kritiken hemeroteka

7.468 kritika

Azken kritikak

« | »

Aire neurtuak / Luis Mari Mujika / Luis Haranburu, 1984

Aire neurtuak Iñaki Kamino / Argia, 1984-10-07

Kritiko askok baztertuta dagoen idazle honek 83. urteko “Lizardi saria” irabazi zuen lan honekin. Olerti neurtua da izenburuak berak dioen bezala, gaur egun hain bajutik dabilena. Lau zati liburuak, eta lauetan antzeko gaiak darabiltza egileak, bera zartatu eta aldi berean sor-gor uzten duten gaiak: denboraren joan etengabea, naturarengan oharmen egitea, ihesi joan garaien min gazia e.a. Elemenduak ere halakoak ditugu: olatua, gaua, erreka, negua, udaberria, ihi makurtuak eta edozein gogai iradokitzeko gai diren izadiko hainbat eta hainbat elemendu. Naturan isladatzen du olerkariak giza-samina, lehenengo pertsona baita hain zuzen liburuan nagusi. Liburuan olerki asko eta asko ditugu, batzu luze samar, gehienak motzak. Luzeen artean aurkitzen dira olerki ederrenak, hauetan narratibotasuna handiagoa bada ere, motzetan, kontzeptualagoetan alegia, oso mami gutxi dastatzen du irakurleak, motzegi gertatzen zaio, izan ere luzeagoetan gogaia apainduko duten irudi ugari dugu, eta motzetan irudi gutxi sartzeko aukera dago. Bestalde motzen kopurua oso handia da. Gai antzekoa dutenez errepikakor gerta daiteke ere, eta irudi eta metaforetan aski urri daude olerki hauek, horregatik diogu atseginagoak egiten direla luzeak “Kantu urkatua bidean” esaterako, esan beharra baitago anitzetan lortzen duela idazleak irakurlea olerkien irrikitan jartzea hain baitira batzu eder. Gaiaren kontuarekin amaitzeko hona hemen liburuaren funtsa eman diezagukeen olerki bat: “Bai, nire ezagumenaz, / nire kontzientziaz / natura oharmen bihurtuta”.

Formaren aldetik neurketarako ohizkoak diren baliabideak: zaida-dabila paragogeak e.a. Bada bestalde eta hain topikoa izaki esateagatik lotsatu arren ahaztu nahi ez genukeen beste puntua: neurtzeak eta mugatzeak dakarren erritmoa eta aditz eta beste elemenduen elipsiak olertiari damaion musikalidadea. Olerkia kantagai bihurtuko da hainbestetan, ezin kanta gabe irakurri hain baita erritmoa nabari. Olerti neurtua aldez aurretik eta sistemaz zapuzten den herri honetan olertiari dagokionez aurrekontzeptu gehiegi dago zoritxarrez, baina hemen dugu Luis Mariren lana irakurgai eta kritikagai. Lehen aipatu errepikakortasuna nabaria bada ere, ezin ukatuzkoa da poeta erneak Urumean arraunean dabiltzan gazteen azantzak jasotzeko duen olerti doaia, bere joran eta samin gaziak izadian isladatzeko duen joera. Hitzaurrean esaten den bezala ohizko bere metafora mundua urritu egiten da liburu honetan.

Azken kritikak

Ahanzturaren bezperan
Mikel Arruabarrena Larrarte

Irati Majuelo

Miren eta erromantizismoa
Ramon Saizarbitoria

Xabier Etxaniz Erle

Amua
Aritz Gorrotxategi

Hasier Rekondo

Pentaedroa
Kartxi - Txema Garcia-Viana

Javier Rojo

Hondarrak
Ruben Sanchez Bakaikoa

Txema Arinas

Aitaren etxea
Karmele Jaio

Amaia Alvarez Uria

Txipiroiak bere beltzean
Rafa Egiguren

Aiora Sampedro

17 segundo
Kirmen Uribe

Joannes Jauregi

Txipiroiak bere beltzean
Rafa Egiguren

Estibalitz Ezkerra

Francoren bilobari gutuna
Askoren artean

Javier Rojo

Pentaedroa
Kartxi - Txema Garcia-Viana

Amaia Serrano Mariezkurrena

Airea ez da debalde
Joseba Sarrionandia

Irati Majuelo

Amua
Aritz Gorrotxategi

Felipe Juaristi

Andrezaharraren manifestua
Mari Luz Esteban

Igor Estankona

Artxiboa

Otsaila 2020

Urtarrila 2020

Abendua 2019

Azaroa 2019

Urria 2019

Iraila 2019

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Maiatza 2019

Apirila 2019

Martxoa 2019

Hedabideak