kritiken hemeroteka

7.851 kritika

Azken kritikak

« | »

Haize kontra / Patxi Iturregi / Elkar, 1996

Untzi bakoitzaren sekretua Aingeru Epaltza / Nabarra, 2001-09

“Untzi guztiek daramate hondora sekreturen bat, istorio bitxiren bat, etengabe mugitzen den ozeano sakon eta urdin ilunak itzal-zoko barneetan gordeko duena”. Esaldia Conradek idatzia izan zitekeen. Edo Melvillek. Edo Londonek. Alabaina, Patxi Iturregik idatzi du “Haize kontra” bere liburuaren atal batean.

Itsasoa ez da gure literaturan oraintsu arte oso maiz agertu den elementua. Idazle laudiotar honen eskutik, berriz, berak baturatzen ditu Haize kontra osatzen duten zortzi ipuinak. Zenbaitetan ozeano urrunean, portuz portu eta nasaz nasa salgaiak garraiatzen ibiltzen diren untzi handi erraldoietako langileen bizimodu gogorrak aitzakia emanda. Bertzetan, guregandik gertuagotik, kostaldean, zangoak lehorrean dituztela bizi/gelditu direnen biziera ez beti samurragoetatik tiraka. Modu batean nahiz bertzean itsasoa da kokaleku eta ingurumen, baita protagonista ere, liburuko hizkeran ere islatzen den gisan.

Azala eta mamia bat eginez, idazlan honetan, metaforei ere kresal usaina darle. Erregai usaina. Herdoilak jandako kroskoen usaina. Ur kutsatuaren usaina. Ipuinetako pertsonaiei bezala. Ezen, literaturarik hoberenak behar duenez, gizakiaren beldurrak, grinak eta derrotak baititu kontagai Iturregik. Itsasoak gordetzen dituen sekretuak azaleraziz, protagonisten ezinegona kutsatu nahi dio irakurleari. Baita lortu ere, gure artean karrera oparoagoa duten idazle aunitzek ez bezala.

Horren mesedean, estilo eta tekniken aukeraketa zabala egin du, errealismo magikotik XIX. mendeko nobela gotiko britaniarrera, ipuin bakoitzaren nortasun emaile. Dena, idazkera sendo eta kilikagarri batek bideratua.

Hagitzez ere gehiago eska dakioke hasberri baten lehen lanari? Egunen batez, kritikoren batek zalaparta handirik atera ez duten euskal liburu bikainen zerrenda egiten duenean, Patxi Iturregik oraingoz atera duen bakar hau izan liteke zerrendaburu. Ez bedi harendako agor literaturaren itsaso zabala.

Azken kritikak

Sekula ez liokete euli bati hegalik kenduko
Slavenka Drakulic

Irati Majuelo

Sortaldekoak
Hedoi Etxarte

Asier Urkiza

Dama
Jon Gerediaga

Nagore Fernandez

Bihotz-begietan
Xabier Lizardi

Igor Estankona

Argiantza
Pello Lizarralde

Jon Martin-Etxebeste

Taxiak ez dira inoiz gelditzen
Xabier Montoia

Txema Arinas

Eskuan beti zerbait
Maialen Berasategi Catalan

Irati Majuelo

Empar Pineda Erdozia: gorputzak hala eskatua
Kattalin Miner

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Zeruko belardiak
John Steinbeck

Hasier Rekondo

Arkanbele kantak
Mikel Taberna

Mikel Asurmendi

Urpean murgildu
Lidia Txukovskaia

Nagore Fernandez

Bertute txikiak
Natalia Ginzburg

Asier Urkiza

Algara mutilatuak
Ane Labaka Mayoz

Maitane Legarreta Etxezarreta

Haragi hosto
Juan Ramon Makuso

Jose Luis Padron

Artxiboa

Urria 2021

Iraila 2021

Abuztua 2021

Uztaila 2021

Ekaina 2021

Maiatza 2021

Apirila 2021

Martxoa 2021

Otsaila 2021

Urtarrila 2021

Abendua 2020

Azaroa 2020

Hedabideak