kritiken hemeroteka

8.091 kritika

Azken kritikak

« | »

Aire neurtuak / Luis Mari Mujika / Luis Haranburu, 1984

Aire neurtuak Iñaki Kamino / Argia, 1984-10-07

Kritiko askok baztertuta dagoen idazle honek 83. urteko “Lizardi saria” irabazi zuen lan honekin. Olerti neurtua da izenburuak berak dioen bezala, gaur egun hain bajutik dabilena. Lau zati liburuak, eta lauetan antzeko gaiak darabiltza egileak, bera zartatu eta aldi berean sor-gor uzten duten gaiak: denboraren joan etengabea, naturarengan oharmen egitea, ihesi joan garaien min gazia e.a. Elemenduak ere halakoak ditugu: olatua, gaua, erreka, negua, udaberria, ihi makurtuak eta edozein gogai iradokitzeko gai diren izadiko hainbat eta hainbat elemendu. Naturan isladatzen du olerkariak giza-samina, lehenengo pertsona baita hain zuzen liburuan nagusi. Liburuan olerki asko eta asko ditugu, batzu luze samar, gehienak motzak. Luzeen artean aurkitzen dira olerki ederrenak, hauetan narratibotasuna handiagoa bada ere, motzetan, kontzeptualagoetan alegia, oso mami gutxi dastatzen du irakurleak, motzegi gertatzen zaio, izan ere luzeagoetan gogaia apainduko duten irudi ugari dugu, eta motzetan irudi gutxi sartzeko aukera dago. Bestalde motzen kopurua oso handia da. Gai antzekoa dutenez errepikakor gerta daiteke ere, eta irudi eta metaforetan aski urri daude olerki hauek, horregatik diogu atseginagoak egiten direla luzeak “Kantu urkatua bidean” esaterako, esan beharra baitago anitzetan lortzen duela idazleak irakurlea olerkien irrikitan jartzea hain baitira batzu eder. Gaiaren kontuarekin amaitzeko hona hemen liburuaren funtsa eman diezagukeen olerki bat: “Bai, nire ezagumenaz, / nire kontzientziaz / natura oharmen bihurtuta”.

Formaren aldetik neurketarako ohizkoak diren baliabideak: zaida-dabila paragogeak e.a. Bada bestalde eta hain topikoa izaki esateagatik lotsatu arren ahaztu nahi ez genukeen beste puntua: neurtzeak eta mugatzeak dakarren erritmoa eta aditz eta beste elemenduen elipsiak olertiari damaion musikalidadea. Olerkia kantagai bihurtuko da hainbestetan, ezin kanta gabe irakurri hain baita erritmoa nabari. Olerti neurtua aldez aurretik eta sistemaz zapuzten den herri honetan olertiari dagokionez aurrekontzeptu gehiegi dago zoritxarrez, baina hemen dugu Luis Mariren lana irakurgai eta kritikagai. Lehen aipatu errepikakortasuna nabaria bada ere, ezin ukatuzkoa da poeta erneak Urumean arraunean dabiltzan gazteen azantzak jasotzeko duen olerti doaia, bere joran eta samin gaziak izadian isladatzeko duen joera. Hitzaurrean esaten den bezala ohizko bere metafora mundua urritu egiten da liburu honetan.

Azken kritikak

Bar Gloria
Nerea Ibarzabal Salegi

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Puta zikinak
Juno Mac / Molly Smith

Irati Majuelo

Hezurrezko kaiolak
Hasier Larretxea

Jon Martin-Etxebeste

Heriotzari aurrez aurre begira
Oskar Gaztelu

Mikel Asurmendi

Gari eta goroldiozko
Anari Alberdi Santesteban

Ibai Atutxa Ordeñana

Winesburg, Ohio
Sherwood Anderson

Nagore Fernandez

Suite frantsesa (bertsio argitaragabea)
Irene Nemirovski

Asier Urkiza

Haragizko mamuak
Karmele Mitxelena

Jon Martin-Etxebeste

Sorgin-argien ehizan
Joan Mari Irigoien

Mikel Asurmendi

Balio erantzia
Ekaitz Goikoetxea

Mikel Asurmendi

Berriz zentauro
Katixa Agirre

Amaia Alvarez Uria

Poesia kaiera
Federico Garcia Lorca

Nagore Fernandez

Humanitatearen une gorenak
Aritz Galarraga

Asier Urkiza

Soniexka
Ludmila Ulitskaia

Ibon Egaña

Artxiboa

2023(e)ko urtarrila

2022(e)ko abendua

2022(e)ko azaroa

2022(e)ko urria

2022(e)ko iraila

2022(e)ko uztaila

2022(e)ko ekaina

2022(e)ko maiatza

2022(e)ko apirila

2022(e)ko martxoa

2022(e)ko otsaila

2022(e)ko urtarrila

Hedabideak