize-lekuak
Amaia Telleria

Javier Rojo

Bideko hitza. Euskal poema modernoen antologia (1951-2019)
Askoren artean

Igor Estankona

Ibaiertzeko ipuina
Oihane Amantegi Uriarte

Hasier Rekondo

Ibaiertzeko ipuina
Oihane Amantegi Uriarte

Javier Rojo

Hizlandia
Iñigo Aranbarri

Aritz Galarraga

Mami Lebrun
Kepa Errasti

Javier Rojo

Poesia guztia
Safo

Igor Estankona

Gilles de Rais
Anjel Lertxundi

Javier Rojo

Bazterreko ahotsak
Miren Tirapu Goikoetxea

Amaia Alvarez Uria

Poesia guztia
Safo

Javier Rojo

Bakezale gerlari horiek
Bixente Serrano Izko

Txema Arinas

Moskito
Igor Estankona

Aitor Francos

Nobela errealista bat
Joxean Agirre

Marta Goikoetxea

Artxiboa

Abuztua 2020

Uztaila 2020

Ekaina 2020

Maiatza 2020

Apirila 2020

Martxoa 2020

Otsaila 2020

Urtarrila 2020

Abendua 2019

Azaroa 2019

Urria 2019

Iraila 2019

Hedabideak